Łuszczyca (Przyczyny, Objawy, Powikłania, Zapobieganie, Diagnoza, Leczenie)

(Choroby Skóry: Dermatozy Zapalne: Dermatozy Grudkowo-Łuskowate) –> Łuszczyca

SPIS TREŚCI:

1. Łuszczyca (ang. Psoriasis) [łac. Psoriasis]
2. Łuszczyca Plackowata (ang. Plaque Psoriasis) [łac. Psoriasis Vulgaris]
3. Łuszczyca Kropelkowa (ang. Guttate Psoriasis) [łac. Psoriasis Guttata]
4. Łuszczyca Niestabilna (ang. Unstable Psoriasis) [łac. Psoriasis Instabilis]
5. Łuszczyca Erytrodermiczna (ang. Erythrodermic Psoriasis) [łac. Psoriasis Erythrodermica]
6. Uogólniona Łuszczyca Krostkowa (ang. Generalised Pustular Psoriasis) [łac. Psoriasis Pustulosa Generalisata]
7. Akropustuloza Hallopeau (ang. Acropustulosis of Hallopeau) [łac. Acropustulosis Hallopeau]
8. Łuszczyca Krostkowa (ang. Pustular Psoriasis) [łac. Psoriasis Pustulosa]
9. Mała Parałuszczyca Płatkowa (ang. Small Plaque Parapsoriasis)
10. Łuszczyca Określonego Miejsca lub Rozmieszczenia (ang. Psoriasis of Specified Site or Distribution) [łac. Psoriasis Loci Certi vel Distributionis]
11. Łuszczyca Krostkowa Dłoni i Stóp (ang. Palmoplantar Pustulosis) [łac. Psoriasis Pustulosa Palmoplantaris]
12. Łuszczyca Skóry Głowy (ang. Scalp Psoriasis) [łac. Psoriasis Capitis]
13. Łuszczyca Paznokci (ang. Nail Psoriasis) [łac. Psoriasis Unguium]
14. Łuszczyca Zgięciowo-Pachwinowa / Łuszczyca Fałdów Skórnych i Międzypalcowa (ang. Flexural and Intertriginous Psoriasis) [łac. Psoriasis Flexuralis et Intertriginosa]
15. Łuszczyca Anogenitalna (ang. Anogenital Psoriasis) [łac. Psoriasis Anogenitalis]

1. Łuszczyca

Co To Jest Łuszczyca (ang. Psoriasis) [łac. Psoriasis]

Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna skóry, która charakteryzuje się powstawaniem czerwonych, łuszczących się zmian na skórze. Choroba ma różne formy kliniczne i jest związana z wieloma poważnymi współistniejącymi schorzeniami.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Łuszczyca jest silnie związana z genetyczną predyspozycją, w szczególności obecnością allelu HLA-C*06:02.
• Czynniki środowiskowe: Infekcje (szczególnie streptokokowe), stres, palenie papierosów, otyłość i spożycie alkoholu mogą wywołać lub zaostrzyć chorobę.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna z udziałem komórek T, makrofagów i innych komórek immunologicznych.

Objawy

• Zmiany skórne: Czerwone, łuszczące się plamy, często zlokalizowane na łokciach, kolanach, skórze głowy i dolnej części pleców.
• Świąd i ból: Intensywny świąd i ból, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.
• Zapalenie stawów: U niektórych pacjentów rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów.

Powikłania

• Choroby sercowo-naczyniowe: Zwiększone ryzyko chorób serca i udaru.
• Zespół metaboliczny: Otyłość, cukrzyca, nadciśnienie i dyslipidemia.
• Choroby autoimmunologiczne: Inne choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Crohna.

Zapobieganie

• Zmiany stylu życia: Unikanie palenia, nadmiernego spożycia alkoholu, utrzymanie zdrowej diety i regularna aktywność fizyczna.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, analogi witaminy D.
• Fototerapia: UVB, PUVA.
• Leki systemowe: Metotreksat, cyklosporyna, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.

Przeczytaj również:

Dermatozy Grudkowo-Łuskowate (ang. Papulosquamous Dermatoses) [łac. Dermatoses Papulosquamosae]
https://encyklopediauzdrawiania.pl/dermatozy-grudkowo-luskowate-przyczyny-objawy-powiklania-zapobieganie-diagnoza-leczenie/

Źródła (Łuszczyca):

• Raharja, A., Mahil, S., & Barker, J. (2021) – Psoriasis: a brief overview (tłum. Łuszczyca: krótki przegląd)
• Griffiths, C. E. M., Armstrong, A. W., Gudjonsson, J. E., & Barker, J. N. W. N. (2021) – Psoriasis (tłum. Łuszczyca)
• Yamanaka, K., Yamamoto, O., & Honda, T. (2021) – Pathophysiology of psoriasis: A review (tłum. Patofizjologia łuszczycy: przegląd)
• Tokuyama, M., & Mabuchi, T. (2020) – New Treatment Addressing the Pathogenesis of Psoriasis (tłum. Nowe leczenie łuszczycy uwzględniające jej patogenezę)
• Honma, M., & Hayashi, K. (2021) – Psoriasis: Recent progress in molecular-targeted therapies (tłum. Łuszczyca: ostatnie postępy w terapii molekularnie celowanej)
• Kovitwanichkanont, T., Chong, A., & Foley, P. (2020) – Beyond skin deep: addressing comorbidities in psoriasis (tłum. Nie tylko powierzchownie: uwzględnianie chorób współistniejących w łuszczycy)
• Ghoreschi, K., Balato, A., Enerbäck, C., & Sabat, R. (2021) – Therapeutics targeting the IL-23 and IL-17 pathway in psoriasis (tłum. Terapeutyki celujące w ścieżkę IL-23 i IL-17 w łuszczycy)
• Dand, N., Mahil, S., Capon, F., Smith, C. H., Simpson, M., & Barker, J. (2020) – Psoriasis and Genetics (tłum. Łuszczyca i genetyka)
• Buhaș, M. C., Gavrilas, L., Candrea, R., Cătinean, A., Mocan, A., Miere, D., & Tătaru, A. (2022) – Gut Microbiota in Psoriasis (tłum. Mikrobiota jelitowa w łuszczycy)
• Makode, Y. A., Deolekar, R. S., & Bele, P. R. (2023) – Review on Psoriasis Disease (tłum. Przegląd choroby łuszczycowej)
• Gisondi, P., Bellinato, F., Girolomoni, G., & Albanesi, C. (2020) – Pathogenesis of Chronic Plaque Psoriasis and Its Intersection With Cardio-Metabolic Comorbidities (tłum. Patogeneza przewlekłej łuszczycy plackowatej i jej związek z chorobami kardiometabolicznymi)
• Conti, P., Pregliasco, F., Bellomo, R., Gallenga, C., Caraffa, A., Kritas, S., Lauritano, D., & Ronconi, G. (2021) – Mast Cell Cytokines IL-1, IL-33, and IL-36 Mediate Skin Inflammation in Psoriasis: A Novel Therapeutic Approach with the Anti-Inflammatory Cytokines IL-37, IL-38, and IL-1Ra (tłum. Cytokiny komórek tucznych IL-1, IL-33 i IL-36 pośredniczą w zapaleniu skóry w łuszczycy: nowatorskie podejście terapeutyczne z wykorzystaniem przeciwzapalnych cytokin IL-37, IL-38 i IL-1Ra)

2. Łuszczyca Plackowata

Co To Jest Łuszczyca Plackowata (ang. Plaque Psoriasis) [łac. Psoriasis Vulgaris]

Łuszczyca plackowata to najczęstsza forma łuszczycy, charakteryzująca się obecnością dobrze odgraniczonych, czerwonych, łuszczących się plam na skórze. Jest to przewlekła choroba zapalna skóry, która może znacząco obniżać jakość życia pacjentów.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Obecność allelu HLA-C*06:02 zwiększa ryzyko zachorowania.
• Czynniki środowiskowe: Infekcje (szczególnie streptokokowe), stres, palenie papierosów, otyłość i spożycie alkoholu mogą wywoływać lub zaostrzać chorobę.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność komórek T, makrofagów i innych komórek immunologicznych.

Objawy

• Zmiany skórne: Czerwone, łuszczące się plamy, często zlokalizowane na łokciach, kolanach, skórze głowy i dolnej części pleców.
• Świąd i ból: Intensywny świąd i ból, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.
• Zapalenie stawów: U niektórych pacjentów rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów.

Powikłania

• Choroby sercowo-naczyniowe: Zwiększone ryzyko chorób serca i udaru.
• Zespół metaboliczny: Otyłość, cukrzyca, nadciśnienie i dyslipidemia.
• Choroby autoimmunologiczne: Inne choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Crohna.

Zapobieganie

• Zmiany stylu życia: Unikanie palenia, nadmiernego spożycia alkoholu, utrzymanie zdrowej diety i regularna aktywność fizyczna.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, analogi witaminy D.
• Fototerapia: UVB, PUVA.
• Leki systemowe: Metotreksat, cyklosporyna, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.

Źródła (Łuszczyca Plackowata):

• Griffiths, C. E. M., Armstrong, A. W., Gudjonsson, J. E., & Barker, J. N. W. N. (2021) – Psoriasis (tłum. Łuszczyca)
• Pinter, A., Green, L., Selmer, J., Praestegaard, M., Gold, L., & Augustin, M. (2021) – A pooled analysis of randomized, controlled, phase 3 trials investigating the efficacy and safety of a novel, fixed dose calcipotriene and betamethasone dipropionate cream for the topical treatment of plaque psoriasis (tłum. Analiza zbiorcza randomizowanych, kontrolowanych badań fazy 3 oceniających skuteczność i bezpieczeństwo nowego kremu zawierającego kalcypotriol i dipropionian betametazonu do leczenia miejscowego łuszczycy plackowatej)
• Raharja, A., Mahil, S., & Barker, J. (2021) – Psoriasis: a brief overview (tłum. Łuszczyca: krótki przegląd)
• Gisondi, P., Bellinato, F., Girolomoni, G., & Albanesi, C. (2020) – Pathogenesis of Chronic Plaque Psoriasis and Its Intersection With Cardio-Metabolic Comorbidities (tłum. Patogeneza przewlekłej łuszczycy plackowatej i jej związek z chorobami kardiometabolicznymi)
• Armstrong, A., & Read, C. (2020) – Pathophysiology, Clinical Presentation, and Treatment of Psoriasis: A Review (tłum. Patofizjologia, kliniczna prezentacja i leczenie łuszczycy: przegląd)
• Orlando, G., Molon, B., Viola, A., Alaibac, M., Angioni, R., & Piaserico, S. (2022) – Psoriasis and Cardiovascular Diseases: An Immune-Mediated Cross Talk? (tłum. Łuszczyca i choroby sercowo-naczyniowe: komunikacja immunologiczna?)
• Vu, A., Ulschmid, C., & Gordon, K. (2022) – Anti-IL 23 biologics for the treatment of plaque psoriasis (tłum. Biologiczne inhibitory IL-23 w leczeniu łuszczycy plackowatej)
• Jankowiak, B., Kowalewska, B., Krajewska-Kułak, E., Kowalczuk, K., & Khvorik, D. F. (2020) – The Sense of Stigmatization in Patients with Plaque Psoriasis (tłum. Poczucie stygmatyzacji u pacjentów z łuszczycą plackowatą)

3. Łuszczyca Kropelkowa

Co To Jest Łuszczyca Kropelkowa (ang. Guttate Psoriasis) [łac. Psoriasis Guttata]

Łuszczyca kropelkowa to podtyp łuszczycy charakteryzujący się nagłym pojawieniem się licznych małych, czerwonych, łuskowatych krost. Choroba ta najczęściej dotyka dzieci i młodych dorosłych i często jest wywoływana przez infekcje, takie jak angina paciorkowcowa.

Przyczyny

• Infekcje bakteryjne: Streptococcus pyogenes jest częstą przyczyną wywołującą.
• Czynniki genetyczne: Predyspozycje genetyczne związane z obecnością HLA-Cw*0602.
• Czynniki środowiskowe: Stres, urazy skórne i niektóre leki mogą wywoływać lub zaostrzać chorobę.

Objawy

• Małe, czerwone krosty: Zmiany skórne w postaci małych, czerwonych krost pokrytych łuskami.
• Świąd: Intensywny świąd w miejscach zmian skórnych.
• Umiejscowienie: Najczęściej na tułowiu, ramionach i nogach.

Powikłania

• Przejście do łuszczycy plackowatej: W 40-50% przypadków może przejść w przewlekłą łuszczycę plackowatą.
• Współistniejące choroby: Możliwe jest współwystępowanie innych chorób autoimmunologicznych i kardiometabolicznych.

Zapobieganie

• Unikanie infekcji: Zapobieganie i szybkie leczenie infekcji streptokokowych.
• Zmniejszenie stresu: Redukcja stresu i unikanie czynników wyzwalających.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Testy laboratoryjne: Badania na obecność paciorkowców i anty-streptolizyny O (ASO).

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, analogi witaminy D.
• Fototerapia: UVB, PUVA.
• Leki systemowe: W cięższych przypadkach metotreksat, cyklosporyna, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory IL-17 i IL-23, takie jak secukinumab, ixekizumab.

Źródła (Łuszczyca Kropelkowa):

• Janodia, R., & Kupetsky, E. A. (2022) – Guttate Psoriasis Following COVID-19 Infection (tłum. Łuszczyca kropelkowa po zakażeniu COVID-19)
• Leung, A. K. C., Barankin, B., Lam, J. M., & Leong, K. (2023) – Childhood guttate psoriasis: an updated review (tłum. Łuszczyca kropelkowa u dzieci: zaktualizowany przegląd)
• Galili, E., Levy, S., Tzanani, I., Segal, O., Lyakhovitsky, A., Barzilai, A., & Baum, S. (2022) – New-Onset Guttate Psoriasis: A Long-Term Follow-Up Study (tłum. Nowo występująca łuszczyca kropelkowa: długoterminowe badanie obserwacyjne)
• Callis Duffin, K., Hwang, S. T., & Krueger, J. G. (2023) – Advances and Controversies in Our Understanding of Guttate and Plaque Psoriasis (tłum. Postępy i kontrowersje w naszym zrozumieniu łuszczycy kropelkowej i plackowatej)
• Fogel, A., & Strober, B. (2020) – Successful Treatment of Guttate Psoriasis With Ixekizumab: A Case Series (tłum. Skuteczne leczenie łuszczycy kropelkowej za pomocą ixekizumabu: seria przypadków)
• Printy, R., Rivera-Oyola, R., Czernik, A., & Lebwohl, M. (2021) – Durable remissions of guttate psoriasis following short courses of IL‐17 inhibitors (tłum. Trwałe remisje łuszczycy kropelkowej po krótkich kursach inhibitorów IL-17)
• Liu, X., Zhao, Y., Zhang, H., Cai, L., & Zhang, J.-Z. (2020) – Comparison between guttate and plaque psoriasis in terms of serum inflammatory cytokines and antimicrobial peptides (tłum. Porównanie łuszczycy kropelkowej i plackowatej pod względem cytokin zapalnych i peptydów przeciwdrobnoustrojowych)
• Agarwal, A., Tripathy, T., & Kar, B. (2021) – Guttate flare in a patient with chronic plaque psoriasis following COVID‐19 infection: A case report (tłum. Łuszczyca kropelkowa u pacjenta z przewlekłą łuszczycą plackowatą po zakażeniu COVID-19: opis przypadku)
• Hu, J., Lu, W., Li, X., Yang, J., Tan, M., Hu, K., Wang, Q., Deng, S., Liu, Y., Chen, J., Zhu, W., & Kuang, Y. (2022) – Microbiota differences of skin and pharyngeal microbiota between patients with plaque and guttate psoriasis in China (tłum. Różnice w mikrobiocie skórnej i gardłowej między pacjentami z łuszczycą plackowatą i kropelkową w Chinach)
• Harrison, K. (2022) – COVID-19: A New Etiology for Guttate Psoriasis (tłum. COVID-19: nowa etiologia łuszczycy kropelkowej)

4. Łuszczyca Niestabilna

Co To Jest Łuszczyca Niestabilna (ang. Unstable Psoriasis) [łac. Psoriasis Instabilis]

Niestabilna łuszczyca jest poważnym stanem, w którym objawy łuszczycy szybko się zmieniają i mogą się nasilać. Może obejmować różne formy łuszczycy, takie jak łuszczyca krostkowa czy erytrodermia łuszczycowa, i często wiąże się z poważnymi powikłaniami.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Obecność allelu HLA-C*06:02 może zwiększać ryzyko.
• Czynniki środowiskowe: Stres, infekcje (szczególnie streptokokowe), urazy skórne i niektóre leki mogą wywoływać lub zaostrzać chorobę.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność komórek T i innych komórek immunologicznych.

Objawy

• Szybkie zaostrzenia: Nagłe i intensywne zaostrzenia zmian skórnych.
• Zmiany skórne: Różnorodne zmiany skórne, w tym krosty, plamy erytrodermiczne.
• Świąd i ból: Intensywny świąd i ból, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.
• Objawy ogólnoustrojowe: Gorączka, zmęczenie, dreszcze.

Powikłania

• Choroby sercowo-naczyniowe: Zwiększone ryzyko chorób serca i udaru.
• Zakażenia: Podwyższone ryzyko infekcji bakteryjnych i wirusowych.
• Niewydolność narządowa: W ciężkich przypadkach może dojść do niewydolności nerek lub wątroby.

Zapobieganie

• Zmniejszenie stresu: Stosowanie technik relaksacyjnych i unikanie stresorów.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.
• Zmiany stylu życia: Unikanie palenia, nadmiernego spożycia alkoholu, utrzymanie zdrowej diety i regularna aktywność fizyczna.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Metotreksat, cyklosporyna, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Terapie wspomagające: Nawilżacze i środki łagodzące.

Źródła (Łuszczyca Niestabilna):

• Maghfour, J., Gill, F., Olson, J., & Murina, A. (2020) – Association Between Housing Instability and Severity of Psoriasis and Psoriatic Arthritis: A Cross-Sectional Study (tłum. Związek między niestabilnością mieszkaniową a ciężkością łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów: badanie przekrojowe)
• Sawatkar, G., Narang, T., Muthu, V., Dogra, S., & Handa, S. (2021) – Sudden Cardiac Death in a Young Patient With Psoriasis (tłum. Nagła śmierć sercowa u młodego pacjenta z łuszczycą)
• Cretu, S., Sălăvăstru, C., & Tiplica, G. (2020) – Treatment of psoriatic erythroderma using systemic corticosteroids: A timeless option? (tłum. Leczenie erytrodermii łuszczycowej za pomocą kortykosteroidów systemowych: ponadczasowa opcja?)
• Yamanaka, K., Yamamoto, O., & Honda, T. (2021) – Pathophysiology of psoriasis: A review (tłum. Patofizjologia łuszczycy: przegląd)
• Kovitwanichkanont, T., Chong, A., & Foley, P. (2020) – Beyond skin deep: addressing comorbidities in psoriasis (tłum. Nie tylko powierzchownie: uwzględnianie chorób współistniejących w łuszczycy)
• Bellinato, F., Adami, G., Vaienti, S., Benini, C., Gatti, D., Idolazzi, L., Fassio, A., Rossini, M., Girolomoni, G., & Gisondi, P. (2022) – Association Between Short-term Exposure to Environmental Air Pollution and Psoriasis Flare (tłum. Związek między krótkotrwałą ekspozycją na zanieczyszczenie powietrza a zaostrzeniem łuszczycy)

5. Łuszczyca Erytrodermiczna

Co To Jest Łuszczyca Erytrodermiczna (ang. Erythrodermic Psoriasis) [łac. Psoriasis Erythrodermica]

Erytrodermiczna łuszczyca to rzadka i ciężka forma łuszczycy, która charakteryzuje się uogólnionym zaczerwienieniem i łuszczeniem się skóry, obejmującym ponad 75% powierzchni ciała. Może być stanem zagrożenia życia i wymaga natychmiastowego leczenia.

Przyczyny

• Czynniki wywołujące: Infekcje, nagłe odstawienie leków, reakcje na leki, stres, spożycie alkoholu, hipokalcemia, szczepienia przeciwko COVID-19.
• Genetyczne predyspozycje: Współistnienie z innymi chorobami autoimmunologicznymi i hematologicznymi, jak przewlekła białaczka limfocytowa (CLL).

Objawy

• Uogólnione zaczerwienienie: Zaczerwienienie obejmujące dużą powierzchnię skóry.
• Łuszczenie się skóry: Intensywne łuszczenie się naskórka.
• Świąd i ból: Intensywny świąd i ból skóry.
• Objawy ogólnoustrojowe: Gorączka, zmęczenie, obrzęk węzłów chłonnych, utrata wagi.

Powikłania

• Zakażenia: Podwyższone ryzyko infekcji bakteryjnych i wirusowych.
• Niewydolność narządowa: W ciężkich przypadkach może dojść do niewydolności nerek lub wątroby.
• Śmierć: W skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, kontrola infekcji, unikanie nagłego odstawienia leków.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak secukinumab, ixekizumab, tildrakizumab.
• Terapie wspomagające: Nawilżacze i środki łagodzące.

Źródła (Łuszczyca Erytrodermiczna):

• Słomiak-Wąsik, A., Jałowska, M., Iwanik, K., Żaba, R., & Adamski, Z. (2020) – Erythrodermic psoriasis de novo versus skin lesions in chronic lymphocytic leukaemia (tłum. Erytrodermiczna łuszczyca de novo w porównaniu z zmianami skórnymi w przewlekłej białaczce limfocytowej)
• Pérez, I., & Sabbagh, D. (2023) – Erythrodermic Flare-Up of Psoriasis with Uncontrolled, Undiagnosed Diabetes Mellitus: A Case Report (tłum. Wybuch erytrodermicznej łuszczycy z niekontrolowaną, niezdiagnozowaną cukrzycą: opis przypadku)
• Shao, S., Wang, G., Maverakis, E., & Gudjonsson, J. (2020) – Targeted Treatment for Erythrodermic Psoriasis: Rationale and Recent Advances (tłum. Ukierunkowane leczenie erytrodermicznej łuszczycy: zasady i najnowsze osiągnięcia)
• Lo, Y., & Tsai, T. (2021) – Updates on the Treatment of Erythrodermic Psoriasis (tłum. Aktualizacje dotyczące leczenia erytrodermicznej łuszczycy)
• Batubara, I., & Budianti, W. (2022) – Erythrodermic psoriasis in post-coronavirus disease 2019 patient (tłum. Erytrodermiczna łuszczyca u pacjenta po przebyciu COVID-19)
• Heinrich, M., Cook, E., Roach, J., Juarez, R. M., Payne, D., Atkins, R., & Stetson, C. (2020) – Erythrodermic psoriasis secondary to systemic corticosteroids (tłum. Erytrodermiczna łuszczyca wtórna do kortykosteroidów systemowych)
• Dogra, S., & Mehta, H. (2022) – Biological treatment for erythrodermic psoriasis (tłum. Leczenie biologiczne erytrodermicznej łuszczycy)
• Guglielmo, A., Patrizi, A., Bardazzi, F., & Pileri, A. (2021) – Erythroderma: psoriasis or lymphoma? A diagnostic challenge and therapeutic pitfall (tłum. Erytroderma: łuszczyca czy chłoniak? Wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne)
• Li, Y., Wen, Y., You, R., Qu, C., Yin, Y., Tu, P., & Wang, Y. (2021) – Erythrodermic psoriasis precipitated by B‐cell chronic lymphocytic leukemia (tłum. Erytrodermiczna łuszczyca wywołana przewlekłą białaczką limfocytową typu B)
• Reynolds, K., Pithadia, D., Lee, E. B., Liao, W., & Wu, J. J. (2021) – A systematic review of treatment strategies for erythrodermic psoriasis (tłum. Systematyczny przegląd strategii leczenia erytrodermicznej łuszczycy)
• Bernardini, N., Skroza, N., Proietti, I., Mambrin, A., Marchesiello, A., Tolino, E., Balduzzi, V., & Potenza, C. (2021) – Erythrodermic Psoriasis Successfully Treated with Anti IL-17: A Case Series (tłum. Erytrodermiczna łuszczyca skutecznie leczona inhibitorami IL-17: seria przypadków)
• Putranti, I. O., Rahardjo, A. B., Primanita, C., Karsono, L., & Widikusumo, A. (2023) – A CASE REPORT: TRANSFORMATION OF ERYTHRODERMIC PSORIASIS TO CUTANEOUS T-CELL LYMPHOMA (tłum. Opis przypadku: transformacja erytrodermicznej łuszczycy w chłoniaka z komórek T skóry)
• Abhilesh, V. S., Prathibha, C. K., & Anandaraman, P. (2021) – Management of Erythrodermic Psoriasis through Ayurveda – A Case Report (tłum. Leczenie erytrodermicznej łuszczycy za pomocą Ajurwedy – opis przypadku)
• Khan, Q. A., Khan, T. F., Anthony, M. R., Farkouh, C., Abdi, P., Amatul, F., & ul Ain, H. (2023) – An Erythrodermic Psoriasis Flare-Up With Staphylococcus Bacteremia Secondary to COVID-19 Infection: A Case Report (tłum. Nasilenie erytrodermicznej łuszczycy z bakteriemią wywołaną przez Staphylococcus wtórnie do zakażenia COVID-19: opis przypadku)
• Trevisan, G., Germi, L., & Naldi, L. (2022) – Erythrodermic psoriasis improved by Tildrakizumab (tłum. Poprawa erytrodermicznej łuszczycy za pomocą tildrakizumabu)

6. Uogólniona Łuszczyca Krostkowa

Co To Jest Uogólniona Łuszczyca Krostkowa (ang. Generalised Pustular Psoriasis) [łac. Psoriasis Pustulosa Generalisata]

Uogólniona łuszczyca krostkowa (GPP) to rzadka, ciężka postać łuszczycy charakteryzująca się nagłym pojawieniem się licznych sterylnych krost na zaczerwienionej i zapalnej skórze. Jest to stan zagrażający życiu, wymagający pilnego leczenia.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Mutacje w genach IL36RN, CARD14, AP1S3, MPO i SERPINA3.
• Czynniki wywołujące: Infekcje, leki (np. kortykosteroidy), stres, nagłe odstawienie leków.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność szlaków IL-36 i IL-1 oraz odpowiedź zapalna układu wrodzonego.

Objawy

• Krosty: Liczne, sterylne krosty na zaczerwienionej skórze.
• Objawy ogólnoustrojowe: Gorączka, zmęczenie, dreszcze, bóle stawów.
• Umiejscowienie: Krosty mogą występować na całym ciele.

Powikłania

• Zakażenia: Podwyższone ryzyko infekcji bakteryjnych i wirusowych.
• Niewydolność narządowa: Możliwe są niewydolność serca, nerek lub wątroby.
• Śmierć: W skrajnych przypadkach choroba może prowadzić do zgonu.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, kontrola infekcji, unikanie nagłego odstawienia leków.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Uogólniona Łuszczyca Krostkowa):

• Young, K., Sarkar, M., & Gudjonsson, J. (2023) – Pathophysiology of generalized pustular psoriasis (tłum. Patofizjologia uogólnionej łuszczycy krostkowej)
• Puig, L., Choon, S., Gottlieb, A., Marrakchi, S., Prinz, J., Romiti, R., Tada, Y., von Bredow, D., & Gooderham, M. (2023) – Generalized pustular psoriasis: A global Delphi consensus on clinical course, diagnosis, treatment goals and disease management (tłum. Uogólniona łuszczyca krostkowa: globalny konsensus Delphi dotyczący przebiegu klinicznego, diagnozy, celów leczenia i zarządzania chorobą)
• Crowley, J., Pariser, D., & Yamauchi, P. (2020) – A brief guide to pustular psoriasis for primary care providers (tłum. Krótki przewodnik po łuszczycy krostkowej dla lekarzy pierwszego kontaktu)
• Genovese, G., Moltrasio, C., Cassano, N., Maronese, C. A., Vena, G., & Marzano, A. (2021) – Pustular Psoriasis: From Pathophysiology to Treatment (tłum. Łuszczyca krostkowa: od patofizjologii do leczenia)
• Bachelez, H. (2020) – Pustular Psoriasis: The Dawn of a New Era (tłum. Łuszczyca krostkowa: świt nowej ery)
• Zhou, J., Luo, Q., Cheng, Y., Wen, X., & Liu, J. (2021) – An update on genetic basis of generalized pustular psoriasis (tłum. Aktualizacja podstaw genetycznych uogólnionej łuszczycy krostkowej)
• Kamal, K., Riew, G. J., Hijaz, B. A., Helfgott, S., Laga, A., & Nambudiri, V. (2023) – Generalized pustular psoriasis-like widespread eruption following COVID-19 infection in a patient with spondyloarthropathy on adalimumab (tłum. Uogólniona łuszczyca krostkowa przypominająca rozsiane wykwity po zakażeniu COVID-19 u pacjenta ze spondyloartropatią na adalimumabie)
• Nagata, M., Kamata, M., Fukaya, S., Hayashi, K., Fukuyasu, A., Tanaka, T., Ishikawa, T., Ohnishi, T., Sugiura, K., & Tada, Y. (2020) – Real-world single-center experience with ten cases of generalized pustular psoriasis successfully treated with ixekizumab (tłum. Doświadczenia z jednym centrum z dziesięcioma przypadkami uogólnionej łuszczycy krostkowej skutecznie leczonej ixekizumabem)
• Burden, A., Bachelez, H., Choon, S., Marrakchi, S., Tsai, T., Turki, H., Morita, A., Lebwohl, M., Bissonnette, R., Zheng, M., Anadkat, M., Alexander, A., Tang, M., & Thoma, C. (2023) – The Generalized Pustular Psoriasis Physician Global Assessment (GPPGA) score: online assessment and validation study of a specific measure of GPP disease activity (tłum. Ogólna ocena lekarza zajmującego się uogólnioną łuszczycą krostkową (GPPGA): badanie oceny i walidacji online specyficznego wskaźnika aktywności choroby GPP)
• Reynolds, K., Pithadia, D., Lee, E. B., Clarey, D., Liao, W., & Wu, J. J. (2022) – Generalized Pustular Psoriasis: A Review of the Pathophysiology, Clinical Manifestations, Diagnosis, and Treatment (tłum. Uogólniona łuszczyca krostkowa: przegląd patofizjologii, objawów klinicznych, diagnozy i leczenia)

7. Akropustuloza Hallopeau

Co To Jest Akropustuloza Hallopeau (ang. Acropustulosis of Hallopeau) [łac. Acropustulosis Hallopeau]

Akropustuloza Hallopeau to rzadka, przewlekła i nawracająca forma łuszczycy krostkowej, która charakteryzuje się obecnością jałowych krost zlokalizowanych głównie na palcach rąk i stóp. Schorzenie to może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak onychodystrofia (deformacja paznokci) oraz osteoliza (zniszczenie kości paliczków).

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Mutacje w genach takich jak IL36RN, które wpływają na odpowiedź zapalną.
• Czynniki wywołujące: Urazy, infekcje, stres, nagłe odstawienie leków.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność szlaków IL-36 i IL-1 oraz odpowiedź zapalna układu wrodzonego.

Objawy

• Krosty: Jałowe krosty zlokalizowane głównie na opuszkach palców rąk i stóp.
• Zmiany paznokciowe: Deformacja paznokci, onychodystrofia, możliwa utrata paznokci.
• Objawy ogólnoustrojowe: Ból, obrzęk, rumień.

Powikłania

• Onychodystrofia: Deformacja paznokci, utrata paznokci.
• Osteoliza: Zniszczenie kości paliczków.
• Zakażenia: Podwyższone ryzyko infekcji bakteryjnych i wirusowych.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, kontrola infekcji, unikanie urazów.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Akropustuloza Hallopeau):

• Mitra, D., Bhatnagar, A., & Kumar, M. (2022) – Acrodermatitis Continua of Hallopeau: A Diagnostic Challenge (tłum. Akropustuloza Hallopeau: wyzwanie diagnostyczne)
• Nowowiejska, J., Baran, A.-C., Krahel, J. A., & Flisiak, I. (2021) – Acrodermatitis continua Hallopeau (tłum. Akropustuloza Hallopeau)
• Assan, F., Husson, B., Hegazy, S., Seneschal, J., Aubin, F., Mahé, E., Jullien, D., Sbidian, E., D’Incan, M., Conrad, C., Brenaut, E., Girard, C., Richard, M., Bachelez, H., & Viguier, M. (2022) – Palmoplantar pustulosis and acrodermatitis continua of Hallopeau: demographic and clinical comparative study in a large multicentre cohort (tłum. Krostkowatość dłoniowo-podeszwowa i akropustuloza Hallopeau: badanie demograficzne i kliniczne w dużej wieloośrodkowej kohorcie)
• Miller, A., Holland, T. E., & Cohen, D. (2021) – Treatment of acrodermatitis continua of Hallopeau with ixekizumab (tłum. Leczenie akropustulozy Hallopeau za pomocą ixekizumabu)
• Samotij, D., Gawron, E., Szczęch, J., Ostańska, E., & Reich, A. (2021) – Acrodermatitis Continua of Hallopeau Evolving into Generalized Pustular Psoriasis Following COVID‐19: A Case Report of a Successful Treatment with Infliximab in Combination with Acitretin (tłum. Akropustuloza Hallopeau przekształcająca się w uogólnioną łuszczycę krostkową po COVID-19: opis przypadku skutecznego leczenia infliksymabem w połączeniu z acytretyną)
• Ngo, J. L., Quizon, M. R., & Balagat, R. (2022) – A rare case of Acrodermatitis continua of Hallopeau successfully treated with topical calcipotriol/betamethasone dipropionate ointment associated with Jaccaud’s arthropathy: A case report (tłum. Rzadki przypadek akropustulozy Hallopeau skutecznie leczonej maścią z kalcypotriolem/dipropionianem betametazonu w skojarzeniu z artropatią Jaccaud’a: opis przypadku)
• Ruggiero, A., Patruno, C., Napolitano, M., Megna, M., Gisonni, P., Cirillo, T., & Fabbrocini, G. (2020) – Etanercept for pediatric acrodermatitis continua of Hallopeau: A case report and literature review (tłum. Etanercept w leczeniu dziecięcej akropustulozy Hallopeau: opis przypadku i przegląd literatury)
• Orsini, D., Iacovelli, P., Frascione, P., & Pacifico, A. (2023) – Acrodermatitis continua of Hallopeau in an elderly patient successfully and rapidly treated with risankizumab: a case report (tłum. Akropustuloza Hallopeau u starszego pacjenta skutecznie i szybko leczona risankizumabem: opis przypadku)
• Battista, T., Guerrasio, G., De Fata Salvatores, G., Peduto, T., Fabbrocini, G., & di Guida, A. (2022) – Acrodermatitis continua of Hallopeau successfully treated with ixekizumab: A case report (tłum. Akropustuloza Hallopeau skutecznie leczona ixekizumabem: opis przypadku)
• Kromer, C., Loewe, E., Schaarschmidt, M., Pinter, A., Gerdes, S., Celis, D., Poortinga, S., Wilsmann-Theis, D., & Mössner, R. (2020) – Treatment of acrodermatitis continua of Hallopeau: A case series of 39 patients (tłum. Leczenie akropustulozy Hallopeau: seria przypadków 39 pacjentów)
• Buononato, D., Licata, G., Gambardella, A., De Rosa, A., Calabrese, G., & Argenziano, G. (2022) – A case of acrodermatitis continua of Hallopeau successfully treated with guselkumab (tłum. Przypadek akropustulozy Hallopeau skutecznie leczony guselkumabem)

8. Łuszczyca Krostkowa

Co To Jest Łuszczyca Krostkowa (ang. Pustular Psoriasis) [łac. Psoriasis Pustulosa]

Łuszczyca krostkowa to rzadka i ciężka forma łuszczycy, charakteryzująca się występowaniem sterylnych krost na zaczerwienionej skórze. Może przybierać różne formy kliniczne, w tym uogólnioną łuszczycę krostkową (GPP), krostkowatość dłoniowo-podeszwową (PPP) oraz acrodermatitis continua of Hallopeau (ACH).

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Mutacje w genach takich jak IL36RN, CARD14, AP1S3, MPO i SERPINA3.
• Czynniki wywołujące: Infekcje, stres, leki (np. kortykosteroidy), odstawienie leków.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność odpowiedzi immunologicznej, szczególnie szlaków IL-36 i IL-1.

Objawy

• Krosty: Sterylne krosty na zaczerwienionej, zapalnej skórze.
• Ból i dyskomfort: Intensywny ból skóry i ogólnoustrojowe objawy zapalne.
• Umiejscowienie: Krosty mogą występować na całym ciele (GPP) lub być ograniczone do dłoni i stóp (PPP).

Powikłania

• Zakażenia: Podwyższone ryzyko infekcji bakteryjnych i wirusowych.
• Niewydolność narządowa: W ciężkich przypadkach może dojść do niewydolności serca, nerek lub wątroby.
• Wysoka śmiertelność: Szczególnie w przypadkach uogólnionej łuszczycy krostkowej.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Kontrola infekcji, unikanie stresu i ostrożne stosowanie leków.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Krostkowa):

• Crowley, J., Pariser, D., & Yamauchi, P. (2020) – A brief guide to pustular psoriasis for primary care providers (tłum. Krótki przewodnik po łuszczycy krostkowej dla lekarzy pierwszego kontaktu)
• Genovese, G., Moltrasio, C., Cassano, N., Maronese, C. A., Vena, G., & Marzano, A. (2021) – Pustular Psoriasis: From Pathophysiology to Treatment (tłum. Łuszczyca krostkowa: od patofizjologii do leczenia)
• Bachelez, H. (2020) – Pustular Psoriasis: The Dawn of a New Era (tłum. Łuszczyca krostkowa: świt nowej ery)
• Duffin, K., Bachelez, H., Mease, P., Rosen, C., Garg, A., Zudak, E., Elkayam, O., Merola, J., Chau, J., Kishimoto, M., Furer, V., & Helliwell, P. (2021) – Pustular Psoriasis and Associated Musculoskeletal Disorders (tłum. Łuszczyca krostkowa i związane z nią zaburzenia mięśniowo-szkieletowe)
• Young, K., Sarkar, M., & Gudjonsson, J. (2023) – Pathophysiology of generalized pustular psoriasis (tłum. Patofizjologia uogólnionej łuszczycy krostkowej)
• Uppala, R., Tsoi, L., Harms, P., Wang, B., Billi, A., Maverakis, E., Kahlenberg, J. M., Ward, N., & Gudjonsson, J. (2020) – “Autoinflammatory psoriasis”—genetics and biology of pustular psoriasis (tłum. „Autozapalna łuszczyca” – genetyka i biologia łuszczycy krostkowej)
• Sticherling, M. (2022) – Autoinflammation und pustulöse Psoriasis (tłum. Autozapalna i krostkowa łuszczyca)
• Puig, L., Choon, S., Gottlieb, A., Marrakchi, S., Prinz, J., Romiti, R., Tada, Y., von Bredow, D., & Gooderham, M. (2023) – Generalized pustular psoriasis: A global Delphi consensus on clinical course, diagnosis, treatment goals and disease management (tłum. Uogólniona łuszczyca krostkowa: globalny konsensus Delphi dotyczący przebiegu klinicznego, diagnozy, celów leczenia i zarządzania chorobą)
• Vasudevan, B., Das, P., & Bhatt, S. (2023) – Pustular psoriasis: A distinct aetiopathogenic and clinical entity (tłum. Łuszczyca krostkowa: odrębna jednostka etiopatogenetyczna i kliniczna)
• Menter, A., Van Voorhees, A. S., & Hsu, S. (2021) – Pustular Psoriasis: A Narrative Review of Recent Developments in Pathophysiology and Therapeutic Options (tłum. Łuszczyca krostkowa: narracyjny przegląd najnowszych osiągnięć w patofizjologii i opcjach terapeutycznych)

9. Mała Parałuszczyca Płatkowa

Co To Jest Mała Parałuszczyca Płatkowa (Small Plaque Parapsoriasis)

Mała parałuszczyca płatkowa (ang. Small Plaque Parapsoriasis) to rzadka, przewlekła dermatoza charakteryzująca się występowaniem niewielkich, okrągłych lub owalnych, lekko łuszczących się zmian skórnych na kończynach i tułowiu. Choroba dotyka głównie osoby w średnim wieku, częściej mężczyzn niż kobiet.

Przyczyny

• Nieznana etiologia: Dokładna przyczyna nie jest znana, choć sugeruje się możliwość związku z przewlekłymi infekcjami, lekami oraz predyspozycjami genetycznymi.
• Czynniki wyzwalające: Niektóre leki przeciwnadciśnieniowe i przewlekłe infekcje mogą wywoływać lub nasilać objawy.

Objawy

• Zmiany skórne: Małe, <5 cm, lekko łuszczące się, rumieniowe płytki, głównie na kończynach i tułowiu.
• Świąd: Zmiany skórne mogą być swędzące, co prowadzi do drapania i wtórnych infekcji.

Powikłania

• Przewlekłość: Zmiany skórne mogą utrzymywać się przez długie lata, z okresami zaostrzeń i remisji.
• Transformacja nowotworowa: W rzadkich przypadkach może dojść do przekształcenia w chłoniaka skórnego z komórek T (mycosis fungoides).

Zapobieganie

• Unikanie czynników wyzwalających: Identyfikacja i unikanie leków oraz infekcji, które mogą nasilać objawy.
• Regularne kontrole dermatologiczne: Wczesne wykrywanie zmian nowotworowych.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena kliniczna zmian skórnych przez dermatologa.
• Histopatologia: Biopsja skóry wykazująca niespecyficzne cechy histologiczne, takie jak powierzchowny naciek limfocytarny.

Leczenie

• Terapia miejscowa: Stosowanie miejscowych kortykosteroidów oraz inhibitorów kalcyneuryny, takich jak takrolimus.
• Fototerapia: Naświetlanie UVB może być skuteczne w łagodzeniu objawów.
• Leczenie systemowe: W cięższych przypadkach stosuje się metotreksat lub retinoidy.

Źródła (Mała Parałuszczyca Płatkowa):

• Belousova, I., Vaněček, T., Samtsov, A., Michal, M., & Kazakov, D. (2008) – A patient with clinicopathologic features of small plaque parapsoriasis presenting later with plaque-stage mycosis fungoides: report of a case and comparative retrospective study of 27 cases of „nonprogressive” small plaque parapsoriasis (tłum. Pacjent z klinicznopatologicznymi cechami małej parałuszczycy płatkowej, u którego później rozwinięto mycosis fungoides w stadium płytkowym: raport z przypadku i porównawcze badanie retrospektywne 27 przypadków „niepostępującej” małej parałuszczycy płatkowej)
• Borowska, K., Zoń, B., & Faryna, J. (2022) – A case report of small-plaque parapsoriasis (tłum. Raport z przypadku małej parałuszczycy płatkowej)
• Haeffner, A., Smoller, B., Zepter, K., & Wood, G. (1995) – Differentiation and clonality of lesional lymphocytes in small plaque parapsoriasis (tłum. Różnicowanie i klonalność limfocytów w zmianach skórnych w małej parałuszczycy płatkowej)

10. Łuszczyca Określonego Miejsca lub Rozmieszczenia

Co To Jest Łuszczyca Określonego Miejsca lub Rozmieszczenia (ang. Psoriasis of Specified Site or Distribution) [łac. Psoriasis Loci Certi vel Distributionis]

Łuszczyca może występować w różnych miejscach na ciele, a jej nasilenie i rozmieszczenie mogą się różnić w zależności od pacjenta. Choroba ta jest przewlekła i zapalna, charakteryzująca się łuszczącymi się, czerwonawymi plamami na skórze. Często dotyka obszarów, które są narażone na tarcie, takich jak łokcie, kolana i skóra głowy.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju łuszczycy.
• Czynniki środowiskowe: Stres, infekcje, urazy skóry, niektóre leki.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność układu immunologicznego, szczególnie komórek Th17 i szlaku IL-23/IL-17.

Objawy

• Plamy łuszczące się: Czerwonawo-srebrne plamy łuszczącej się skóry.
• Swędzenie i ból: Intensywne swędzenie oraz ból, szczególnie w miejscach dotkniętych chorobą.
• Zmiany paznokciowe: Zgrubienia, przebarwienia i oddzielanie się paznokci od łożyska paznokcia.

Powikłania

• Łuszczycowe zapalenie stawów: Zapalenie stawów, które może prowadzić do ich deformacji i bólu.
• Zaburzenia metaboliczne: Cukrzyca, otyłość, zespół metaboliczny.
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: Zwiększone ryzyko chorób serca i naczyń krwionośnych.
• Zaburzenia psychiczne: Depresja, lęki, zmniejszona jakość życia.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, unikanie urazów skóry, kontrola infekcji.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Określonego Miejsca lub Rozmieszczenia):

• Honma, M., & Hayashi, K. (2021) – Psoriasis: Recent progress in molecular‐targeted therapies (tłum. Łuszczyca: ostatnie postępy w terapiach celowanych molekularnie)
• Rajguru, J., Maya, D., Kumar, D., Suri, P., Bhardwaj, S., & Patel, N. (2020) – Update on psoriasis: A review (tłum. Aktualizacja łuszczycy: przegląd)
• Honma, M., & Nozaki, H. (2021) – Molecular Pathogenesis of Psoriasis and Biomarkers Reflecting Disease Activity (tłum. Patogeneza molekularna łuszczycy i biomarkery odzwierciedlające aktywność choroby)
• Haque, T., Rahman, M. M., & Islam, M. A. (2021) – Treatment and Management of Psoriasis: A review (tłum. Leczenie i zarządzanie łuszczycą: przegląd)
• Kovitwanichkanont, T., Chong, A., & Foley, P. (2020) – Beyond skin deep: addressing comorbidities in psoriasis (tłum. Poza skórą: adresowanie współistniejących chorób w łuszczycy)

11. Łuszczyca Krostkowa Dłoni i Stóp

Co To Jest Łuszczyca Krostkowa Dłoni i Stóp (ang. Palmoplantar Pustulosis) [łac. Psoriasis Pustulosa Palmoplantaris]

Łuszczyca krostkowa dłoni i stóp (PPP), inaczej krostkowica dłoniowo-podeszwowa to przewlekła, nawracająca choroba zapalna skóry, charakteryzująca się występowaniem sterylnych krost na dłoniach i stopach. PPP jest trudna do leczenia i często wpływa negatywnie na jakość życia pacjentów.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Mutacje w genach IL36RN, które wpływają na odpowiedź zapalną.
• Czynniki wywołujące: Palenie tytoniu, infekcje, stres, kontakt z alergenami, przyjmowanie niektórych leków.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność szlaków IL-17 i IL-36 oraz odpowiedź zapalna układu wrodzonego.

Objawy

• Krosty: Sterylne krosty na zaczerwienionej skórze dłoni i stóp.
• Zmiany skórne: Rumień, złuszczanie, lichenizacja (zgrubienie skóry).
• Ból i dyskomfort: Intensywny ból, swędzenie, trudności w poruszaniu się.

Powikłania

• Onychodystrofia: Deformacja paznokci, utrata paznokci.
• Zakażenia: Podwyższone ryzyko infekcji bakteryjnych i wirusowych.
• Obniżona jakość życia: Zmniejszona zdolność do wykonywania codziennych czynności.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, zaprzestanie palenia, unikanie alergenów.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Krostkowa Dłoni i Stóp):

• Misiak-Gałązka, M., Zozula, J., & Rudnicka, L. (2020) – Palmoplantar pustulosis: Recent advances in etiopathogenesis and emerging treatments (tłum. Łuszczyca krostkowa dłoni i stóp: ostatnie postępy w etiopatogenezie i nowo pojawiające się metody leczenia)
• Murakami, M., & Terui, T. (2020) – Palmoplantar pustulosis: Current understanding of disease definition and pathomechanism (tłum. Łuszczyca krostkowa dłoni i stóp: obecne zrozumienie definicji choroby i patomechanizmu)
• Yamamoto, T. (2021) – Similarity and difference between palmoplantar pustulosis and pustular psoriasis (tłum. Podobieństwa i różnice między łuszczycą krostkową dłoni i stóp a łuszczycą krostkową)
• Kobayashi, K., Kamekura, R., Kato, J., Kamiya, S., Kamiya, T., Takano, K., Ichimiya, S., & Uhara, H. (2020) – Cigarette smoke underlies the pathogenesis of palmoplantar pustulosis via an IL-17A-induced production of IL-36γ in tonsillar epithelial cells (tłum. Dym papierosowy leży u podstaw patogenezy łuszczycy krostkowej dłoni i stóp poprzez produkcję IL-36γ indukowaną przez IL-17A w komórkach nabłonka migdałków)
• Putra-Szczepaniak, M., Maj, J., Jankowska-Konsur, A., & Hyncewicz-Gwóźdź, A. (2020) – Palmoplantar pustulosis: Factors causing and influencing the course of the disease (tłum. Łuszczyca krostkowa dłoni i stóp: czynniki powodujące i wpływające na przebieg choroby)
• Obeid, G., Do, G., Kirby, L., Hughes, C., Sbidian, E., & Le Cleach, L. (2020) – Interventions for chronic palmoplantar pustulosis (tłum. Interwencje w przewlekłej łuszczycy krostkowej dłoni i stóp)
• Freitas, E., Rodrigues, M., & Torres, T. (2020) – Diagnosis, screening and treatment of patients with palmoplantar pustulosis: A review of current practices and recommendations (tłum. Diagnoza, przesiew i leczenie pacjentów z łuszczycą krostkową dłoni i stóp: przegląd aktualnych praktyk i zaleceń)
• Lebwohl, M., Medeiros, R., Mackey, R., Valdecantos, W., Brodovicz, K., Lertratanakul, A., & Strober, B. (2022) – Palmoplantar Pustulosis has a Greater Disease Burden than Plaque Psoriasis: Real-World Evidence From the CorEvitas Psoriasis Registry (tłum. Łuszczyca krostkowa dłoni i stóp ma większe obciążenie chorobowe niż łuszczyca plackowata: dowody z rzeczywistego świata z rejestru łuszczycy CorEvitas)
• Brunasso, A., & Massone, C. (2021) – Recent advances in palmoplantar pustulosis (tłum. Ostatnie postępy w leczeniu łuszczycy krostkowej dłoni i stóp)
• Yamamoto, T., Hiraiwa, T., Tobita, R., Hirano, H., Masuda-Kuroki, K., Ishii, M., Murakami, M., Terui, T., & Okubo, Y. (2020) – Characteristics of Japanese patients with pustulotic arthro‐osteitis associated with palmoplantar pustulosis: a multicenter study (tłum. Charakterystyka japońskich pacjentów z artro-osteitis krostkowym związanym z łuszczycą krostkową dłoni i stóp: badanie wieloośrodkowe)

12. Łuszczyca Skóry Głowy

Co To Jest Łuszczyca Skóry Głowy (ang. Scalp Psoriasis) [łac. Psoriasis Capitis]

Łuszczyca skóry głowy to przewlekła choroba zapalna skóry, która charakteryzuje się obecnością łuszczących się, czerwonawych plam na skórze głowy. Jest to częsta forma łuszczycy, która może wpływać na jakość życia pacjentów ze względu na jej widoczność i uporczywe objawy.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju łuszczycy.
• Czynniki środowiskowe: Stres, infekcje, urazy skóry, niektóre leki.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność układu immunologicznego, szczególnie komórek Th17 i szlaku IL-23/IL-17.

Objawy

• Plamy łuszczące się: Czerwonawo-srebrne plamy łuszczącej się skóry na skórze głowy.
• Swędzenie i ból: Intensywne swędzenie oraz ból w miejscach dotkniętych chorobą.
• Zmiany paznokciowe: Zgrubienia, przebarwienia i oddzielanie się paznokci od łożyska paznokcia.

Powikłania

• Łuszczycowe zapalenie stawów: Zapalenie stawów, które może prowadzić do ich deformacji i bólu.
• Zaburzenia metaboliczne: Cukrzyca, otyłość, zespół metaboliczny.
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: Zwiększone ryzyko chorób serca i naczyń krwionośnych.
• Zaburzenia psychiczne: Depresja, lęki, zmniejszona jakość życia.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, unikanie urazów skóry, kontrola infekcji.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Skóry Głowy):

• Ghafoor, R., Patil, A., Yamauchi, P., Weinberg, J., Kircik, L., Grabbe, S., & Goldust, M. (2022) – Treatment of Scalp Psoriasis (tłum. Leczenie łuszczycy skóry głowy)
• Honma, M., & Hayashi, K. (2021) – Psoriasis: Recent progress in molecular‐targeted therapies (tłum. Łuszczyca: ostatnie postępy w terapiach celowanych molekularnie)
• Papadimitriou, I., Bakirtzi, K., Katoulis, A., & Ioannides, D. (2021) – Scalp Psoriasis and Biologic Agents: A Review (tłum. Łuszczyca skóry głowy i leki biologiczne: przegląd)
• Mosca, M., Hong, J. J., Hadeler, E., Brownstone, N., Bhutani, T., & Liao, W. (2021) – Scalp Psoriasis: A Literature Review of Effective Therapies and Updated Recommendations for Practical Management (tłum. Łuszczyca skóry głowy: przegląd literatury na temat skutecznych terapii i zaktualizowane zalecenia dotyczące praktycznego zarządzania)
• Choi, J., Kim, H., Koo, H., You, J., Yu, D., Lee, Y., & Lee, M. (2022) – Severe Scalp Psoriasis Microbiome Has Increased Biodiversity and Relative Abundance of Pseudomonas Compared to Mild Scalp Psoriasis (tłum. Mikrobiom ciężkiej łuszczycy skóry głowy ma zwiększoną różnorodność i względną obfitość Pseudomonas w porównaniu do łagodnej łuszczycy skóry głowy)
• Leong, W. C., & Tang, J. J. (2022) – Scalp psoriasis and Dermatology Life Quality Index: A retrospective study based on 12-year data from the Malaysian Psoriasis Registry (tłum. Łuszczyca skóry głowy i Dermatologiczny Indeks Jakości Życia: retrospektywne badanie na podstawie 12-letnich danych z Malezyjskiego Rejestru Łuszczycy)
• Camela, E., Ocampo-Garza, S., Cinelli, E., Villani, A., Fabbrocini, G., & Megna, M. (2021) – Therapeutic update of biologics and small molecules for scalp psoriasis: a systematic review (tłum. Aktualizacja terapeutyczna leków biologicznych i małych cząsteczek do leczenia łuszczycy skóry głowy: przegląd systematyczny)
• Van Voorhees, A. V., Gold, L., Lebwohl, M., Strober, B., Lynde, C., Tyring, S., Cauthen, A., Sofen, H., Zhang, Z., Paris, M., & Wang, Y. (2020) – Efficacy and Safety of Apremilast in Patients With Moderate to Severe Plaque Psoriasis of the Scalp: Results of a Phase 3b, Multicenter, Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind Study (tłum. Skuteczność i bezpieczeństwo apremilastu u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej łuszczycy plackowatej skóry głowy: wyniki badania fazy 3b, wieloośrodkowego, randomizowanego, kontrolowanego placebo, podwójnie ślepego)
• Burlando, M. (2021) – New Topical Treatments for Scalp Psoriasis: A Single Center Study on Perceived Satisfaction and Effectiveness of Use of CSU Technology-Based Shampoo or Lotion (tłum. Nowe miejscowe leczenie łuszczycy skóry głowy: badanie przeprowadzone w jednym ośrodku na temat postrzeganej satysfakcji i skuteczności stosowania szamponu lub balsamu opartego na technologii CSU)
• Dev, K., Chudasama, H., & Yadav, C. R. (2023) – Management of Scalp Psoriasis Through Ayurveda: A Case Report (tłum. Zarządzanie łuszczycą skóry głowy za pomocą Ajurwedy: opis przypadku)
• Rajguru, J., Maya, D., Kumar, D., Suri, P., & Bhardwaj, S. (2020) – Update on psoriasis: A review (tłum. Aktualizacja łuszczycy: przegląd)

13. Łuszczyca Paznokci

Co To Jest Łuszczyca Paznokci (ang. Nail Psoriasis) [łac. Psoriasis Unguium]

Łuszczyca paznokci to przewlekła choroba paznokci, która występuje u około 50-79% pacjentów z łuszczycą skóry i do 80% pacjentów z łuszczycowym zapaleniem stawów. Łuszczyca paznokci jest trudna do leczenia i często ma znaczący wpływ na jakość życia pacjentów.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju łuszczycy paznokci.
• Czynniki środowiskowe: Stres, infekcje, urazy paznokci, niektóre leki.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność układu immunologicznego, szczególnie komórek Th17 i szlaku IL-23/IL-17.

Objawy

• Zmiany w macierzy paznokciowej: Pitting (wgłębienia), leukonychia (białe plamy), czerwone plamy w lunuli, kruszenie płytki paznokciowej.
• Zmiany w łożysku paznokcia: Onycholiza (oddzielenie płytki paznokciowej), plamy oleiste, hiperkeratoza łożyska paznokcia, wybroczyny.

Powikłania

• Psoriatic Arthritis (PsA): Łuszczyca paznokci jest czynnikiem ryzyka rozwoju łuszczycowego zapalenia stawów.
• Zaburzenia jakości życia: Ból, upośledzenie funkcji i estetyki paznokci, stygmatyzacja społeczna.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, unikanie urazów paznokci, kontrola infekcji.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i reumatologa.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje paznokci: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Paznokci):

• Ji, C., Wang, H., Bao, C., Zhang, L., Ruan, S., Zhang, J., Gong, T., & Cheng, B. (2021) – Challenge of Nail Psoriasis: An Update Review (tłum. Wyzwania łuszczycy paznokci: przegląd aktualizacji)
• Thomas, L., Azad, J., & Takwale, A. (2020) – Management of nail psoriasis (tłum. Zarządzanie łuszczycą paznokci)
• Rigopoulos, D., Rompoti, N., & Gregoriou, S. (2021) – Management of Nail Psoriasis (tłum. Zarządzanie łuszczycą paznokci)
• Temiz, S., Özer, I., Ataseven, A., Dursun, R., & Uyar, M. (2020) – The effect of smoking on the psoriasis: Is it related to nail involvement? (tłum. Wpływ palenia na łuszczycę: Czy jest związany z zajęciem paznokci?)
• Ricardo, J. W., & Lipner, S. (2021) – Nail Psoriasis in Older Adults: Epidemiology, Diagnosis, and Topical Therapy (tłum. Łuszczyca paznokci u osób starszych: epidemiologia, diagnoza i terapia miejscowa)
• Zhang, J., Chen, X.-Y., Man, X., & Zheng, M. (2020) – Nail Changes as the Initial Sign of Psoriasis: A Case Report (tłum. Zmiany paznokciowe jako początkowy znak łuszczycy: opis przypadku)
• Kaeley, G., Eder, L., Aydın, S., Rich, P., & Bakewell, C. (2021) – Nail Psoriasis: Diagnosis, Assessment, Treatment Options, and Unmet Clinical Needs (tłum. Łuszczyca paznokci: diagnoza, ocena, opcje leczenia i niezaspokojone potrzeby kliniczne)
• Kyriakou, A., Zagalioti, S.-C., Trakatelli, M., Fotiadou, C., Apalla, Z., & Lazaridou, E., & Patsatsi, A. (2022) – Fungal Infections and Nail Psoriasis: An Update (tłum. Infekcje grzybicze i łuszczyca paznokci: aktualizacja)
• Lanna, C., Cesaroni, G., Mazzilli, S., Vollono, L., Gaziano, R., Marino, D., Bianchi, L., & Campione, E. (2020) – Apremilast as a target therapy for nail psoriasis: a real-life observational study proving its efficacy in restoring the nail unit (tłum. Apremilast jako terapia celowana na łuszczycę paznokci: obserwacyjne badanie rzeczywiste potwierdzające jego skuteczność w przywracaniu jednostki paznokcia)
• Iorizzo, M., & Tosti, A. (2023) – Updates in treatment and impact of nail psoriasis (tłum. Aktualizacje w leczeniu i wpływ łuszczycy paznokci)

14. Łuszczyca Zgięciowo-Pachwinowa / Łuszczyca Fałdów Skórnych i Międzypalcowa

Co To Jest Łuszczyca Zgięciowo-Pachwinowa / Łuszczyca Fałdów Skórnych i Międzypalcowa (ang. Flexural and Intertriginous Psoriasis) [łac. Psoriasis Flexuralis et Intertriginosa]

Łuszczyca fałdów skórnych i międzypalcowa, znana również jako łuszczyca zgięciowo-pachwinowa, to forma łuszczycy charakteryzująca się obecnością zmian skórnych w fałdach ciała, takich jak pachy, pachwiny, fałdy pod piersiami i międzypalcowe przestrzenie. Zmiany te są zwykle gładkie, czerwone i wilgotne, bez typowego łuszczenia się skóry widocznego w innych formach łuszczycy.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju łuszczycy.
• Czynniki środowiskowe: Stres, infekcje, urazy skóry, niektóre leki.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność układu immunologicznego, szczególnie komórek Th17 i szlaku IL-23/IL-17.

Objawy

• Zmiany skórne: Czerwone, gładkie i błyszczące plamy w fałdach skórnych.
• Swędzenie i ból: Intensywne swędzenie oraz ból w miejscach dotkniętych chorobą.
• Maceracja skóry: Zmiękczenie i uszkodzenie skóry w wyniku wilgotności.

Powikłania

• Zakażenia bakteryjne i grzybicze: Wysokie ryzyko infekcji w obszarach dotkniętych chorobą.
• Zaburzenia jakości życia: Ból, dyskomfort, stygmatyzacja społeczna, zmniejszona aktywność fizyczna.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, unikanie urazów skóry, kontrola infekcji.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Zgięciowo-Pachwinowa / Łuszczyca Fałdów Skórnych i Międzypalcowa):

• Chaudet, K., Russell-Goldman, E., Horn, T. D., Schuler, A. M., Chan, M. P., & Nazarian, R. (2023) – Characterization of T-Helper Immune Phenotype in Symmetrical Drug-Related Intertriginous and Flexural Exanthema (SDRIFE) Endorses a Delayed-Type Hypersensitivity Reaction (tłum. Charakterystyka fenotypu odpornościowego T-Helper w symetrycznym, lekowo-związanym międzypalcowym i fałdowym wyprysku (SDRIFE) potwierdza reakcję nadwrażliwości typu opóźnionego)
• Oulehri, A., Douhi, Z., Elloudi, S., Baybay, H., & Mernissi, F. (2022) – Chronic intertrigo masking inverse psoriasis in an elderly female (tłum. Przewlekłe zapalenie fałdów skóry maskujące łuszczycę odwróconą u starszej kobiety)
• Thomas, C., Matthies, M., Homey, B., & Meller, S. (2020) – Intertriginous psoriasis (tłum. Łuszczyca międzypalcowa)
• Nguyen, D. A., Lim, H., Wong, C., Scheufele, C. J., Hermann, A. E., Charles, J., Carletti, M., & Weis, S. (2022) – Presentations of Cutaneous Disease in Various Skin Pigmentations: Inverse Psoriasis (tłum. Prezentacje chorób skórnych w różnych pigmentacjach skóry: Łuszczyca odwrócona)
• Hong, J. J., Mosca, M., Hadeler, E., Brownstone, N., Bhutani, T., & Liao, W. (2021) – Genital and Inverse/Intertriginous Psoriasis: An Updated Review of Therapies and Recommendations for Practical Management (tłum. Genitalna i odwrócona/międzypalcowa łuszczyca: zaktualizowany przegląd terapii i zalecenia dotyczące praktycznego zarządzania)
• Pietrangelo, L., Dattola, A., Magnifico, I., Petronio, G. P., Cutuli, M., Venditti, N., Guarnieri, A., Wollenberg, A., Pellacani, G., & Di Marco, R. (2023) – Efficacy and Microbiota Modulation Induced by LimpiAL 2.5%, a New Medical Device for the Inverse Psoriasis Treatment (tłum. Skuteczność i modulacja mikrobioty wywołana przez LimpiAL 2.5%, nowy wyrób medyczny do leczenia łuszczycy odwróconej)
• Hashim, P., Chima, M., Kim, H. J., Bares, J., Yao, C. J., Singer, G., Chen, T. K., Genece, J. C., Baum, D., Kimmel, G., Nia, J., & Gagliotti, M. (2020) – Crisaborole 2% ointment for the treatment of intertriginous, anogenital, and facial psoriasis: a double-blind, randomized, vehicle-controlled trial (tłum. Maść Crisaborole 2% do leczenia międzypalcowej, anogenitalnej i twarzowej łuszczycy: podwójnie ślepe, randomizowane, kontrolowane placebo badanie)
• Aung, T., & Noakes, R. (2023) – Scaly erythematous eruptions of intertriginous locations (tłum. Łuszczące się rumieniowe wykwity w miejscach międzypalcowych)
• Raharja, A., Mahil, S., & Barker, J. (2021) – Psoriasis: a brief overview (tłum. Łuszczyca: krótki przegląd)

15. Łuszczyca Anogenitalna

Co To Jest Łuszczyca Anogenitalna (ang. Anogenital Psoriasis) [łac. Psoriasis Anogenitalis]

Łuszczyca anogenitalna to forma łuszczycy, która dotyczy obszarów genitalnych i okołoodbytniczych. Jest to często bolesne i uciążliwe schorzenie, które może znacznie obniżać jakość życia pacjentów ze względu na dyskomfort fizyczny oraz wpływ na życie seksualne i psychiczne.

Przyczyny

• Genetyczne predyspozycje: Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w rozwoju łuszczycy.
• Czynniki środowiskowe: Stres, infekcje, urazy skóry, niektóre leki.
• Dysfunkcje układu odpornościowego: Nadreaktywność układu immunologicznego, szczególnie komórek Th17 i szlaku IL-23/IL-17.

Objawy

• Zmiany skórne: Czerwone, gładkie plamy w obszarach genitalnych i okołoodbytniczych.
• Swędzenie i ból: Intensywne swędzenie oraz ból w miejscach dotkniętych chorobą.
• Maceracja skóry: Zmiękczenie i uszkodzenie skóry w wyniku wilgotności.

Powikłania

• Zakażenia bakteryjne i grzybicze: Wysokie ryzyko infekcji w obszarach dotkniętych chorobą.
• Zaburzenia jakości życia: Ból, dyskomfort, stygmatyzacja społeczna, zmniejszona aktywność fizyczna.
• Problemy psychiczne: Depresja, lęki, problemy z samooceną i funkcjonowaniem społecznym.

Zapobieganie

• Unikanie czynników wywołujących: Redukcja stresu, unikanie urazów skóry, kontrola infekcji.
• Monitorowanie zdrowia: Regularne wizyty kontrolne u dermatologa i innych specjalistów.

Diagnoza

• Badania kliniczne: Ocena objawów klinicznych i wywiad medyczny.
• Biopsje skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne.
• Testy laboratoryjne: Badania krwi w celu oceny stanu zapalnego i wykrycia innych współistniejących chorób.

Leczenie

• Leki miejscowe: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, analogi witaminy D.
• Leki systemowe: Cyklosporyna, metotreksat, acytretyna.
• Leki biologiczne: Inhibitory TNF, IL-17, IL-23, takie jak adalimumab, ustekinumab, secukinumab.
• Nowe terapie: Inhibitory szlaku IL-36, takie jak spesolimab.

Źródła (Łuszczyca Anogenitalna):

• da Silva, N., et al. (2020) – Sex-related impairment and patient needs/benefits in anogenital psoriasis: Difficult-to-communicate topics and their impact on patient-centred care (tłum. Zaburzenia związane z płcią i potrzeby/korzyści pacjentów w łuszczycy anogenitalnej: Trudne do komunikowania tematy i ich wpływ na opiekę skoncentrowaną na pacjencie)
• da Silva, N., et al. (2022) – Psychological (co)morbidity in patients with psoriasis: the impact of pruritus and anogenital involvement on symptoms of depression and anxiety and on body dysmorphic concerns – a cross-sectional study (tłum. Psychologiczne (współ)chorobowości u pacjentów z łuszczycą: wpływ świądu i zajęcia anogenitalnego na objawy depresji i lęku oraz zaburzenia dysmorficzne ciała – badanie przekrojowe)
• Hashim, P., et al. (2020) – Crisaborole 2% ointment for the treatment of intertriginous, anogenital, and facial psoriasis: a double-blind, randomized, vehicle-controlled trial (tłum. Maść crisaborole 2% do leczenia łuszczycy międzypalcowej, anogenitalnej i twarzowej: podwójnie ślepe, randomizowane, kontrolowane badanie)
• Korecka, K., et al. (2022) – The impact of systemic psoriasis treatments on human papillomavirus activation and propagation (tłum. Wpływ ogólnoustrojowych leczeń łuszczycy na aktywację i propagację wirusa brodawczaka ludzkiego)
• Hong, J. J., et al. (2021) – Genital and Inverse/Intertriginous Psoriasis: An Updated Review of Therapies and Recommendations for Practical Management (tłum. Łuszczyca genitalna i odwrócona/międzypalcowa: zaktualizowany przegląd terapii i zalecenia dotyczące praktycznego zarządzania)
• Quintero, C. A. A., & Martínez, M. A. R. (2022) – Perianal Psoriasis as the First Manifestation of the Disease (tłum. Łuszczyca okołoodbytnicza jako pierwsza manifestacja choroby)
• Hsieh, W.-F., et al. (2021) – Human papillomavirus infection with anogenital warts in a patient with chronic psoriasis: A case report (tłum. Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego z brodawkami anogenitalnymi u pacjenta z przewlekłą łuszczycą: opis przypadku)
• Boieriu, E., et al. (2021) – Genital psoriasis: Update on clinical practices and therapeutic options (tłum. Łuszczyca genitalna: aktualizacja praktyk klinicznych i opcji terapeutycznych)

INFORMACJA PRAWNA

Artykuły na naszej stronie zostały przygotowane w celach edukacyjnych i mają na celu podniesienie świadomości na temat omawianych schorzeń oraz różnorodności dostępnych metod leczenia, w tym medycyny konwencjonalnej, ajurwedy, medycyny chińskiej oraz innych terapii naturalnych i holistycznych. Informacje na naszej stronie nie mogą zastąpić profesjonalnej porady, diagnozy czy leczenia medycznego. Czytelnik powinien konsultować wszelkie decyzje dotyczące swojego zdrowia i leczenia z kwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. Autorzy oraz właściciele strony internetowej www.encyklopediauzdrawiania.pl nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek działania podjęte na podstawie informacji zawartych w tym artykule, ani za ewentualne skutki takich działań.