(Nowotwory: Pierwotne Nowotwory Złośliwe: Nowotwory Złośliwe Żeńskich Narządów Płciowych) -> Nowotwory Złośliwe Sromu
SPIS TREŚCI:
- 1. Nowotwory Złośliwe Sromu
- 1.1. Rak Podstawnokomórkowy Sromu
- 1.2. Czerniak Sromu
- 1.3. Rak Płaskonabłonkowy Sromu
1. Nowotwory Złośliwe Sromu
Co To Są Nowotwory Złośliwe Sromu (ang. Malignant Neoplasms of Vulva) [łac. Neoplasmata Maligna Vulvae]
Nowotwory złośliwe sromu to rzadkie, ale poważne choroby nowotworowe dotyczące zewnętrznych żeńskich narządów płciowych. Najczęściej występującym typem jest rak płaskonabłonkowy sromu, stanowiący około 90% przypadków. Choroba ta dotyka głównie kobiety w starszym wieku, jednak w ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań wśród młodszych kobiet, co jest związane z infekcjami wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).
Przyczyny
Przyczyny rozwoju nowotworów złośliwych sromu są złożone i wieloczynnikowe:
- Infekcja wirusem HPV: Szczególnie onkogenne typy HPV 16 i 18 są silnie związane z ryzykiem rozwoju raka sromu.
- Stany przednowotworowe: Takie jak neoplazja śródnabłonkowa sromu (VIN), które mogą przekształcić się w raka.
- Palenie tytoniu: Zwiększa ryzyko wystąpienia raka sromu poprzez osłabienie lokalnej odporności i uszkodzenie DNA komórek.
- Osłabiony układ odpornościowy: Choroby lub leki osłabiające odporność mogą zwiększać podatność na rozwój nowotworów.
- Wiek: Większość przypadków diagnozuje się u kobiet po 65. roku życia.
Objawy
Objawy mogą być niespecyficzne i często są mylone z mniej poważnymi schorzeniami:
- Świąd i pieczenie sromu: Uporczywy i nieustępujący świąd.
- Guzki lub zmiany skórne: Pojawienie się zgrubień, brodawek lub owrzodzeń.
- Ból: Szczególnie podczas oddawania moczu lub stosunku płciowego.
- Krwawienie lub nietypowa wydzielina: Niezwiązane z cyklem menstruacyjnym.
- Obrzęk węzłów chłonnych: Powiększenie węzłów w okolicy pachwinowej.
Powikłania
Brak wczesnej diagnozy i leczenia może prowadzić do:
- Przerzutów: Rozprzestrzeniania się nowotworu do węzłów chłonnych i odległych narządów.
- Deformacji anatomicznych: Wynikających z rozległych zabiegów chirurgicznych.
- Problemy psychologiczne: Depresja i lęk związane z chorobą i jej wpływem na życie intymne.
- Nawrotów choroby: Szczególnie jeśli nie usunięto wszystkich komórek nowotworowych.
Zapobieganie
Kluczowe działania profilaktyczne obejmują:
- Szczepienia przeciwko HPV: Zalecane dla dziewcząt i młodych kobiet przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.
- Regularne badania ginekologiczne: Wczesne wykrywanie zmian przednowotworowych.
- Edukacja zdrowotna: Świadomość objawów i czynników ryzyka.
- Unikanie palenia tytoniu: Redukcja jednego z głównych czynników ryzyka.
- Bezpieczne zachowania seksualne: Ograniczenie liczby partnerów i stosowanie prezerwatyw.
Diagnoza
Proces diagnostyczny obejmuje:
- Badanie fizykalne: Ocena zmian na sromie przez lekarza.
- Biopsję: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.
- Kolposkopię sromu: Szczegółowe badanie przy użyciu kolposkopu.
- Badania obrazowe:
- Ultrasonografia: Ocena głębokości nacieku nowotworu.
- Rezonans magnetyczny (MRI): Szczegółowe obrazowanie struktur anatomicznych.
- Badanie węzłów chłonnych: Ocena rozprzestrzeniania się nowotworu.
Leczenie
Metody leczenia zależą od stadium zaawansowania choroby:
- Chirurgia:
- Wulwektomia: Usunięcie częściowe lub całkowite sromu.
- Limfadenektomia: Usunięcie węzłów chłonnych pachwinowych.
- Radioterapia: Stosowana jako leczenie uzupełniające lub alternatywa dla chirurgii.
- Chemioterapia: Rzadko stosowana, głównie w zaawansowanych stadiach lub przy nawrotach.
- Terapia fotodynamiczna: W niektórych przypadkach zmian przednowotworowych.
Rokowania
Rokowanie zależy od:
- Wczesności wykrycia: Wczesne stadia mają znacznie lepsze rokowania.
- Stopnia zaawansowania: Głębokość nacieku i obecność przerzutów wpływają na przeżywalność.
- Ogólnego stanu zdrowia pacjentki: Choroby współistniejące mogą komplikować leczenie.
Regularne badania i szybka interwencja medyczna są kluczowe dla poprawy rokowań.
Źródła (Nowotwory Złośliwe Sromu):
- Woelber, L., Eulenburg, C., Choschzick, M., Hager, M., Jaenicke, F., Mahner, S. (2016) – Prognostic role of lymph node metastases in vulvar cancer (tłum. Rola przerzutów do węzłów chłonnych w rokowaniu raka sromu)
- Judson, P. L., Habermann, E. B., Baxter, N. N., Durham, S. B., Virnig, B. A. (2018) – Trends in the incidence of vulvar carcinoma (tłum. Trendy w częstości występowania raka sromu)
- Kang, Y. J., Smith, M., Barlow, E., Coffey, K., Hacker, N., Canfell, K. (2017) – Vulvar cancer in high-income countries: increasing burden of disease (tłum. Rak sromu w krajach o wysokim dochodzie: rosnące obciążenie chorobą)
- De Sanjosé, S., Alemany, L., Ordi, J., Tous, S., Alejo, M., Bigby, S. M., et al. (2019) – Worldwide human papillomavirus genotype attribution in over 2000 cases of intraepithelial and invasive lesions of the vulva (tłum. Światowe przypisanie genotypów wirusa HPV w ponad 2000 przypadków zmian śródnabłonkowych i inwazyjnych sromu)
- Hoang, L. N., Park, K. J., Soslow, R. A., Murali, R. (2016) – Squamous precursor lesions of the vulva: current classification and diagnostic challenges (tłum. Płaskonabłonkowe zmiany przedrakowe sromu: aktualna klasyfikacja i wyzwania diagnostyczne)
1.1. Rak Podstawnokomórkowy Sromu
Co To Jest Rak Podstawnokomórkowy Sromu (ang. Basal Cell Carcinoma of Vulva) [łac. Carcinoma Basocellulare Vulvae]
Rak podstawnokomórkowy sromu jest niezwykle rzadkim nowotworem złośliwym skóry sromu, wywodzącym się z warstwy podstawnej naskórka. Stanowi mniej niż 1% wszystkich nowotworów złośliwych sromu. Ze względu na nietypową lokalizację, może być mylony z innymi zmianami skórnymi, co często opóźnia diagnozę i leczenie.
Przyczyny
Przyczyny raka podstawnokomórkowego sromu nie są w pełni poznane, ale do potencjalnych czynników ryzyka należą:
- Wiek: Najczęściej dotyczy kobiet w starszym wieku, zwykle powyżej 70 lat.
- Ekspozycja na promieniowanie UV: Chociaż srom jest zazwyczaj chroniony przed słońcem, wcześniejsza intensywna ekspozycja na promieniowanie UV może zwiększać ryzyko.
- Osłabiony układ odpornościowy: Choroby lub terapie osłabiające odporność mogą zwiększać podatność na nowotwory skóry.
- Historia raka skóry: Kobiety z wcześniejszymi nowotworami skóry są bardziej narażone.
Objawy
Objawy raka podstawnokomórkowego sromu mogą być niespecyficzne i obejmować:
- Guzek lub zmiana na sromie: Niewielka, perłowa lub woskowa zmiana, która może rosnąć powoli.
- Owrzodzenie: Niegojąca się rana lub owrzodzenie na sromie.
- Świąd lub pieczenie: Uporczywe podrażnienie lub swędzenie.
- Krwawienie lub wydzielina: Nietypowe krwawienie lub wydzielina z okolic sromu.
Powikłania
Brak wczesnej diagnozy i leczenia może prowadzić do:
- Naciekania okolicznych tkanek: Nowotwór może rozprzestrzeniać się na pobliskie struktury, powodując ich uszkodzenie.
- Deformacji anatomicznych: Rozległe zabiegi chirurgiczne mogą prowadzić do zmian w wyglądzie i funkcji sromu.
- Nawrotów choroby: Istnieje ryzyko ponownego pojawienia się nowotworu po leczeniu.
Zapobieganie
Działania profilaktyczne obejmują:
- Regularne badania ginekologiczne: Wczesne wykrywanie i diagnoza zmian na sromie.
- Edukację zdrowotną: Świadomość objawów i czynników ryzyka wśród kobiet.
- Ochronę przed promieniowaniem UV: Unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce i stosowanie ochrony przeciwsłonecznej.
Diagnoza
Proces diagnostyczny składa się z:
- Badania fizykalnego: Ocena zmian przez lekarza ginekologa lub dermatologa.
- Biopsji: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego w celu potwierdzenia diagnozy.
- Badania obrazowego: W razie potrzeby wykonanie ultrasonografii lub rezonansu magnetycznego w celu oceny rozległości zmiany.
Leczenie
Leczenie zależy od wielkości i lokalizacji guza:
- Chirurgiczne usunięcie: Główna metoda leczenia polegająca na wycięciu zmiany z marginesem zdrowej tkanki.
- Chirurgia Mohsa: Precyzyjna technika usuwania nowotworu warstwa po warstwie, minimalizująca uszkodzenie zdrowych tkanek.
- Radioterapia: Stosowana w przypadku przeciwwskazań do zabiegu chirurgicznego lub jako leczenie uzupełniające.
Rokowania
Przy wczesnym wykryciu i odpowiednim leczeniu rokowania są na ogół dobre. Rak podstawnokomórkowy sromu rzadko daje przerzuty, ale może powodować znaczące uszkodzenia miejscowe, jeśli nie jest leczony.
Źródła (Rak Podstawnokomórkowy Sromu):
- Kwasniewski, P., Brodowska, A., Sledziewski, A., Szymanski, M., Jakiel, G. (2015) – Basal cell carcinoma of the vulva: review of literature and case report (tłum. Rak podstawnokomórkowy sromu: przegląd literatury i opis przypadku)
- Fernandes, R., Guerreiro, F., Oliveira, A., Figueiredo, A. (2019) – Basal cell carcinoma of the vulva: a rare case report (tłum. Rak podstawnokomórkowy sromu: opis rzadkiego przypadku)
1.2. Czerniak Sromu
Co To Jest Czerniak Sromu (ang. Melanoma of Vulva) [łac. Melanoma Vulvae]
Czerniak sromu to rzadki, ale agresywny nowotwór złośliwy skóry sromu, wywodzący się z melanocytów — komórek produkujących melaninę, pigment nadający kolor skórze. Stanowi mniej niż 5% wszystkich nowotworów złośliwych sromu i około 1% wszystkich czerniaków u kobiet. Ze względu na niespecyficzne objawy i rzadkość występowania, często diagnozowany jest w zaawansowanych stadiach.
Przyczyny
Przyczyny czerniaka sromu nie są w pełni poznane, ale do czynników ryzyka należą:
- Ekspozycja na promieniowanie UV: Choć srom jest zwykle chroniony przed słońcem, wcześniejsze intensywne narażenie na promieniowanie UV może zwiększać ryzyko.
- Wiek: Najczęściej diagnozowany u kobiet po 60. roku życia.
- Historia czerniaka: Kobiety z wcześniejszym czerniakiem skóry są bardziej narażone.
- Predyspozycje genetyczne: Mutacje genetyczne mogą zwiększać ryzyko.
- Choroby skóry: Długotrwałe stany zapalne, takie jak liszaj twardzinowy sromu.
Objawy
Objawy czerniaka sromu mogą być subtelne i obejmują:
- Zmiany pigmentacyjne: Nowe lub zmieniające się ciemne plamy, pieprzyki lub znamiona na sromie.
- Guzki lub zgrubienia: Niewielkie masy lub zgrubienia, które mogą rosnąć.
- Świąd, pieczenie lub ból: Uporczywe podrażnienie sromu.
- Krwawienie lub owrzodzenia: Nietypowe krwawienie lub niegojące się rany.
- Obrzęk węzłów chłonnych: Powiększenie węzłów w okolicy pachwinowej.
Powikłania
Brak wczesnej diagnozy i leczenia może prowadzić do:
- Przerzutów: Rozprzestrzeniania się nowotworu do węzłów chłonnych i odległych narządów.
- Naciekania okolicznych tkanek: Uszkodzenie sąsiednich struktur anatomicznych.
- Nawrotów choroby: Wysokie ryzyko ponownego pojawienia się nowotworu po leczeniu.
- Problemy psychologiczne: Stres i lęk związane z diagnozą i leczeniem.
Zapobieganie
Działania profilaktyczne obejmują:
- Regularne samobadanie: Monitorowanie wszelkich zmian na sromie.
- Regularne badania ginekologiczne: Wczesne wykrywanie zmian przez specjalistę.
- Ochronę przed promieniowaniem UV: Unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce.
- Edukację zdrowotną: Świadomość objawów i czynników ryzyka.
Diagnoza
Proces diagnostyczny obejmuje:
- Badanie fizykalne: Ocena zmian przez lekarza ginekologa lub dermatologa.
- Dermatoskopia: Nieinwazyjne badanie skóry sromu.
- Biopsję: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.
- Badania obrazowe:
- Ultrasonografia: Ocena węzłów chłonnych.
- Tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI): Ocena rozprzestrzeniania się nowotworu.
- Badania laboratoryjne: Oznaczenie markerów nowotworowych.
Leczenie
Leczenie zależy od stadium zaawansowania:
- Chirurgia:
- Szerokie wycięcie zmiany: Usunięcie guza z marginesem zdrowej tkanki.
- Limfadenektomia: Usunięcie węzłów chłonnych pachwinowych.
- Immunoterapia: Stymulacja układu odpornościowego do walki z komórkami nowotworowymi.
- Radioterapia: Stosowana jako leczenie uzupełniające lub paliatywne.
- Chemioterapia: W zaawansowanych stadiach lub przy przerzutach.
Rokowania
Rokowanie zależy od:
- Stadium choroby: Wczesne wykrycie znacząco poprawia rokowanie.
- Grubości guza (skala Breslowa): Im cieńszy guz, tym lepsze rokowanie.
- Obecności przerzutów: Przerzuty do węzłów chłonnych lub narządów pogarszają rokowanie.
- Reakcji na leczenie: Skuteczność zastosowanych terapii.
Regularne badania i wczesna interwencja są kluczowe dla poprawy rokowań.
Źródła (Czerniak Sromu):
- Ragnarsson-Olding, B. K., Nilsson, P. J., Olding, L. B., Nilsson, B. R. (2017) – Primary mucosal vulvar melanoma: a report of 20 cases (tłum. Pierwotny śluzówkowy czerniak sromu: opis 20 przypadków)
- De Simone, P., Silipo, V., Carletti, G., Buccini, P., Mariani, L., Montesco, M. C., et al. (2015) – Vulvar melanoma: a report of 10 cases and review of the literature (tłum. Czerniak sromu: opis 10 przypadków i przegląd literatury)
- Frumovitz, M., Etchepareborda, M., Sun, C. C., Soliman, P. T., Eifel, P. J., Levenback, C. F., Gershenson, D. M. (2017) – Primary malignant melanoma of the vagina and vulva: a review (tłum. Pierwotny złośliwy czerniak pochwy i sromu: przegląd)
- Wechter, M. E., Gruber, S. B., Haefner, H. K., Lowe, L., Schwartz, J. L., Reynolds, K. R., et al. (2016) – Vulvar melanoma: a retrospective analysis and literature review of 46 cases (tłum. Czerniak sromu: analiza retrospektywna i przegląd literatury 46 przypadków)
- O’Neill, J. K., Scurry, J. P., Ireland, D. J., Ebeling, P. R. (2018) – Melanoma of the vulva and vagina: a clinical study of 21 cases (tłum. Czerniak sromu i pochwy: badanie kliniczne 21 przypadków)
1.3. Rak Płaskonabłonkowy Sromu
Co To Jest Rak Płaskonabłonkowy Sromu (ang. Squamous Cell Carcinoma of Vulva) [łac. Carcinoma Squamosum Vulvae]
Rak płaskonabłonkowy sromu to najczęstszy nowotwór złośliwy sromu, stanowiący około 90% wszystkich przypadków nowotworów tej okolicy. Wywodzi się z komórek nabłonka płaskiego pokrywającego srom. Choroba ta dotyka głównie kobiety w starszym wieku, ale może występować także u młodszych pacjentek, zwłaszcza w związku z infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).
Przyczyny
Przyczyny raka płaskonabłonkowego sromu są złożone i obejmują:
- Infekcje wirusowe:
- Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV): Szczególnie typy onkogenne HPV 16 i 18 są silnie związane z rozwojem tego nowotworu.
- Stany przednowotworowe:
- Neoplazja śródnabłonkowa sromu (VIN): Zmiany dysplastyczne nabłonka, które mogą przekształcić się w raka.
- Palenie tytoniu: Substancje kancerogenne w dymie tytoniowym zwiększają ryzyko poprzez uszkodzenie DNA komórek nabłonkowych.
- Osłabiony układ odpornościowy: Choroby autoimmunologiczne lub stosowanie leków immunosupresyjnych mogą zwiększać podatność na rozwój nowotworu.
- Wiek: Większość przypadków dotyczy kobiet po 60. roku życia.
Objawy
Objawy raka płaskonabłonkowego sromu mogą być niespecyficzne i obejmują:
- Świąd i pieczenie sromu: Uporczywy, nieustępujący świąd może być wczesnym objawem.
- Zmiany skórne:
- Guzki lub zgrubienia: Mogą być wyczuwalne jako twarde, nierówne masy.
- Owrzodzenia: Niegojące się rany lub owrzodzenia na powierzchni sromu.
- Zmiany pigmentacyjne: Obszary przebarwione lub odbarwione.
- Ból: Szczególnie podczas oddawania moczu lub stosunku płciowego.
- Krwawienie lub nietypowa wydzielina: Niezwiązane z cyklem menstruacyjnym.
- Powiększenie węzłów chłonnych: Obrzęk w okolicy pachwinowej.
Powikłania
Nieleczony rak płaskonabłonkowy sromu może prowadzić do:
- Przerzutów: Głównie do węzłów chłonnych pachwinowych, a w zaawansowanych stadiach do odległych narządów.
- Naciekania sąsiednich tkanek: Uszkodzenie okolicznych struktur anatomicznych, takich jak cewka moczowa czy odbytnica.
- Deformacji anatomicznych: Wynikających z rozległych zabiegów chirurgicznych.
- Problemy psychologiczne: Lęk, depresja i obniżenie jakości życia.
Zapobieganie
Działania profilaktyczne obejmują:
- Szczepienia przeciw HPV: Zalecane dla dziewcząt i młodych kobiet przed inicjacją seksualną.
- Regularne badania ginekologiczne: Wczesne wykrywanie zmian przednowotworowych i nowotworowych.
- Edukację zdrowotną: Świadomość objawów i czynników ryzyka.
- Unikanie palenia tytoniu: Eliminacja jednego z głównych czynników ryzyka.
- Bezpieczne zachowania seksualne: Stosowanie prezerwatyw i ograniczenie liczby partnerów.
Diagnoza
Proces diagnostyczny obejmuje:
- Badanie fizykalne: Ocena sromu przez lekarza ginekologa.
- Kolposkopia sromu: Szczegółowe badanie powierzchni sromu przy użyciu kolposkopu.
- Biopsję: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.
- Badania obrazowe:
- Ultrasonografia: Ocena węzłów chłonnych i głębokości nacieku.
- Rezonans magnetyczny (MRI): Dokładna ocena rozprzestrzeniania się nowotworu.
- Badania laboratoryjne: Wykluczenie innych chorób i ocena ogólnego stanu zdrowia.
Leczenie
Leczenie zależy od stadium zaawansowania choroby:
- Chirurgia:
- Wulwektomia: Usunięcie częściowe lub całkowite sromu.
- Limfadenektomia: Usunięcie węzłów chłonnych pachwinowych i miednicznych.
- Radioterapia: Stosowana jako leczenie uzupełniające lub alternatywa dla chirurgii w niektórych przypadkach.
- Chemioterapia: Rzadko stosowana samodzielnie, częściej w połączeniu z radioterapią (radiochemioterapia).
- Terapie celowane i immunoterapia: Badane w kontekście raka sromu, ale nie stanowią standardu leczenia.
Rokowania
Rokowanie zależy od:
- Stadium choroby: Wczesne stadia mają lepsze rokowania.
- Obecności przerzutów: Szczególnie do węzłów chłonnych.
- Marginesów chirurgicznych: Czy usunięto cały nowotwór.
- Ogólnego stanu zdrowia pacjentki: Choroby współistniejące mogą wpływać na wyniki leczenia.
Regularne badania i wczesna interwencja medyczna są kluczowe dla poprawy rokowań i jakości życia pacjentek.
Źródła (Rak Płaskonabłonkowy Sromu):
- Nooij, L. S., Brand, F. A., Gaarenstroom, K. N., de Hullu, J. A., Boll, D., van der Zee, A. G. J., van Poelgeest, M. I. E. (2016) – Vulvar squamous cell carcinoma is a multifactorial disease following two separate and independent pathways (tłum. Rak płaskonabłonkowy sromu jest chorobą wieloczynnikową przebiegającą dwoma odrębnymi i niezależnymi szlakami)
- Hoang, L. N., Park, K. J., Soslow, R. A., Murali, R. (2016) – Squamous precursor lesions of the vulva: current classification and diagnostic challenges (tłum. Płaskonabłonkowe zmiany przedrakowe sromu: aktualna klasyfikacja i wyzwania diagnostyczne)
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) (2015) – Management of vulval cancer (tłum. Postępowanie w raku sromu)
- Wohlmuth, C., Wohlmuth-Wieser, I., May, T., Vicus, D., Gien, L. T., Covens, A. (2020) – Predictors of survival and recurrence in vulvar squamous cell carcinoma: A population-based study (tłum. Czynniki prognostyczne przeżycia i nawrotu w raku płaskonabłonkowym sromu: badanie populacyjne)
- van den Einden, L. C. G., van der Velden, J., Massuger, L. F. A. G., Bulten, J., Hullu, J. A. de (2017) – Survival of patients with vulvar squamous cell carcinoma in the Netherlands (tłum. Przeżycie pacjentek z rakiem płaskonabłonkowym sromu w Holandii)
INFORMACJA PRAWNA
Artykuły na naszej stronie zostały przygotowane w celach edukacyjnych i mają na celu podniesienie świadomości na temat omawianych schorzeń oraz różnorodności dostępnych metod leczenia, w tym medycyny konwencjonalnej, ajurwedy, medycyny chińskiej oraz innych terapii naturalnych i holistycznych. Informacje na naszej stronie nie mogą zastąpić profesjonalnej porady, diagnozy czy leczenia medycznego. Czytelnik powinien konsultować wszelkie decyzje dotyczące swojego zdrowia i leczenia z kwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. Autorzy oraz właściciele strony internetowej www.encyklopediauzdrawiania.pl nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek działania podjęte na podstawie informacji zawartych w tym artykule, ani za ewentualne skutki takich działań.

