(Choroby Zakaźne lub Pasożytnicze: Choroby Pasożytnicze: Helmintiaza) -> Nicienie
SPIS TREŚCI:
- 1. WSTĘP – Co To Są Nicienie
- 2. Choroby przez Nicienie
- 3. Angiostrongyloza
- 3.1 Eozynofilowe Zapalenie Opon Mózgowo-Rdzeniowych Wywołane Przez Angiostrongylus Cantonensis
- 3.2 Angiostrongyloza Jelitowa
- 4. Anisakioza
- 5. Glistnica
- 6. Kapilarioza
- 6.1 Kapilarioza Jelitowa
- 7. Owsica
- 8. Mansoneloza
- 9. Filarioza
- 9.1 Filarioza Wywołana Przez Gatunki Brugia
- 9.2 Filarioza Limfatyczna
- 10. Choroby Przez Tęgoryjce
- 10.1 Ankylostomoza
- 10.2 Nekatoroza
- 10.3 Skórna Wędrówka Larw
- 10.4 Oseofagostomoza
- 11. Onchocerkoza
- 11.1 Onchocerkoza Oka
- 12. Strongyloidoza
- 13. Syngamoza
- 14. Toksokaroza
- 15. Trichostrongyloidoza
- 16. Trichurioza
- 17. Uncinarioza
1. WSTĘP – Co To Są Nicienie
Nicienie (Nematoda) to jedna z największych grup zwierząt, obejmująca pasożyty i organizmy wolno żyjące. Są to bezkręgowce o cylindrycznym, nitkowatym ciele, które występują w różnych środowiskach – od gleby i wody po organizmy roślin i zwierząt, w tym ludzi.
Charakterystyka nicieni
- Budowa ciała:
- Ciało wydłużone, obłe w przekroju, pokryte odpornym oskórkiem (kutykulą), który jest regularnie zrzucany.
- Brak segmentacji.
- Mają układ pokarmowy w postaci prostego przewodu, z otworem gębowym na jednym końcu i otworem odbytowym na drugim.
- Układ nerwowy jest prosty, z pierścieniem okołogardzielowym i pniami nerwowymi.
- Brak układu oddechowego i krwionośnego – wymiana gazowa i transport substancji odbywają się przez powierzchnię ciała.
- Rozmnażanie jest głównie płciowe; większość nicieni jest rozdzielnopłciowa.
- Siedlisko:
- Występują w niemal każdym środowisku na Ziemi: w glebie, wodach słodkich i słonych, organizmach roślin i zwierząt.
- Cykl życiowy:
- Może być prosty (np. w glebie) lub złożony, obejmujący żywicieli pośrednich i ostatecznych (jak u pasożytów ludzi i zwierząt).
Przykłady nicieni pasożytujących na człowieku
- Glista ludzka (Ascaris lumbricoides):
- Pasożyt jelita cienkiego.
- Zarażenie następuje przez spożycie jaj obecnych w glebie, wodzie lub zanieczyszczonej żywności.
- Objawy: bóle brzucha, nudności, kaszel (stadium larwalne w płucach).
- Owsik ludzki (Enterobius vermicularis):
- Pasożyt jelita grubego, powszechny u dzieci.
- Zarażenie następuje przez połknięcie jaj (np. przeniesionych na dłoniach lub przedmiotach).
- Objawy: swędzenie odbytu, problemy ze snem.
- Włosogłówka (Trichuris trichiura):
- Pasożyt jelita grubego.
- Zarażenie przez spożycie jaj znajdujących się w glebie lub zanieczyszczonym pokarmie.
- Objawy: biegunka, bóle brzucha, anemia.
- Węgorek jelitowy (Strongyloides stercoralis):
- Pasożyt jelita cienkiego, larwy wnikają przez skórę.
- Objawy: wysypka, bóle brzucha, biegunka.
- Tęgoryjce (Ancylostoma duodenale, Necator americanus):
- Larwy wnikają przez skórę (np. stopy), a dorosłe osobniki pasożytują w jelicie cienkim.
- Objawy: niedokrwistość, osłabienie, świąd w miejscu wniknięcia larw.
- Włosień kręty (Trichinella spiralis):
- Pasożytuje w mięśniach; zarażenie przez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa (np. wieprzowiny).
- Objawy: bóle mięśni, gorączka, obrzęki.
Nicienie pasożytujące na roślinach i zwierzętach
- Nicienie mogą także pasożytować na roślinach, powodując choroby i straty w rolnictwie (np. mątwiki korzeniowe).
- Pasożyty zwierząt, takie jak filarie, mogą powodować choroby, np. słoniowaciznę (filariozę).
Znaczenie nicieni
- Pozytywne:
- Wolno żyjące nicienie odgrywają kluczową rolę w obiegu materii i rozkładzie organicznym w glebie.
- Są używane w biotechnologii i jako organizmy modelowe (np. Caenorhabditis elegans).
- Negatywne:
- Pasożyty ludzi i zwierząt wywołują choroby i obniżają jakość życia.
- Pasożyty roślin niszczą uprawy.
Zapobieganie infekcjom nicieniami
- Mycie rąk i żywności.
- Picie czystej wody.
- Gotowanie mięsa do odpowiedniej temperatury.
- Noszenie obuwia na terenach, gdzie larwy mogą wnikać przez skórę.
- Leczenie inwazji pasożytniczych odpowiednimi lekami (np. albendazol, mebendazol).
2. Choroby przez Nicienie
Co To Są Choroby przez Nicienie (ang. Diseases Due to Nematodes) [łac. Morbi ex Nematoda]
Choroby przez nicienie to infekcje wywołane przez pasożytnicze nicienie (Nematoda), które mogą atakować ludzi, zwierzęta i rośliny. Nicienie mogą prowadzić do szerokiego spektrum chorób, w tym infekcji przewodu pokarmowego, infekcji tkankowych oraz zaburzeń związanych z systemem immunologicznym. Choroby te stanowią poważny problem zdrowotny, szczególnie w regionach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie nicienie szerzą się drogą fekalno-oralną, przez zanieczyszczoną wodę, glebę lub poprzez spożycie surowego mięsa.
Przyczyny
Choroby przez nicienie wywoływane są przez różne gatunki pasożytniczych nicieni, które mogą atakować różne układy organizmu. Najczęściej spotykane patogeny to:
- Ascaris lumbricoides: Glista ludzka, powodująca infekcje przewodu pokarmowego.
- Trichuris trichiura: Włosogłówka, która prowadzi do przewlekłej biegunki i anemii.
- Ancylostoma duodenale i Necator americanus: Tęgoryjce, które powodują niedokrwistość z powodu utraty krwi.
- Strongyloides stercoralis: Wywołuje silną glistnicę, która może prowadzić do zagrażających życiu powikłań u osób z osłabionym układem odpornościowym.
Objawy
Objawy chorób przez nicienie zależą od rodzaju pasożyta i obejmują:
- Bóle brzucha i biegunka: Typowe objawy infekcji przewodu pokarmowego.
- Nudności i wymioty: Często towarzyszą infekcjom jelitowym.
- Anemia: Wynikająca z utraty krwi, szczególnie w przypadku infekcji tęgoryjcem.
- Zapalenie tkankowe: W przypadkach nicieni tkankowych, jak Trichinella czy Wuchereria bancrofti, pasożyty mogą wywoływać zapalenie mięśni, limfatyczne i inne poważne schorzenia.
Powikłania
Choroby przez nicienie mogą prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie w przypadkach nieleczonych infekcji:
- Ciężka anemia: Spowodowana przewlekłą utratą krwi.
- Zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci: Pasożyty mogą prowadzić do niedożywienia i zahamowania wzrostu.
- Zapalenie tkankowe i ropnie: W przypadku niektórych nicieni, takich jak Trichinella, mogą wystąpić poważne uszkodzenia tkankowe.
Zapobieganie
Zapobieganie chorobom przez nicienie obejmuje:
- Poprawa warunków sanitarnych: Czysta woda i prawidłowe odprowadzanie ścieków.
- Regularne odrobaczanie: Stosowanie leków przeciwpasożytniczych w regionach endemicznych.
- Unikanie surowego mięsa: Szczególnie w przypadku zakażeń Trichinella poprzez spożycie surowego mięsa.
Diagnoza
Diagnoza chorób przez nicienie opiera się na:
- Badaniach kału: W celu wykrycia jaj pasożytów w próbkach kału.
- Testy serologiczne i PCR: W szczególności przy infekcjach tkankowych, takich jak filariozy.
Leczenie
Leczenie chorób przez nicienie obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol, mebendazol i iwermektyna są stosowane w leczeniu większości infekcji nicieniami.
- Inhibitory enzymatyczne: Nowoczesne badania nad lekami przeciwpasożytniczymi koncentrują się na hamowaniu specyficznych enzymów pasożyta.
Przeczytaj również:
Choroby Pasożytnicze (ang. Parasitic Diseases) [łac. Morbi Parasitici] Z PEŁNĄ LISTĄ POZOSTAŁYCH ARTYKUŁÓW Z KATEGORII CHORÓB PASOŻYTNICZYCH
https://encyklopediauzdrawiania.pl/choroby-pasozytnicze-przyczyny-objawy-powiklania-zapobieganie-diagnoza-leczenie/
Źródła (Choroby przez Nicienie):
- Savioli, L., Gabrielli, A., & Montresor, A. (2017) – Helminthic Diseases: Intestinal Nematode Infections (tłum. Choroby helminthiczne: infekcje jelitowe wywołane nicieniami)
- Craig, T. (2018) – Gastrointestinal Nematodes, Diagnosis and Control (tłum. Nicienie przewodu pokarmowego: diagnostyka i kontrola)
- Michelow, I., & Blatt, D. (2021) – Tissue Nematodes (tłum. Nicienie tkankowe)
- Hunt, V. L., et al. (2016) – The Genomic Basis of Parasitism in the Strongyloides Clade of Nematodes (tłum. Genomiczne podstawy pasożytnictwa w kladzie Strongyloides)
- Gahoi, S., Singh, S., & Gautam, B. (2019) – Genome-wide identification and analysis of excretory/secretory proteins in nematodes (tłum. Genomowa identyfikacja i analiza białek wydzielanych przez nicienie)
3. Angiostrongyloza
Co To Jest Angiostrongyloza (ang. Angiostrongyliasis) [łac. Angiostrongyliasis]
Angiostrongyloza to zoonoza wywoływana przez pasożytnicze nicienie Angiostrongylus cantonensis i Angiostrongylus costaricensis. Choroba ta najczęściej przenoszona jest przez spożycie surowych lub niedogotowanych ślimaków, krabów, krewetek lub innych pośrednich żywicieli, które są zakażone larwami pasożyta. Główne objawy kliniczne obejmują eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i inne objawy neurologiczne, które w ciężkich przypadkach mogą prowadzić do śmierci.
Przyczyny
Angiostrongyloza wywoływana jest przez nicienie:
- Angiostrongylus cantonensis: Powoduje eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u ludzi, którzy zakażają się poprzez spożycie surowych lub niedogotowanych ślimaków, krabów, krewetek lub innych pośrednich żywicieli zakażonych larwami pasożyta.
- Angiostrongylus costaricensis: Powoduje angiostrongylozę brzuszną, która może prowadzić do poważnych zmian patologicznych w jelitach i wątrobie.
Objawy
Objawy angiostrongylozy różnią się w zależności od rodzaju patogenu i obejmują:
- Eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: Najczęstszy objaw w zakażeniu A. cantonensis, objawiający się bólem głowy, gorączką, wymiotami, sztywnością karku i zaburzeniami neurologicznymi.
- Objawy brzuszne: Związane z zakażeniem A. costaricensis, mogą obejmować bóle brzucha, wymioty, a w ciężkich przypadkach zmiany martwicze w jelitach i innych narządach wewnętrznych.
Powikłania
Powikłania angiostrongylozy mogą obejmować:
- Neurologiczne uszkodzenia: W przypadku zakażenia A. cantonensis pasożyt atakuje ośrodkowy układ nerwowy, prowadząc do ciężkich zaburzeń neurologicznych.
- Martwica jelit: Związana z zakażeniem A. costaricensis, która może prowadzić do poważnych zmian w tkankach i wymagać interwencji chirurgicznej.
Zapobieganie
Zapobieganie angiostrongylozie obejmuje:
- Unikanie spożywania surowych lub niedogotowanych ślimaków, krabów i krewetek: Jest to kluczowy środek zapobiegawczy, szczególnie w regionach, gdzie choroba jest endemiczna.
- Edukacja zdrowotna: Podniesienie świadomości na temat ryzyka zakażenia może pomóc w ograniczeniu przypadków.
Diagnoza
Diagnoza angiostrongylozy opiera się na:
- Badaniach klinicznych: Rozpoznanie choroby oparte jest na objawach klinicznych, takich jak eozynofilia w płynie mózgowo-rdzeniowym.
- Testach serologicznych: Diagnostyka serologiczna opiera się na wykrywaniu przeciwciał przeciwko pasożytowi.
Leczenie
Leczenie angiostrongylozy obejmuje:
- Kortykosteroidy: Stosowane w celu zmniejszenia stanu zapalnego, zwłaszcza w przypadkach eozynofilowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są często stosowane w leczeniu zakażeń, choć w niektórych przypadkach mogą wymagać skojarzonego leczenia.
Źródła (Angiostrongyloza):
- Silva, A. D., & Morassutti, A. (2020) – Angiostrongylus spp. of global public health importance (tłum. Angiostrongylus spp. o globalnym znaczeniu zdrowotnym)
- Hermes, C., Benvegnu, E., Costa, M. M., Rodriguez, R., & Vieira, M. (2020) – Abdominal angiostrongyliasis: findings in Swiss mice infected with different doses (tłum. Angiostrongyloza brzuszna: wyniki w badaniach na myszach szwajcarskich)
- Bolaños, F., Jurado, L. F., Luna-Tavera, R. L., & Jimenez, J. M. (2020) – Angiostrongyliasis: report of two cases and analysis of published reports (tłum. Angiostrongyloza: raport dwóch przypadków i analiza raportów)
- Howe, K., & Jarvi, S. (2017) – Angiostrongyliasis (Rat Lungworm Disease): Viewpoints from Hawai’i Island (tłum. Angiostrongyloza: punkty widzenia z wyspy Hawai’i)
- Somboonpatarakun, C., Intapan, P., Sanpool, O., Wongkham, C., & Maleewong, W. (2019) – Application of Recombinant Angiostrongylus cantonensis Protein for Serodiagnosis (tłum. Zastosowanie rekombinowanego białka Angiostrongylus cantonensis do diagnostyki serologicznej)
3.1 Eozynofilowe Zapalenie Opon Mózgowo-Rdzeniowych Wywołane Przez Angiostrongylus Cantonensis
Co To Jest Eozynofilowe Zapalenie Opon Mózgowo-Rdzeniowych Wywołane Przez Angiostrongylus Cantonensis (ang. Eosinophilic Meningitis Due to Angiostrongylus Cantonensis) [łac. Meningitis Eosinophilica ex Angiostrongylus Cantonensis]
Eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane przez Angiostrongylus cantonensis jest poważną chorobą pasożytniczą przenoszoną głównie przez surowe lub niedogotowane ślimaki, kraby i krewetki. A. cantonensis, znany również jako „płucnik szczurzy”, jest najczęstszą przyczyną eozynofilowego zapalenia opon mózgowych na świecie. Zakażenie tym pasożytem może prowadzić do uszkodzeń układu nerwowego i może być śmiertelne, jeśli nie zostanie odpowiednio zdiagnozowane i leczone.
Przyczyny
Choroba wywoływana jest przez pasożytnicze nicienie Angiostrongylus cantonensis, które wnikają do organizmu człowieka najczęściej przez:
- Spożycie surowych lub niedogotowanych ślimaków, krabów i krewetek: Są one nosicielami larw pasożyta, które infekują człowieka.
- Kontakt z zanieczyszczoną wodą lub warzywami: Warzywa skażone śluzem zainfekowanych ślimaków również mogą być źródłem infekcji.
Objawy
Objawy eozynofilowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą się różnić w zależności od intensywności infekcji i obejmują:
- Ból głowy: To najczęstszy objaw zgłaszany przez pacjentów.
- Sztywność karku i gorączka: Typowe symptomy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
- Wymioty i nudności: Często towarzyszą infekcji.
- Zaburzenia neurologiczne: Pasożyt może prowadzić do poważnych uszkodzeń układu nerwowego, takich jak parestezje, zaburzenia równowagi i świadomości.
Powikłania
Powikłania związane z infekcją A. cantonensis mogą obejmować:
- Trwałe uszkodzenia neurologiczne: W ciężkich przypadkach choroba może prowadzić do trwałych zaburzeń neurologicznych lub nawet śmierci.
- Zgon: Brak wczesnego leczenia może prowadzić do śmierci, szczególnie u dzieci i osób z osłabionym układem odpornościowym.
Zapobieganie
Zapobieganie zakażeniu A. cantonensis obejmuje:
- Unikanie spożywania surowych lub niedogotowanych ślimaków, krabów i krewetek: To kluczowy środek zapobiegawczy, szczególnie w regionach endemicznych.
- Edukacja zdrowotna: Świadomość zagrożeń związanych z konsumpcją surowych produktów zwierzęcych może ograniczyć liczbę zachorowań.
Diagnoza
Diagnoza eozynofilowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych opiera się na:
- Badaniach klinicznych: Typowe objawy i obecność eozynofilów w płynie mózgowo-rdzeniowym mogą wskazywać na zakażenie.
- PCR: Wykrywanie DNA pasożyta w płynie mózgowo-rdzeniowym za pomocą technik PCR jest najbardziej dokładnym narzędziem diagnostycznym.
Leczenie
Leczenie eozynofilowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych obejmuje:
- Kortykosteroidy: Są stosowane w celu zmniejszenia stanu zapalnego i łagodzenia objawów neurologicznych.
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są zalecane w leczeniu, szczególnie w połączeniu z kortykosteroidami.
Źródła (Eozynofilowe Zapalenie Opon Mózgowo-Rdzeniowych Wywołane Przez Angiostrongylus Cantonensis):
- Nguyen, Y., et al. (2017) – Autochthonous Case of Eosinophilic Meningitis Caused by Angiostrongylus cantonensis, France, 2016 (tłum. Przypadek autochtoniczny eozynofilowego zapalenia opon mózgowych wywołanego przez A. cantonensis, Francja 2016)
- McBride, A., et al. (2017) – Angiostrongylus cantonensis Is an Important Cause of Eosinophilic Meningitis in Southern Vietnam (tłum. A. cantonensis jako ważna przyczyna eozynofilowego zapalenia opon mózgowych w południowym Wietnamie)
- Flerlage, T., et al. (2017) – Angiostrongylus cantonensis Eosinophilic Meningitis in an Infant, Tennessee, USA (tłum. Eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane przez A. cantonensis u niemowlęcia w Tennessee, USA)
- Howe, K., & Jarvi, S. (2017) – Angiostrongyliasis (Rat Lungworm Disease): Viewpoints from Hawai’i Island (tłum. Angiostrongyloza: punkty widzenia z wyspy Hawai’i)
- Zhou, X., et al. (2020) – MicroRNA miR-155-5p knockdown attenuates Angiostrongylus cantonensis-induced eosinophilic meningitis (tłum. Knockdown miR-155-5p zmniejsza nasilenie eozynofilowego zapalenia opon wywołanego przez A. cantonensis)
3.2 Angiostrongyloza Jelitowa
Co To Jest Angiostrongyloza Jelitowa (ang. Intestinal Angiostrongyliasis) [łac. Angiostrongyliasis Intestinalis]
Angiostrongyloza jelitowa, inaczej angiostrongyloza brzuszna, to rzadka choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie Angiostrongylus costaricensis. Pasożyty te zakażają głównie gryzonie, ale ludzie mogą zostać przypadkowymi żywicielami poprzez spożycie surowych lub niedogotowanych warzyw lub żywności skażonej larwami pasożytów. Choroba ta prowadzi do zapalenia jelit, poważnych zmian patologicznych oraz czasami perforacji jelit.
Przyczyny
Choroba jest wywoływana przez nicienie Angiostrongylus costaricensis, które żyją w tętnicach krezkowych u gryzoni, takich jak szczury, a ludzie mogą zostać przypadkowo zainfekowani przez:
- Spożycie skażonych warzyw: Larwy pasożyta mogą być obecne na skażonych warzywach.
- Spożycie surowych lub niedogotowanych ślimaków lub innych pośrednich żywicieli: Ślimaki, kraby i inne stworzenia mogą być nosicielami larw pasożyta.
Objawy
Objawy angiostrongylozy jelitowej obejmują:
- Ból brzucha: Silny ból brzucha spowodowany zapaleniem jelit.
- Wymioty i gorączka: Towarzyszące zapaleniu objawy.
- Zmiany w jelitach: W niektórych przypadkach może dojść do perforacji jelit i martwicy tkanek.
Powikłania
Powikłania związane z angiostrongylozą jelitową mogą obejmować:
- Perforacja jelit: Może prowadzić do zapalenia otrzewnej i wymagać interwencji chirurgicznej.
- Zgony: W ciężkich przypadkach może dojść do śmierci, szczególnie jeśli nie zostanie podjęte leczenie.
Zapobieganie
Zapobieganie angiostrongylozie jelitowej obejmuje:
- Unikanie spożycia surowych lub niedogotowanych warzyw i ślimaków: Szczególnie w regionach, gdzie choroba jest endemiczna.
- Dobre praktyki sanitarno-higieniczne: Dokładne mycie warzyw i gotowanie jedzenia przed spożyciem.
Diagnoza
Diagnoza angiostrongylozy jelitowej opiera się na:
- Badaniach histopatologicznych: Wykrycie pasożytów w próbce tkanki pobranej podczas operacji.
- Testy serologiczne: Pomocne w wykrywaniu przeciwciał przeciwko pasożytowi.
Leczenie
Leczenie angiostrongylozy jelitowej obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są najczęściej stosowanymi lekami w leczeniu angiostrongylozy.
- Interwencje chirurgiczne: W przypadkach perforacji jelit może być konieczne leczenie chirurgiczne.
Źródła (Angiostrongyloza Jelitowa):
- Silva, A. D., & Mathison, B. (2018) – Angiostrongylus spp. of Public Health Importance (tłum. Angiostrongylus spp. o znaczeniu zdrowotnym)
- Bolaños, F., et al. (2020) – Abdominal angiostrongyliasis, report of two cases and analysis of published reports (tłum. Angiostrongyloza brzuszna: raport z dwóch przypadków i analiza opublikowanych raportów)
- Graeff-Teixeira, C., et al. (2020) – Abdominal angiostrongyliasis can be diagnosed with a immunochromatographic rapid test with recombinant galactin (tłum. Angiostrongyloza brzuszna może być diagnozowana za pomocą szybkiego testu immunochromatograficznego)
- Calvopiña, M., et al. (2022) – Case Report: Abdominal Angiostrongyliasis in the Amazon of Ecuador (tłum. Angiostrongyloza brzuszna: przypadek w Amazonii w Ekwadorze)
- Walls, T., et al. (2018) – Abdominal Angiostrongyliasis: A Presentation of Eosinophilic Granulomatous Colitis (tłum. Angiostrongyloza brzuszna: prezentacja eozynofilowego zapalenia okrężnicy)
4. Anisakioza
Co To Jest Anisakioza (ang. Anisakiasis) [łac. Anisakiasis]
Anisakioza to choroba pasożytnicza wywoływana przez larwy nicieni z rodzaju Anisakis, które są przenoszone na człowieka przez spożycie surowych lub niedogotowanych ryb i owoców morza. Larwy te mogą powodować ostre zapalenie żołądka i jelit, a także reakcje alergiczne. Anisakioza jest powszechnie występującą chorobą w krajach, gdzie popularne jest spożywanie surowych ryb, takich jak Japonia i Korea.
Przyczyny
Anisakioza jest wywoływana przez larwy trzeciego stadium (L3) nicieni Anisakis oraz rzadziej Pseudoterranova, które występują w rybach i owocach morza. Zakażenie występuje po spożyciu surowych lub niedogotowanych produktów morskich, które zawierają te larwy. Pasożyty mogą przenikać do ściany żołądka lub jelit, co prowadzi do silnego bólu brzucha i innych objawów zapalnych.
Objawy
Objawy anisakiozy pojawiają się zwykle od kilku godzin do kilku dni po spożyciu zakażonej ryby lub owoców morza i obejmują:
- Ból brzucha: Może być bardzo intensywny, szczególnie w przypadku inwazji w żołądku.
- Nudności i wymioty: Typowe objawy w odpowiedzi na inwazję pasożyta.
- Objawy alergiczne: Reakcje alergiczne mogą obejmować pokrzywkę, obrzęk i w skrajnych przypadkach anafilaksję.
Powikłania
Powikłania anisakiozy mogą obejmować:
- Perforacja jelit: Rzadko pasożyty mogą przenikać przez ścianę jelit, prowadząc do perforacji, co wymaga interwencji chirurgicznej.
- Reakcje alergiczne: Poważne reakcje alergiczne mogą pojawić się po ponownym spożyciu zakażonych produktów, nawet jeśli larwy zostały zniszczone.
Zapobieganie
Zapobieganie anisakiozie obejmuje:
- Dokładne gotowanie lub zamrażanie ryb: Podgrzewanie ryb do temperatury powyżej 60°C lub ich zamrażanie poniżej -20°C na co najmniej 24 godziny jest skuteczną metodą zabijania larw Anisakis.
- Edukacja zdrowotna: W regionach o wysokiej konsumpcji surowych ryb należy prowadzić kampanie edukacyjne, aby zmniejszyć ryzyko zakażeń.
Diagnoza
Diagnoza anisakiozy opiera się na:
- Endoskopii: Wizualizacja i usunięcie larw pasożyta z żołądka lub jelit.
- Testy serologiczne: W przypadku podejrzenia alergii na Anisakis, przeprowadza się testy na obecność swoistych IgE.
Leczenie
Leczenie anisakiozy obejmuje:
- Usunięcie pasożyta: Endoskopowe usunięcie larw jest najbardziej skuteczne w łagodzeniu objawów.
- Leki przeciwhistaminowe: W przypadkach reakcji alergicznych stosuje się odpowiednie leczenie przeciwhistaminowe.
Źródła (Anisakioza):
- Adroher-Auroux, F. J., & Benítez-Rodríguez, R. (2020) – Anisakiasis and Anisakis: An underdiagnosed emerging disease (tłum. Anisakioza i Anisakis: niedostatecznie diagnozowana choroba)
- Mattiucci, S., Cipriani, P., Levsen, A., Paoletti, M., & Nascetti, G. (2018) – Molecular Epidemiology of Anisakis and Anisakiasis (tłum. Molekularna epidemiologia Anisakis i anisakiozy)
- Murata, R., Suzuki, J., & Kodo, Y. (2020) – Association between Anisakis infection in the muscle of skipjack tuna (tłum. Związek między infekcją Anisakis w mięśniach tuńczyka)
- Cavallero, S., Bellini, I., Pizzarelli, A., & D’Amelio, S. (2017) – Assessing the risk of an emerging zoonosis of worldwide concern: anisakiasis (tłum. Ocena ryzyka anisakiozy jako wschodzącej zoonozy)
- Choi, S. K., Kim, C., Kim, S., & Jo, D. (2017) – Anisakiasis Involving the Oral Mucosa (tłum. Anisakioza zajmująca błonę śluzową jamy ustnej)
5. Glistnica
Co To Jest Glistnica (ang. Ascariasis) [łac. Ascariasis]
Glistnica to infekcja pasożytnicza wywołana przez nicienie Ascaris lumbricoides, które mogą kolonizować przewód pokarmowy człowieka. Choroba ta jest szczególnie rozpowszechniona w regionach o niskich standardach sanitarnych, gdzie pasożyty rozprzestrzeniają się przez skażoną glebę, wodę lub żywność. Glistnica dotyka głównie dzieci i osoby zamieszkujące tropikalne i subtropikalne rejony świata.
Przyczyny
Glistnica wywoływana jest przez Ascaris lumbricoides, pasożytniczego nicienia, który przenosi się na człowieka przez:
- Spożycie skażonej żywności lub wody: Pasożyty są przenoszone drogą fekalno-oralną, co czyni regiony o złej higienie szczególnie podatnymi na infekcje.
- Kontakt z zanieczyszczoną glebą: Jaja pasożyta mogą przetrwać w glebie przez długi czas, co zwiększa ryzyko zakażenia.
Objawy
Objawy glistnicy mogą być różnorodne i zależą od stopnia zakażenia:
- Bóle brzucha i wymioty: To najczęstsze objawy u pacjentów, szczególnie u dzieci.
- Zaburzenia trawienia i utrata apetytu: Pasożyty mogą zaburzać wchłanianie składników odżywczych.
- Objawy płucne: Wędrujące larwy mogą powodować objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel i duszności, związane z zespołem Löefflera.
Powikłania
Powikłania glistnicy mogą obejmować:
- Niedrożność jelit: Wynikająca z dużej liczby pasożytów blokujących jelita.
- Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: Pasożyty mogą migrować do dróg żółciowych, powodując żółtaczkę i cholangitis.
Zapobieganie
Zapobieganie glistnicy obejmuje:
- Poprawę warunków sanitarnych: Ulepszenie dostępu do czystej wody, odpowiedniej higieny i systemów kanalizacyjnych.
- Regularne odrobaczanie: Stosowanie leków przeciwpasożytniczych w populacjach wysokiego ryzyka.
Diagnoza
Diagnoza glistnicy opiera się na:
- Badaniach kału: Mikroskopowe badania pozwalają na identyfikację jaj pasożyta.
- Testy serologiczne i obrazowe: Stosowane w przypadkach podejrzeń powikłań narządowych.
Leczenie
Leczenie glistnicy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Najczęściej stosowane są albendazol i mebendazol, które skutecznie eliminują pasożyty z przewodu pokarmowego.
- Interwencje chirurgiczne: W ciężkich przypadkach, takich jak niedrożność jelit, może być konieczne leczenie operacyjne.
Źródła (Glistnica):
- Leung, A. K. C., et al. (2020) – Human Ascariasis: An Updated Review (tłum. Glistnica u ludzi: zaktualizowany przegląd)
- Schindler-Piontek, M., et al. (2021) – Ascariasis, a review (tłum. Glistnica: przegląd)
- Aldiabat, M., et al. (2021) – A Rare Case of Ascariasis-Induced Cholangitis (tłum. Rzadki przypadek cholangitis wywołanego przez glistnicę)
- Anorue, C., et al. (2023) – Prevalence of Ascariasis Among School Children (tłum. Częstość występowania glistnicy u dzieci szkolnych)
- Lamberton, P., & Jourdan, P. (2015) – Human Ascariasis: Diagnostics Update (tłum. Aktualizacja diagnostyki glistnicy)
- Miller, L. A., et al. (2015) – Ascariasis in Humans and Pigs on Small-Scale Farms (tłum. Glistnica u ludzi i świń na małych gospodarstwach w Maine)
6. Kapilarioza
Co To Jest Kapilarioza (ang. Capillariasis) [łac. Capillariasis]
Kapilarioza to pasożytnicza choroba wywoływana przez nicienie z rodzaju Capillaria, które mogą infekować różne narządy, takie jak jelita (Capillaria philippinensis) lub wątroba (Capillaria hepatica). Infekcje te mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, szczególnie w przypadku późnego rozpoznania i braku leczenia. Najczęściej kapilarioza jest przenoszona przez spożycie surowych lub niedogotowanych ryb i owoców morza lub kontakt z glebą skażoną jajami pasożytów.
Przyczyny
Kapilarioza jest wywoływana przez różne gatunki nicieni, które atakują różne układy organizmu:
- Capillaria philippinensis: Powoduje kapilariozę jelitową, przenoszoną głównie przez spożycie surowych ryb lub owoców morza.
- Capillaria hepatica: Zakaża wątrobę, najczęściej po kontakcie z zakażonymi gryzoniami lub skażoną glebą.
Objawy
Objawy kapilariozy zależą od rodzaju infekcji i mogą obejmować:
- Chroniczna biegunka i bóle brzucha: Typowe objawy kapilariozy jelitowej.
- Niedokrwistość i utrata masy ciała: Mogą wynikać z utraty białka i elektrolitów przez przewód pokarmowy.
- Objawy wątrobowe: Związane z kapilariozą wątroby, obejmują ból w prawym nadbrzuszu, gorączkę i żółtaczkę.
Powikłania
Powikłania kapilariozy mogą obejmować:
- Perforacja jelit: Może wystąpić w wyniku ciężkiej infekcji jelitowej.
- Uszkodzenie wątroby: Kapilarioza wątrobowa może prowadzić do martwicy i włóknienia wątroby, co może wymagać długotrwałego leczenia.
Zapobieganie
Zapobieganie kapilariozie obejmuje:
- Unikanie spożywania surowych ryb i owoców morza: To najskuteczniejszy sposób zapobiegania infekcji.
- Odpowiednia higiena: Ważne jest mycie rąk i unikanie kontaktu z zanieczyszczoną glebą, szczególnie w regionach endemicznych.
Diagnoza
Diagnoza kapilariozy opiera się na:
- Badaniach kału: Wykrywanie jaj pasożytów w kale jest głównym sposobem rozpoznania kapilariozy jelitowej.
- Biopsja wątroby: Jest konieczna do potwierdzenia kapilariozy wątroby.
Leczenie
Leczenie kapilariozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są skutecznymi lekami w leczeniu kapilariozy jelitowej i wątrobowej.
- Kortykosteroidy: W niektórych przypadkach stosuje się je w celu zmniejszenia stanu zapalnego, szczególnie w infekcjach wątroby.
Źródła (Kapilarioza):
- Sadaow, L., et al. (2017) – A Hospital-Based Study of Intestinal Capillariasis in Thailand (tłum. Badanie szpitalne kapilariozy jelitowej w Tajlandii)
- Prasongdee, T. K., et al. (2022) – High Prevalence of Intestinal Capillariasis in Chronic Diarrhea Patients in Thailand (tłum. Wysoka częstość występowania kapilariozy jelitowej u pacjentów z przewlekłą biegunką w Tajlandii)
- Wang, L., et al. (2019) – Clinical and laboratory characterizations of hepatic capillariasis (tłum. Kliniczne i laboratoryjne charakterystyki kapilariozy wątrobowej)
- Kasher, C., et al. (2021) – First case of Capillaria philippinensis in Israel (tłum. Pierwszy przypadek Capillaria philippinensis w Izraelu)
- Manor, U., et al. (2021) – Capillaria hepatica (syn. Calodium hepaticum) as a Cause of Asymptomatic Liver Mass (tłum. Capillaria hepatica jako przyczyna bezobjawowej masy wątroby)
6.1 Kapilarioza Jelitowa
Co To Jest Kapilarioza Jelitowa (ang. Capillariasis of the Intestine) [łac. Capillariasis Intestinalis]
Kapilarioza jelitowa to rzadka pasożytnicza choroba wywołana przez nicienie Capillaria philippinensis, które przenoszą się na ludzi poprzez spożycie surowych lub niedogotowanych ryb lub owoców morza. Choroba prowadzi do ciężkich zaburzeń trawienia, a w skrajnych przypadkach może zakończyć się śmiercią, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i leczona. Capillaria philippinensis jest pasożytem przewodu pokarmowego, który powoduje przewlekłą biegunkę i utratę masy ciała.
Przyczyny
Choroba jest wywoływana przez pasożytniczego nicienia Capillaria philippinensis, który zakaża ludzi poprzez:
- Spożycie skażonych ryb i owoców morza: Surowe lub niedogotowane produkty morskie są głównym źródłem infekcji.
Objawy
Objawy kapilariozy jelitowej obejmują:
- Przewlekła biegunka: To najczęstszy i charakterystyczny objaw choroby.
- Ból brzucha i wzdęcia: Często towarzyszą biegunce.
- Utrata masy ciała: Spowodowana długotrwałą utratą białek i elektrolitów.
- Obrzęki kończyn: Związane z niedoborem białka.
Powikłania
Kapilarioza jelitowa może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:
- Zaburzenia elektrolitowe i białkowe: Mogą powodować ciężkie niedożywienie.
- Zgony: Choroba jest potencjalnie śmiertelna, jeśli nie zostanie odpowiednio leczona.
Zapobieganie
Zapobieganie kapilariozie jelitowej obejmuje:
- Unikanie spożywania surowych ryb i owoców morza: Gotowanie lub mrożenie ryb skutecznie eliminuje pasożyta.
- Edukacja zdrowotna: W regionach o wysokiej zapadalności na kapilariozę kluczowa jest edukacja dotycząca ryzyka związanego ze spożywaniem surowych produktów morskich.
Diagnoza
Diagnoza kapilariozy jelitowej opiera się na:
- Badaniach kału: Identyfikacja jaj, larw lub dorosłych pasożytów w próbkach kału.
- Testy serologiczne: W przypadkach niskiego obciążenia pasożytami można stosować techniki serologiczne, takie jak testy immunochromatograficzne.
Leczenie
Leczenie kapilariozy jelitowej obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są standardowymi lekami stosowanymi w leczeniu, podawane przez 10 do 30 dni w zależności od zaawansowania choroby.
Źródła (Kapilarioza Jelitowa):
- Prasongdee, T. K., et al. (2022) – High Prevalence of Intestinal Capillariasis in Chronic Diarrhea Patients in Thailand (tłum. Wysoka częstość występowania kapilariozy jelitowej u pacjentów z przewlekłą biegunką w Tajlandii)
- Sadaow, L., et al. (2017) – A Hospital-Based Study of Intestinal Capillariasis in Thailand (tłum. Badanie szpitalne kapilariozy jelitowej w Tajlandii)
- Hassan, M. A., et al. (2020) – Antigen Recognition Patterns of Intestinal Capillariasis Using Immunoblot-Based Serodiagnosis (tłum. Wzorce rozpoznawania antygenów kapilariozy jelitowej w diagnostyce serologicznej)
- El-Dib, N., & Ali, M. (2020) – Can thick-shelled eggs of Capillaria philippinensis embryonate within the host? (tłum. Czy jaja o grubej skorupce Capillaria philippinensis mogą rozwijać się w żywicielu?)
- Intapan, P., et al. (2017) – Development and evaluation of a rapid diagnostic immunochromatographic device (tłum. Rozwój i ocena szybkiego urządzenia diagnostycznego immunochromatograficznego)
7. Owsica
Co To Jest Owsica (ang. Enterobiasis) [łac. Enterobiasis]
Owsica to jedna z najczęstszych chorób pasożytniczych wywoływana przez nicienia Enterobius vermicularis, znanego także jako owsik ludzki. Pasożyt ten infekuje przewód pokarmowy człowieka, najczęściej u dzieci. Jego cykl życiowy odbywa się głównie w jelitach, a zakażenie szerzy się głównie poprzez kontakt z zakażonymi jajami owsika, które łatwo przenoszą się w środowiskach o wysokiej gęstości zaludnienia, takich jak szkoły i przedszkola.
Przyczyny
Owsica wywoływana jest przez pasożytniczego nicienia Enterobius vermicularis. Jaja pasożyta przenoszą się na człowieka poprzez:
- Bezpośredni kontakt: Zakażenie szerzy się przez kontakt z zainfekowanymi powierzchniami, takimi jak pościel, ubrania czy zabawki.
- Zakażenie przez układ oddechowy: Jaja owsików mogą być wdychane z powietrza, gdy unoszą się z zanieczyszczonych powierzchni.
Objawy
Objawy owsicy mogą obejmować:
- Świąd okolicy odbytu: To najczęstszy objaw związany z migracją samic owsików do złożenia jaj w okolicy odbytu.
- Bezsenność i drażliwość: Dzieci z owsicą często cierpią na problemy ze snem.
- Zaburzenia trawienia: Mogą występować bóle brzucha, biegunka lub zaparcia.
Powikłania
Powikłania owsicy mogą obejmować:
- Infekcje wtórne: Drapanie okolicy odbytu może prowadzić do infekcji bakteryjnych.
- Problemy neurologiczne: W rzadkich przypadkach infekcja może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie układu nerwowego.
Zapobieganie
Zapobieganie owsicy obejmuje:
- Higiena osobista: Regularne mycie rąk i obcinanie paznokci mogą zapobiec rozprzestrzenianiu jaj owsików.
- Regularne odrobaczanie: Wysokie ryzyko infekcji w środowiskach, takich jak szkoły, wymaga regularnych działań profilaktycznych.
Diagnoza
Diagnoza owsicy opiera się na:
- Testach taśmowych: Tzw. testy Scotch tape, polegające na przyłożeniu taśmy do okolicy odbytu i mikroskopowej analizie pobranych próbek.
- Badanie kału: Może wykrywać obecność jaj pasożyta.
Leczenie
Leczenie owsicy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są najczęściej stosowanymi lekami w leczeniu owsicy.
- Leczenie rodzinne: Zaleca się leczenie wszystkich członków gospodarstwa domowego, aby zapobiec nawrotom zakażenia.
Źródła (Owsica):
- Sklyarova, V. O. (2022) – Enterobiasis as a Factor of Chronic Inflammatory Processes of the Urinary System (tłum. Owsica jako czynnik przewlekłych procesów zapalnych układu moczowego)
- Karamitros, G., et al. (2017) – A Case of Enterobiasis Presenting as PTSD (tłum. Przypadek owsicy przedstawiający się jako PTSD)
- Kandi, V., et al. (2019) – Enterobius Vermicularis: Does it Invade Central Nervous System? (tłum. Enterobius vermicularis: Czy może atakować układ nerwowy?)
- Cavallo, G. (2020) – Enterobiasis (tłum. Owsica)
- Carrillo-Quintero, D., et al. (2016) – Demographic and Clinical Features of Diagnosed Individuals of Enterobiasis in Southern Gran Canaria (tłum. Demograficzne i kliniczne cechy pacjentów z owsicą w południowej Gran Canarii)
- Golovchenko, et al. (2019) – Practical Aspects of Laboratory Diagnosis of Enterobiasis (tłum. Praktyczne aspekty diagnostyki laboratoryjnej owsicy)
8. Mansoneloza
Co To Jest Mansoneloza (ang. Mansonelliasis) [łac. Mansonelliasis]
Mansoneloza to filarioza wywołana przez pasożytnicze nicienie z rodzaju Mansonella – głównie Mansonella perstans, Mansonella ozzardi oraz Mansonella streptocerca. Choroba występuje w Afryce Subsaharyjskiej, Ameryce Środkowej i Południowej oraz na Karaibach. Zakażenie jest przenoszone na ludzi przez ukąszenia much z rodzaju Ceratopogonidae (tzw. meszki). Większość przypadków mansonelozy przebiega bezobjawowo, jednak może prowadzić do objawów takich jak bóle stawów, wysypki skórne, gorączka i obrzęki.
Przyczyny
Mansoneloza wywoływana jest przez trzy gatunki nicieni przenoszonych przez muchy:
- Mansonella perstans: Występuje głównie w Afryce i Ameryce Południowej, powodując objawy takie jak obrzęki, bóle stawów i zmiany skórne.
- Mansonella ozzardi: Częściej występuje w Ameryce Południowej i na Karaibach, może powodować zmiany skórne i bóle głowy.
- Mansonella streptocerca: Wywołuje przewlekłe zapalenie skóry i może prowadzić do poważnych zmian skórnych.
Objawy
Objawy mansonelozy mogą obejmować:
- Bóle stawów i mięśni: Szczególnie typowe dla M. perstans.
- Obrzęki (Calabar swellings): Charakterystyczne okresowe obrzęki, które pojawiają się na kończynach lub twarzy.
- Zmiany skórne: Swędzenie, wysypki i bóle, które mogą towarzyszyć infekcji.
Powikłania
Powikłania mansonelozy obejmują:
- Przewlekłe zmiany skórne: Szczególnie w przypadku M. streptocerca, która może prowadzić do długotrwałych uszkodzeń skóry.
- Reakcje alergiczne i angioedema: Związane z obecnością mikrofilarii we krwi, mogą prowadzić do objawów takich jak obrzęki i swędzenie.
Zapobieganie
Zapobieganie mansonelozie obejmuje:
- Ochrona przed ukąszeniami much: Noszenie odpowiedniej odzieży ochronnej oraz stosowanie repelentów może zmniejszyć ryzyko infekcji.
- Masowe podawanie leków (MDA): W regionach endemicznych stosowanie leków przeciwpasożytniczych, takich jak iwermektyna, może pomóc w redukcji przypadków mansonelozy.
Diagnoza
Diagnoza mansonelozy opiera się na:
- Badaniach krwi: Mikroskopowa analiza próbek krwi w celu wykrycia mikrofilarii.
- Testach serologicznych: Nowoczesne techniki PCR mogą być skuteczne w wykrywaniu niskiego poziomu infekcji.
Leczenie
Leczenie mansonelozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Iwermektyna i albendazol są standardowymi lekami stosowanymi w leczeniu mansonelozy.
- Antybiotyki: W przypadku infekcji M. perstans i M. ozzardi, antybiotyki takie jak doksycyklina mogą być skuteczne w eliminacji pasożytów.
Źródła (Mansoneloza):
- Ferreira, M. U., et al. (2023) – The search for better treatment strategies for mansonellosis (tłum. Poszukiwanie lepszych strategii leczenia mansonelozy)
- Kabego, L., et al. (2016) – Pulmonary localization of Mansonella perstans in a 16 months-old male patient (tłum. Lokalizacja płucna Mansonella perstans u 16-miesięcznego chłopca)
- Basano, S. A., et al. (2018) – Phase III Clinical Trial to Evaluate Ivermectin in the Reduction of Mansonella ozzardi (tłum. Faza III badania klinicznego oceniającego iwermektynę w redukcji Mansonella ozzardi)
- Medeiros, J. F., et al. (2018) – Sensitivity of diagnostic methods for Mansonella ozzardi microfilariae detection (tłum. Czułość metod diagnostycznych w wykrywaniu mikrofilarii Mansonella ozzardi)
- Ta-Tang, T. H., et al. (2018) – Mansonellosis: current perspectives (tłum. Mansoneloza: obecne perspektywy)
9. Filarioza:
9.1 Filarioza Wywołana Przez Gatunki Brugia
Co To Jest Filarioza Wywołana Przez Gatunki Brugia (ang. Filariasis due to Brugia Species) [łac. Filariasis a Speciebus Brugia]
Filarioza wywołana przez gatunki Brugia to choroba pasożytnicza spowodowana zakażeniem nicieniami z rodzaju Brugia, takimi jak Brugia malayi i Brugia timori. Pasożyty te atakują układ limfatyczny, powodując obrzęki, zwane słoniowacizną, oraz inne powikłania. Choroba występuje głównie w regionach tropikalnych Azji Południowo-Wschodniej i częściowo w Indonezji.
Przyczyny
Filarioza Brugia jest spowodowana przez:
- Brugia malayi: Główny patogen filariozy limfatycznej w Azji, przenoszony przez komary z rodzaju Mansonia. Może występować w formach nocnych i podokresowych.
- Brugia timori: Występuje lokalnie w Indonezji, głównie na wyspach, takich jak Alor, gdzie powoduje ostre gorączki filaryczne i przewlekłą limfatyczną opuchliznę.
- Brugia pahangi: Zoonotyczny gatunek filarii, mogący przenosić się na ludzi poprzez kontakt z zakażonymi zwierzętami, takimi jak psy i koty.
Objawy
Objawy filariozy Brugia zależą od stopnia zakażenia i stadium choroby:
- Ostre zapalenie węzłów chłonnych: Objawia się bólem, gorączką i obrzękiem kończyn.
- Przewlekła limfatyczna obrzękliwość: Często prowadzi do deformacji, takich jak słoniowacizna.
- Zakażenia wtórne: Częste infekcje skóry wynikające z upośledzonego drenażu limfatycznego.
Powikłania
- Przewlekły obrzęk limfatyczny: Może prowadzić do trwałego zniekształcenia kończyn i innych obszarów ciała (np. narządów płciowych).
- Zakażenia wtórne skóry: Obrzęk limfatyczny zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne.
- Upośledzenie funkcji kończyn: W wyniku deformacji i przewlekłego stanu zapalnego.
- Psychologiczne skutki obrzęku: Izolacja społeczna i pogorszenie jakości życia.
Zapobieganie
- Programy eliminacji filariozy: Regularne masowe podawanie leków przeciwpasożytniczych w regionach endemicznych.
- Ochrona przed ukąszeniami komarów: Używanie moskitier, środków odstraszających i odpowiedniej odzieży.
- Wczesne wykrywanie i leczenie zakażeń: Regularne badania przesiewowe w populacjach ryzyka.
- Poprawa warunków higienicznych: Redukcja miejsc lęgowych komarów przez lepsze zarządzanie środowiskiem.
Diagnoza
- Mikroskopia: Wykrywanie mikrofilarii w nocnych próbkach krwi.
- Metody molekularne: PCR umożliwia identyfikację gatunków Brugia w przypadkach, gdy mikroskopia jest niewystarczająca.
Leczenie
- Leki przeciwpasożytnicze: Iwermektyna, albendazol oraz dietylkarbamazyna są stosowane w leczeniu mikrofilarii.
- Interwencje chirurgiczne: Stosowane w przypadku poważnych obrzęków limfatycznych.
Rokowania
Chociaż leczenie może być skuteczne, przewlekłe infekcje mogą prowadzić do uszkodzeń limfatycznych i trudności w funkcjonowaniu. Programy rehabilitacyjne są kluczowe w poprawie jakości życia pacjentów.
Źródła (Filarioza Wywołana Przez Gatunki Brugia):
- Fischer, P., Supali, T., Maizels, R. (2004) – Lymphatic filariasis and Brugia timori: prospects for elimination (tłum. Filarioza limfatyczna i Brugia timori: perspektywy eliminacji).
- Thongpiya, J., Sa-nguanraksa, D., Samarnthai, N., Sarasombath, P. (2020) – Filariasis of the breast caused by Brugia pahangi (tłum. Filarioza piersi wywołana przez Brugia pahangi).
- Supali, T., Djuardi, Y., Santoso, et al. (2023) – Surveillance and Selective Treatment of Brugia malayi Filariasis (tłum. Nadzór i selektywne leczenie filariozy Brugia malayi).
- Triteeraprapab, S., Karnjanopas, K., Porksakorn, C., et al. (2001) – Lymphatic filariasis caused by Brugia malayi (tłum. Filarioza limfatyczna wywołana przez Brugia malayi).
- Chiang, G. L. (1993) – Update on the bionomics of Mansonia vectors of brugian filariasis (tłum. Aktualizacja wiedzy na temat bionomii wektorów Mansonia w filariozie Brugia).
9.2 Filarioza Limfatyczna
Co To Jest Filarioza Limfatyczna (ang. Lymphatic Filariasis) [łac. Filariasis Lymphatica]
Filarioza limfatyczna to tropikalna choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie, takie jak Wuchereria bancrofti, Brugia malayi i Brugia timori. Pasożyty te bytują w układzie limfatycznym człowieka, prowadząc do jego uszkodzenia i powodując poważne deformacje, takie jak słoniowacizna. Choroba występuje głównie w regionach tropikalnych i subtropikalnych, a jej eliminacja jest priorytetem dla globalnych programów zdrowotnych.
Przyczyny
Filarioza limfatyczna jest wywoływana przez pasożyty przenoszone przez komary z rodzajów Culex, Anopheles, Mansonia i Aedes. Infekcja następuje podczas ukąszenia komara, który wprowadza larwy nicieni do krwiobiegu człowieka.
Objawy
Objawy filariozy limfatycznej rozwijają się stopniowo i obejmują:
- Ostre zapalenie naczyń limfatycznych: Towarzyszą mu gorączka, obrzęki oraz ból węzłów chłonnych.
- Przewlekłe limfatyczne obrzęki: Prowadzą do deformacji kończyn (słoniowacizna) i narządów płciowych, takich jak wodniak moszny.
- Infekcje wtórne: Często wynikają z upośledzonej funkcji układu limfatycznego.
Diagnoza
Diagnoza filariozy limfatycznej obejmuje:
- Testy mikrofilarii: Wykrywanie pasożytów w nocnych próbkach krwi.
- Testy serologiczne: Wykrywanie antygenów specyficznych dla nicieni.
- Ultrasonografia: Może uwidocznić ruchy dorosłych pasożytów w naczyniach limfatycznych.
Powikłania
- Elefantiaza: Ciężki, trwały obrzęk kończyn, narządów płciowych lub piersi.
- Zaburzenia funkcji układu limfatycznego: Powodujące zastój limfy i zwiększone ryzyko zakażeń.
- Zakażenia wtórne: Skórne infekcje bakteryjne, prowadzące do cellulitis lub owrzodzeń.
- Problemy psychologiczne: Stygmatyzacja społeczna związana z deformacjami.
Zapobieganie
- Masowe leczenie przeciwpasożytnicze: Regularne stosowanie leków takich jak dietylokarbamazyna (DEC) i iwermektyna w regionach endemicznych.
- Kontrola komarów: Eliminacja miejsc lęgowych i zastosowanie środków ochronnych.
- Edukacja społeczna: Zwiększenie świadomości w zakresie profilaktyki i wczesnego leczenia.
- Indywidualna higiena: Regularna pielęgnacja skóry i kończyn w celu zapobiegania zakażeniom.
Leczenie
Leczenie filariozy limfatycznej obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Iwermektyna, dietylkarbamazyna (DEC) i albendazol stosowane w ramach masowego podawania leków (MDA).
- Zarządzanie powikłaniami: W tym kontrola infekcji bakteryjnych i leczenie chirurgiczne poważnych deformacji.
Rokowania
Nieleczona filarioza limfatyczna może prowadzić do trwałych uszkodzeń limfatycznych, obniżenia jakości życia i problemów społeczno-ekonomicznych z powodu stygmatyzacji. Wczesne leczenie i profilaktyka są kluczowe dla zapobiegania tym skutkom.
Źródła (Filarioza Limfatyczna):
- Lourens, G. B., Ferrell, D. K. (2019) – Lymphatic Filariasis (tłum. Filarioza limfatyczna).
- Ottesen, E., Duke, B., Karam, M., Behbehani, K. (1997) – Strategies and tools for the control/elimination of lymphatic filariasis (tłum. Strategie i narzędzia kontroli/eliminacji filariozy limfatycznej).
- Taylor, M., Hoerauf, A., Bockarie, M. (2010) – Lymphatic filariasis and onchocerciasis (tłum. Filarioza limfatyczna i onchocerkoza).
- Ichimori, K., King, J., Engels, D., et al. (2014) – Global Programme to Eliminate Lymphatic Filariasis: The Processes Underlying Programme Success (tłum. Globalny program eliminacji filariozy limfatycznej: procesy sukcesu programu).
- Dreyer, G., Norões, J., Addiss, D. (1997) – The silent burden of sexual disability associated with lymphatic filariasis (tłum. Ukryty ciężar niepełnosprawności seksualnej związanej z filariozą limfatyczną).
10. Choroby Przez Tęgoryjce
Co To Są Choroby Przez Tęgoryjce (ang. Hookworm Diseases) [łac. Morbi ex Ancylostoma]
Choroby przez tęgoryjce są wywoływane przez nicienie z rodzajów Ancylostoma i Necator. Te pasożyty przenoszone przez skażoną ziemię wnikają do organizmu człowieka przez skórę, najczęściej podczas chodzenia boso po zainfekowanej glebie. Tęgoryjce są jednym z głównych pasożytów powodujących tropikalne choroby pasożytnicze, szczególnie w krajach o niskim poziomie higieny i infrastruktury sanitarnej. Choroby te mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak anemia, niedożywienie, i inne komplikacje wynikające z utraty krwi.
Przyczyny
Tęgoryjce są przenoszone przez kontakt ze skażoną glebą, w której znajdują się larwy pasożyta. Pasożyty te przenikają przez skórę człowieka, migrując przez układ krwionośny do płuc, a stamtąd do przewodu pokarmowego, gdzie dorosłe osobniki przyczepiają się do ścian jelit, żywiąc się krwią.
- Ancylostoma duodenale i Necator americanus: To główne gatunki tęgoryjców infekujące ludzi.
Objawy
Objawy chorób przez tęgoryjce zależą od stopnia zaawansowania infekcji i mogą obejmować:
- Anemia: Pasożyty żywią się krwią, co prowadzi do niedoboru żelaza i anemii.
- Zmęczenie i osłabienie: W związku z utratą krwi, pacjenci często odczuwają chroniczne zmęczenie.
- Bóle brzucha: Mogą występować bóle brzucha, biegunki oraz utrata apetytu.
Powikłania
- Ciężką anemię: Długotrwała utrata krwi może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, zwłaszcza u dzieci i kobiet w ciąży.
- Niedożywienie: Zakażenie tęgoryjcem może prowadzić do niedoboru składników odżywczych.
- Opóźnienia rozwojowe: U dzieci, ciężka infekcja może prowadzić do problemów z rozwojem i nauką.
Zapobieganie
- Unikanie chodzenia boso: Stosowanie obuwia ochronnego w obszarach zagrożonych infekcją tęgoryjców.
- Poprawa higieny: Budowa latryn i dostęp do czystej wody zmniejszają ryzyko kontaktu z zainfekowaną ziemią.
- Regularne odrobaczanie: Masowe podawanie leków przeciwpasożytniczych w regionach endemicznych pomaga w redukcji infekcji.
Diagnoza
- Badaniach kału: Obecność jaj pasożytów w próbkach kału jest podstawowym sposobem diagnozy.
- Testach serologicznych: W przypadku bardziej zaawansowanych lub nietypowych przypadków można stosować nowoczesne testy serologiczne.
Leczenie
Leczenie chorób tęgoryjców obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Najczęściej stosowane są albendazol i mebendazol, które skutecznie eliminują pasożyty z organizmu.
- Suplementacja żelaza: W przypadku anemii konieczne jest uzupełnienie żelaza, aby zredukować jej skutki.
Źródła (Choroby Przez Tęgoryjce):
- Hossain, M., Bhuiyan, J. (2016) – Hookworm infection: A neglected tropical disease of mankind (tłum. Infekcja tęgoryjcem: zaniedbana choroba tropikalna ludzi)
- Bartsch, S., et al. (2016) – The Global Economic and Health Burden of Human Hookworm Infection (tłum. Globalne obciążenie ekonomiczne i zdrowotne związane z infekcjami tęgoryjcem u ludzi)
- Singh, N. (2022) – Atypical Case of Hookworm Infestation in Chronic Anaemic Patient in a Tertiary Care Centre (tłum. Nietypowy przypadek infekcji tęgoryjcem u pacjenta z przewlekłą anemią)
- Bouchery, T., et al. (2020) – Hookworms Evade Host Immunity by Secreting a Deoxyribonuclease to Degrade Neutrophil Extracellular Traps (tłum. Tęgoryjce unikają układu odpornościowego gospodarza, wydzielając deoksyrybonukleazę)
- Zhao, D., et al. (2021) – Hookworm infection in stomach: A case report found by physical examination (tłum. Infekcja tęgoryjcem w żołądku: raport przypadków
10.1 Ankylostomoza
Co To Jest Ankylostomoza (ang. Ancylostomiasis) [łac. Ancylostomiasis]
Ankylostomoza to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie z rodzaju Ancylostoma i Necator, które infekują ludzi przez kontakt ze skażoną ziemią. Larwy pasożytów przenikają przez skórę, najczęściej podczas chodzenia boso, po czym dostają się do układu krążenia i migrują do płuc oraz jelit. Tam przyczepiają się do ścian jelit, żywiąc się krwią, co prowadzi do poważnych skutków zdrowotnych, takich jak anemia i niedożywienie.
Przyczyny
Ankylostomoza jest wywoływana przez:
- Ancylostoma duodenale i Necator americanus: Są to najczęstsze gatunki odpowiedzialne za zakażenia u ludzi. Pasożyty te są przenoszone przez zanieczyszczoną glebę, gdzie larwy rozwijają się po wydaleniu z kałem zainfekowanych osób.
Objawy
Objawy ankylostomozy mogą obejmować:
- Anemia: Nicienie odżywiają się krwią, co prowadzi do niedoboru żelaza i anemii.
- Zmęczenie i osłabienie: Związane z utratą krwi, pacjenci często odczuwają chroniczne zmęczenie.
- Bóle brzucha: Pasożyty mogą powodować ból brzucha, biegunkę i utratę apetytu.
Powikłania
Powikłania ankylostomozy mogą obejmować:
- Ciężką anemię: Długotrwałe zakażenie może prowadzić do poważnych niedoborów krwi, zwłaszcza u dzieci i kobiet w ciąży.
- Niedożywienie: Ze względu na utratę krwi i problemy z wchłanianiem składników odżywczych, zakażenia tęgoryjcami mogą prowadzić do niedożywienia.
- Problemy rozwojowe u dzieci: Ciężka anemia i niedożywienie mogą prowadzić do opóźnień w rozwoju u dzieci.
Zapobieganie
Zapobieganie ankylostomozie obejmuje:
- Noszenie obuwia ochronnego: Unikanie chodzenia boso w miejscach, gdzie gleba może być zanieczyszczona jajami pasożytów.
- Poprawa warunków sanitarnych: Dostęp do latryn i odpowiednich systemów sanitarnych pomaga ograniczyć rozprzestrzenianie się pasożytów.
- Masowe podawanie leków przeciwpasożytniczych: W regionach endemicznych stosuje się masowe odrobaczanie w celu zmniejszenia liczby infekcji.
Diagnoza
Diagnoza ankylostomozy opiera się na:
- Badaniu kału: Wykrywanie obecności jaj pasożyta w próbkach kału.
- Testy serologiczne: W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą być stosowane badania serologiczne, takie jak testy PCR, w celu identyfikacji gatunków pasożytów.
Leczenie
Leczenie ankylostomozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Najczęściej stosowane leki to albendazol i mebendazol, które skutecznie eliminują pasożyty z organizmu.
- Suplementacja żelaza: W przypadku anemii konieczna jest suplementacja żelaza, aby zredukować jej skutki.
Źródła (Ankylostomoza):
- Stracke, K., et al. (2020) – Zoonotic Ancylostomiasis: An Update of a Continually Neglected Zoonosis (tłum. Zoonotyczna ankylostomoza: aktualizacja stale zaniedbywanej zoonozy)
- Prasetyo, W. A., & Ahmad, A. (2022) – Iron-Deficiency Anemia Related to Ancylostoma duodenale Infection (tłum. Niedobór żelaza związany z zakażeniem Ancylostoma duodenale)
- Kumar, P. (2023) – Pathogenicity of Ancylostoma duodenale in the Population of Meerut District (tłum. Patogenność Ancylostoma duodenale w populacji dystryktu Meerut)
- Iqbal, M., et al. (2021) – Albendazole and Mebendazole in the Treatment of Ancylostomiasis in School Children (tłum. Albendazol i mebendazol w leczeniu ankylostomozy u dzieci szkolnych)
- Papaiakovou, M., et al. (2017) – A novel, species-specific, real-time PCR assay for the detection of the emerging zoonotic parasite Ancylostoma ceylanicum (tłum. Nowy, gatunkowo specyficzny test PCR w czasie rzeczywistym do wykrywania pasożyta zoonotycznego Ancylostoma ceylanicum)
10.2 Nekatoroza
Co To Jest Nekatoroza (ang. Necatoriasis) [łac. Necatoriasis]
Nekatoroza to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie z gatunku Necator americanus, należące do tęgoryjców. Choroba ta dotyka ludzi poprzez kontakt z zakażoną ziemią, najczęściej w regionach tropikalnych i subtropikalnych. Larwy pasożyta przenikają przez skórę, zazwyczaj podczas chodzenia boso, i wędrują przez układ krwionośny do płuc, a stamtąd do jelit, gdzie dorosłe osobniki przyczepiają się do ścian jelit, żywiąc się krwią.
Przyczyny
Nekatoroza jest wywoływana przez:
- Necator americanus: To najczęściej występujący tęgoryjec wywołujący nekatorozę, który jest główną przyczyną tej choroby u ludzi. Pasożyt jest przenoszony przez skażoną glebę.
Objawy
Objawy nekatorozy mogą obejmować:
- Anemia: Pasożyty odżywiają się krwią, co prowadzi do niedoboru żelaza i anemii.
- Zmęczenie i osłabienie: Związane z utratą krwi, pacjenci często odczuwają chroniczne zmęczenie.
- Bóle brzucha: Mogą wystąpić bóle brzucha, biegunki oraz utrata apetytu.
Powikłania
Powikłania nekatorozy obejmują:
- Ciężka anemia: Długotrwałe zakażenie prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak anemia, szczególnie u dzieci i kobiet w ciąży.
- Niedożywienie: Zakażenie może prowadzić do problemów z wchłanianiem składników odżywczych.
- Opóźnienia rozwojowe: W przypadku dzieci, długotrwała nekatoroza może prowadzić do opóźnień w rozwoju fizycznym i poznawczym.
Zapobieganie
Zapobieganie nekatorozie obejmuje:
- Noszenie obuwia ochronnego: Unikanie chodzenia boso w regionach, gdzie gleba może być zanieczyszczona pasożytami.
- Poprawa warunków sanitarnych: Dostęp do odpowiednich systemów sanitarnych zmniejsza ryzyko zakażenia.
- Masowe odrobaczanie: W regionach endemicznych stosuje się masowe podawanie leków przeciwpasożytniczych.
Diagnoza
Diagnoza nekatorozy opiera się na:
- Badaniach kału: Wykrywanie obecności jaj pasożyta w próbkach kału.
- Testach serologicznych: Nowoczesne testy serologiczne mogą pomóc w dokładniejszej identyfikacji gatunku pasożyta.
Leczenie
Leczenie nekatorozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są standardowymi lekami stosowanymi w leczeniu nekatorozy.
- Suplementacja żelaza: W przypadku anemii konieczne jest uzupełnienie żelaza, aby złagodzić skutki niedoboru krwi.
Źródła (Nekatoroza):
- Kulkarni, A., & Mittal, S. (2016) – Sequence data mining in search of hookworm (Necator americanus) microRNAs (tłum. Wydobywanie danych sekwencyjnych w poszukiwaniu mikroRNA tęgoryjca Necator americanus)
- Xu, F., et al. (2021) – Hookworm infection in central China: morphological and molecular diagnosis (tłum. Zakażenie tęgoryjcem w centralnych Chinach: diagnoza morfologiczna i molekularna)
- Bartsch, S., et al. (2016) – The Global Economic and Health Burden of Human Hookworm Infection (tłum. Globalne obciążenie ekonomiczne i zdrowotne zakażeniami tęgoryjcem u ludzi)
- Boyko, R. H., et al. (2020) – Dogs and pigs are transport hosts of Necator americanus: Molecular evidence for a zoonotic mechanism of human hookworm transmission in Ghana (tłum. Psy i świnie jako nosiciele Necator americanus: molekularne dowody na mechanizm zoonotyczny transmisji tęgoryjca u ludzi w Ghanie)
- Zuccherato, L. W., et al. (2018) – PCR-RFLP screening of polymorphisms associated with benzimidazole resistance in Necator americanus (tłum. Screening polimorfizmów związanych z opornością na benzimidazole u Necator americanus)
- Zhao, D., et al. (2021) – Hookworm infection in stomach: A case report found by physical examination (tłum. Zakażenie tęgoryjcem w żołądku: raport przypadków wykrytych podczas badania fizykalnego)
10.3 Skórna Wędrówka Larw
Co To Jest Skórna Wędrówka Larw (ang. Cutaneous Larva Migrans) [łac. Larva Migrans Cutanea]
Skórna Wędrówka Larw (Cutaneous Larva Migrans) to pasożytnicza infekcja skóry wywołana przez larwy nicieni, najczęściej pochodzące od tęgoryjców zwierzęcych, takich jak Ancylostoma braziliense i Ancylostoma caninum. Choroba ta jest najczęściej spotykana w regionach tropikalnych i subtropikalnych, gdzie ludzie mają kontakt z zanieczyszczoną ziemią lub piaskiem, w którym obecne są larwy pasożytów. Objawy zwykle pojawiają się po bezpośrednim kontakcie skóry z zakażonymi miejscami, np. podczas chodzenia boso po plaży.
Przyczyny
Skórna Wędrówka Larw jest wywoływana przez:
- Larwy tęgoryjców zwierzęcych: Pasożyty te żyją w kale zakażonych zwierząt (np. psów i kotów). Larwy po przedostaniu się do skóry człowieka migrują pod jej powierzchnią, powodując charakterystyczne zmiany skórne.
Objawy
Objawy Skórnej Wędrówki Larw obejmują:
- Pruritic (swędzące), czerwonawe zmiany skórne: Charakteryzują się one erytematoznymi, serpiginous (wijącymi się) śladami, które powstają, gdy larwa porusza się pod skórą.
- Creeping eruption: To specyficzny objaw, w którym widoczne jest poruszanie się pasożyta pod skórą w postaci wyraźnych torów.
- Miejscowy stan zapalny i obrzęki: Powodowane przez lokalną reakcję zapalną.
Powikłania
Chociaż w większości przypadków infekcja jest samoograniczająca się, mogą wystąpić powikłania, takie jak:
- Wtórne zakażenia bakteryjne: Swędzenie i drapanie zmian może prowadzić do wtórnych infekcji.
- Zakażenie systemowe: W rzadkich przypadkach larwy mogą migrować do głębszych warstw skóry lub innych narządów.
Zapobieganie
Zapobieganie skórnej wędrówce larw obejmuje:
- Noszenie obuwia: Unikanie chodzenia boso na plażach i w innych miejscach, gdzie obecne są larwy pasożytów, zmniejsza ryzyko zakażenia.
- Unikanie kontaktu z zanieczyszczonym piaskiem i glebą: Szczególnie w regionach endemicznych ważne jest unikanie bezpośredniego kontaktu z ziemią i piaskiem.
Diagnoza
Diagnoza opiera się na:
- Wywiadzie klinicznym i badaniu dermatologicznym: Typowe objawy w postaci wijących się śladów na skórze, a także historia kontaktu z zanieczyszczoną ziemią są kluczowe do postawienia diagnozy.
Leczenie
Leczenie Skórnej Wędrówki Larw obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Iwermektyna i albendazol są najskuteczniejsze w eliminacji pasożytów.
- Miejscowe leczenie: Miejscowe środki mogą być mniej skuteczne niż leczenie doustne.
Źródła (Skórna Wędrówka Larw):
- Leung, A., Barankin, B., & Hon, K. (2017) – Cutaneous Larva Migrans (tłum. Skórna wędrówka larw)
- Del Giudice, P., et al. (2019) – Autochthonous Cutaneous Larva Migrans in France and Europe (tłum. Autochtoniczne przypadki skórnej wędrówki larw we Francji i Europie)
- Montgomery, S. (2020) – Cutaneous Larva Migrans (tłum. Skórna wędrówka larw)
- Sil, A., Panigrahi, A., Bhanja, D., & Chakraborty, S. (2020) – Cutaneous larva migrans over penis (tłum. Skórna wędrówka larw na penisie)
- Fadlul Azim Fauzi Mansur (2021) – Cutaneous Larva Migrans on the Hand (tłum. Skórna wędrówka larw na ręce)
10.4 Oseofagostomoza
Co To Jest Oseofagostomoza (ang. Oesophagostomiasis) [łac. Oesophagostomiasis]
Oseofagostomoza to pasożytnicza choroba wywoływana przez nicienie z rodzaju Oesophagostomum, które infekują jelita wielu gatunków ssaków, w tym ludzi, zwierząt gospodarskich oraz naczelnych. Pasożyty te powodują tworzenie się guzków w ścianie jelita, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Choroba ta występuje głównie w regionach tropikalnych i subtropikalnych, szczególnie w Afryce, gdzie ma znaczenie jako zoonoza. Zakażenie u ludzi może wystąpić po kontakcie z glebą zanieczyszczoną jajami pasożytów.
Przyczyny
Oseofagostomoza jest wywoływana przez:
- Oesophagostomum bifurcum i Oesophagostomum stephanostomum: To najczęstsze gatunki wywołujące zakażenia u ludzi i zwierząt. Pasożyty te przenoszone są przez kontakt z zanieczyszczoną glebą, a ludzie są zazwyczaj przypadkowym gospodarzem.
Objawy
Objawy oseofagostomozy mogą obejmować:
- Bóle brzucha i biegunka: Spowodowane przez uszkodzenia w jelitach.
- Guzki jelitowe: Pasożyty powodują powstawanie guzków w jelitach, co prowadzi do stanów zapalnych.
- Zakażenia wtórne: Guzki mogą ulec zakażeniu, co prowadzi do powikłań, takich jak peritonitis.
Powikłania
Powikłania oseofagostomozy mogą obejmować:
- Ostre zapalenie otrzewnej: Ruptura guzków może prowadzić do poważnych infekcji wewnętrznych.
- Zgon: W niektórych przypadkach, szczególnie w sytuacji braku leczenia, infekcja może prowadzić do zgonu.
Zapobieganie
Zapobieganie oseofagostomozie obejmuje:
- Unikanie kontaktu z zanieczyszczoną glebą: W regionach endemicznych ważne jest stosowanie obuwia ochronnego oraz unikanie kontaktu z ziemią i odchodami zwierząt.
- Poprawa warunków sanitarnych: Odpowiednia infrastruktura sanitarna i edukacja zdrowotna mogą ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby.
Diagnoza
Diagnoza oseofagostomozy opiera się na:
- Badaniach koprologicznych: Analiza próbek kału w celu wykrycia jaj pasożytów.
- Ultrasonografia i tomografia: Wykorzystywane do wykrycia guzków w jelitach i brzuchu.
Leczenie
Leczenie oseofagostomozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol jest stosowany w leczeniu, jednak w niektórych przypadkach nie przynosi to pełnego wyleczenia.
- Interwencje chirurgiczne: W niektórych przypadkach konieczne jest chirurgiczne usunięcie guzków, aby uniknąć powikłań, takich jak pęknięcia guzków.
Źródła (Oseofagostomoza):
- Ota, N., et al. (2015) – Molecular identification of Oesophagostomum spp. from village chimpanzees in Uganda (tłum. Molekularna identyfikacja Oesophagostomum spp. u szympansów z Ugandy)
- Ngoubangoye, B., et al. (2021) – Surgical Treatment of Oesophagostomum spp. Nodular Infection in a Chimpanzee (tłum. Chirurgiczne leczenie guzkowej infekcji Oesophagostomum spp. u szympansa)
- Ahiabor, C., et al. (2015) – Oesophagostomum and Other Strongylid Nematode Infections in Ruminants and Pigs in Ghana (tłum. Infekcje Oesophagostomum i innych nicieni strongylidowych u przeżuwaczy i świń w Ghanie)
- Terio, K., et al. (2018) – Oesophagostomiasis in non-human primates of Gombe National Park, Tanzania (tłum. Oseofagostomoza u naczelnych w Parku Narodowym Gombe, Tanzania)
- Bacelar, P. A., et al. (2022) – Cytochrome c oxidase subunit 1 gene reveals species composition and phylogenetic relationships of Oesophagostomum spp. (tłum. Gen cytochromu c ujawnia skład gatunkowy Oesophagostomum spp.)
11. Onchocerkoza
Co To Jest Onchocerkoza (ang. Onchocerciasis) [łac. Onchocerciasis]
Onchocerkoza, znana również jako ślepota rzeczna, to pasożytnicza choroba wywoływana przez nicienia Onchocerca volvulus. Choroba jest przenoszona na ludzi przez ukąszenia muchówek z rodzaju Simulium, które rozmnażają się w szybko płynących rzekach. Onchocerkoza jest endemiczna głównie w Afryce Subsaharyjskiej, ale także w niektórych częściach Ameryki Łacińskiej. Pasożyt atakuje skórę, tkanki podskórne i oczy, prowadząc do świądu, uszkodzeń skórnych oraz ślepoty.
Przyczyny
Onchocerkoza jest wywoływana przez:
- Onchocerca volvulus: Jest to pasożyt, którego larwy przenoszone są przez ukąszenia zakażonych muchówek. Po zakażeniu, larwy migrują w organizmie człowieka, powodując uszkodzenia skóry i oczu.
Objawy
Objawy onchocerkozy obejmują:
- Świąd i zmiany skórne: Zmiany te mogą obejmować wysypki, zgrubienia skóry, które przypominają egzemę.
- Guzki podskórne: Tworzą się w wyniku nagromadzenia dorosłych pasożytów w tkankach podskórnych.
- Ślepota rzeczna: W wyniku infekcji pasożytem może dojść do zapalenia rogówki i innych uszkodzeń oczu, co prowadzi do trwałej ślepoty.
Powikłania
Onchocerkoza może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:
- Ślepota: Pasożyt uszkadza struktury oka, co może prowadzić do trwałej utraty wzroku.
- Niedorozwój dzieci (choroba Nakalanga): Dzieci w regionach endemicznych mogą cierpieć na karłowatość i opóźnienia w rozwoju.
Zapobieganie
Zapobieganie onchocerkozie obejmuje:
- Stosowanie repelentów: Unikanie ukąszeń muchówek przez noszenie odzieży ochronnej i stosowanie środków odstraszających owady.
- Podawanie iwermektyny: Masowe leczenie iwermektyną, które ogranicza liczbę mikrofilarii pasożyta, jest stosowane w regionach endemicznych, aby zmniejszyć transmisję.
Diagnoza
Diagnoza onchocerkozy opiera się na:
- Biopsjach skóry: Zbieranie próbek skóry w celu wykrycia mikrofilarii.
- Testy serologiczne: Stosowane w celu potwierdzenia obecności pasożytów w organizmie.
Leczenie
Leczenie onchocerkozy obejmuje:
- Iwermektyna: Jest lekiem pierwszego wyboru, który eliminuje mikrofilarii, ale nie zabija dorosłych pasożytów.
- Doksacyklina: Może być stosowana jako uzupełnienie leczenia, ponieważ zabija symbiotyczne bakterie Wolbachia, niezbędne do życia pasożyta.
Źródła (Onchocerkoza):
- Lakwo, T., Oguttu, D., Ukety, T., Post, R., & Bakajika, D. (2020) – Onchocerciasis Elimination: Progress and Challenges (tłum. Eliminacja onchocerkozy: postępy i wyzwania)
- Bari, A., & Rahman, S. (2016) – Onchocerciasis: A review of a filarial disease of significant importance for dermatologists and ophthalmologists (tłum. Onchocerkoza: przegląd choroby filarialnej o znaczeniu dla dermatologów i okulistów)
- Colebunders, R., Nelson Siewe, F. J., & Hotterbeekx, A. (2017) – Onchocerciasis-Associated Epilepsy, an Additional Reason for Strengthening Onchocerciasis Elimination Programs (tłum. Epilepsja związana z onchocerkozą jako dodatkowy powód do wzmocnienia programów eliminacji onchocerkozy)
- Schwartz, R., Al-Qubati, Y., Zieleniewski, Ł., Shah, R., & Kapila, R. (2020) – Onchocerciasis (river blindness): larva-induced eczema (onchodermatitis) from an important oculocutaneous tropical disease (tłum. Onchocerkoza: wyprysk wywołany przez larwy
11.1 Onchocerkoza Oka
Co To Jest Onchocerkoza Oka (ang. Onchocerciasis of the Eye) [łac. Onchocerciasis Oculi]
Onchocerkoza Oka to postać choroby wywoływanej przez nicienia Onchocerca volvulus, znanej również jako ślepota rzeczna. Pasożyt przenoszony jest na ludzi przez ukąszenia muchówek z rodzaju Simulium. Choroba dotyka głównie obszary wiejskie Afryki Subsaharyjskiej, ale występuje także w Ameryce Łacińskiej. Po wniknięciu pasożyta do organizmu, mikrofilarie migrują przez tkanki skóry i oczu, powodując poważne zmiany, w tym zapalenie rogówki, co może prowadzić do utraty wzroku.
Przyczyny
Onchocerkoza Oka jest wywoływana przez:
- Onchocerca volvulus: Pasożyt powoduje zapalenie i uszkodzenia w tkankach oka, co może prowadzić do ślepoty. Zakażenie przenoszone jest przez ukąszenia muchówek zamieszkujących obszary wokół rzek.
Objawy
Objawy onchocerkozy oka obejmują:
- Zapalenie rogówki (keratitis): Zapalenie powodowane przez mikrofilarie, które może prowadzić do ślepoty.
- Chorioretinitis: Zapalenie błony naczyniowej oka, które prowadzi do trwałych uszkodzeń siatkówki.
- Ślepota: W zaawansowanych przypadkach dochodzi do całkowitej utraty wzroku.
Powikłania
Onchocerkoza Oka może prowadzić do:
- Trwałej ślepoty: Mikrofilarie mogą powodować nieodwracalne uszkodzenia oczu, prowadząc do ślepoty.
- Zapalenie wewnątrzgałkowe: Powodowane przez obecność pasożyta w przedniej komorze oka, co może prowadzić do powikłań takich jak jaskra i zapalenie tęczówki.
Zapobieganie
Zapobieganie onchocerkozie oka obejmuje:
- Stosowanie repelentów i moskitier: Zapobiega ukąszeniom muchówek, które przenoszą pasożyty.
- Masowe leczenie iwermektyną: Masowe podawanie iwermektyny ogranicza liczbę mikrofilarii i zmniejsza transmisję pasożyta.
Diagnoza
Diagnoza onchocerkozy oka opiera się na:
- Badaniu oczu: Ocena rogówki i dna oka w celu wykrycia zapalenia lub uszkodzeń.
- Testach serologicznych: Wykrywają obecność przeciwciał przeciwko Onchocerca volvulus.
Leczenie
Leczenie onchocerkozy oka obejmuje:
- Iwermektyna: Leczenie pierwszego rzutu, które eliminuje mikrofilarii, zapobiegając dalszym uszkodzeniom oczu.
- Doksacyklina: Zwalcza symbiotyczne bakterie Wolbachia, które są niezbędne do życia dorosłych pasożytów.
Źródła (Onchocerkoza Oka):
- Lakwo, T., Oguttu, D., Ukety, T., Post, R., & Bakajika, D. (2020) – Onchocerciasis Elimination: Progress and Challenges (tłum. Eliminacja onchocerkozy: postępy i wyzwania)
- Baranwal, V., et al. (2020) – Study of onchocerciasis-related visual impairment in North Kivu province of the Democratic Republic of Congo (tłum. Badanie zaburzeń wzroku związanych z onchocerkozą w prowincji Północne Kivu, Demokratyczna Republika Konga)
- Wesołowska, M., Zając-Pytrus, H., Masny, A., Pytrus, W., Knysz, B., Gołąb, E., & Sałamatin, R. (2020) – Onchocerca jakutensis ocular infection in Poland: a new vector-borne human health risk? (tłum. Zakażenie oka przez Onchocerca jakutensis w Polsce: nowe zagrożenie zdrowotne)
- Vinkeles Melchers, N. V. S., et al. (2021) – How does onchocerciasis-related skin and eye disease in Africa depend on cumulative exposure to infection and mass treatment? (tłum. Jak choroba skóry i oczu związana z onchocerkozą w Afryce zależy od skumulowanej ekspozycji na zakażenie i masowe leczenie)
- Schwartz, R., Al‐Qubati, Y., Zieleniewski, Ł., Shah, R., & Kapila, R. (2020) – Onchocerciasis (river blindness): larva-induced eczema (onchodermatitis) from an important oculocutaneous tropical disease (tłum. Onchocerkoza: wyprysk wywołany przez larwy, istotna choroba okulokutanna)
12. Strongyloidoza
Co To Jest Strongyloidoza (ang. Strongyloidiasis) [łac. Strongyloidiasis]
Strongyloidoza to pasożytnicza choroba wywoływana przez nicienia Strongyloides stercoralis. Infekcja ta występuje głównie w tropikalnych i subtropikalnych regionach, gdzie dochodzi do zarażenia poprzez kontakt z glebą skażoną larwami pasożytów. Jest to choroba zaniedbana, która może prowadzić do poważnych komplikacji, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym, gdzie może dojść do zagrażającej życiu hiperinfekcji.
Przyczyny
Strongyloidoza wywoływana jest przez:
- Strongyloides stercoralis: Pasożyt ten przenika przez skórę po kontakcie z zanieczyszczoną glebą i migruje przez organizm człowieka, prowadząc do zakażenia przewodu pokarmowego oraz innych układów.
Objawy
Objawy mogą obejmować:
- Dyskomfort żołądkowo-jelitowy: Zakażenie często powoduje ból brzucha, biegunki oraz nudności.
- Pruritus (swędzenie): Charakterystyczne świąd skóry, zwłaszcza w obszarach, przez które pasożyt wnika do organizmu.
- Objawy oddechowe: Mogą obejmować kaszel i duszność, gdy larwy migrują przez płuca.
Powikłania
Strongyloidoza może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak:
- Hiperinfekcja: Zagrażająca życiu reakcja, w której pasożyty rozmnażają się niekontrolowanie w organizmie, szczególnie u osób z osłabionym układem odpornościowym.
- Zakażenia układu oddechowego: Pasożyty mogą powodować ciężkie infekcje płucne, a nawet niewydolność oddechową.
Zapobieganie
Zapobieganie strongyloidozie obejmuje:
- Unikanie kontaktu z zanieczyszczoną glebą: Noszenie obuwia ochronnego w regionach zagrożonych.
- Poprawa warunków sanitarnych: Dostęp do czystej wody oraz odpowiedniego systemu kanalizacyjnego pomaga zmniejszyć ryzyko zakażenia.
Diagnoza
Diagnoza strongyloidozy opiera się na:
- Badaniach kału: Badania mikroskopowe lub molekularne pozwalają na identyfikację pasożyta.
- Testach serologicznych: W niektórych przypadkach badania serologiczne mogą pomóc w wykryciu pasożyta u osób z przewlekłą infekcją.
Leczenie
Leczenie strongyloidozy obejmuje:
- Iwermektyna: Jest lekiem pierwszego rzutu, który skutecznie eliminuje pasożyta.
- Albendazol: Może być stosowany jako alternatywne leczenie, szczególnie w przypadku oporności na iwermektynę.
Źródła (Strongyloidoza):
- Toledo, R., Muñoz-Antolí, C., & Esteban, J. (2015) – Strongyloidiasis with emphasis on human infections and its different clinical forms (tłum. Strongyloidoza z naciskiem na infekcje u ludzi i różne formy kliniczne)
- Albonico, M., Becker, S., Odermatt, P., Angheben, A., Anselmi, M., Amor, A., et al. (2016) – StrongNet: An International Network to Improve Diagnostics and Access to Treatment for Strongyloidiasis Control (tłum. StrongNet: Międzynarodowa sieć na rzecz poprawy diagnostyki i dostępu do leczenia strongyloidozy)
- Malik, J. (2020) – Strongyloidiasis (tłum. Strongyloidoza)
- Lozada, H., & Daza, J. (2016) – Pulmonary strongyloidiasis (tłum. Strongyloidoza płucna)
- Beknazarova, M., Whiley, H., & Ross, K. (2016) – Strongyloidiasis: A Disease of Socioeconomic Disadvantage (tłum. Strongyloidoza: choroba wywołana przez niekorzystne warunki socjoekonomiczne)
- Requena-Méndez, A., Buonfrate, D., Gómez-Junyent, J., Zammarchi, L., Bisoffi, Z., & Muñoz, J. (2017) – Evidence-Based Guidelines for Screening and Management of Strongyloidiasis in Non-Endemic Countries (tłum. Wytyczne dotyczące badań przesiewowych i leczenia strongyloidozy w krajach nieendemicznych)
13. Syngamoza
Co To Jest Syngamoza (ang. Syngamosis) [łac. Syngamosis]
Syngamoza to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie z rodzaju Syngamus, które atakują głównie drogi oddechowe ptaków, ale mogą także infekować inne gatunki, w tym ludzi. Pasożyt, Syngamus trachea, lokalizuje się w tchawicy gospodarza, co prowadzi do poważnych problemów z oddychaniem. Infekcja jest szczególnie groźna w gospodarstwach, gdzie zwierzęta utrzymywane są na małych przestrzeniach, co sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się choroby.
Przyczyny
Syngamoza jest wywoływana przez:
- Syngamus trachea: Pasożyt ten jest głównym czynnikiem powodującym syngamozę u ptaków, a rzadziej u ssaków. Jaja pasożyta są wydalane z kałem zakażonych zwierząt i mogą przetrwać w środowisku, czekając na nowego gospodarza.
Objawy
Objawy syngamozy obejmują:
- Kaszel i duszności: Pasożyt powoduje mechaniczne podrażnienia tchawicy, co prowadzi do trudności w oddychaniu.
- Świszczący oddech: Znany również jako „gapienie się” wśród ptaków, to charakterystyczny objaw, który sugeruje obecność pasożytów w drogach oddechowych.
- Wyniszczenie: U ciężko zainfekowanych zwierząt może dojść do spadku masy ciała i ogólnego osłabienia.
Powikłania
Syngamoza może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:
- Uduszenie: W przypadku ciężkich infekcji pasożyty mogą całkowicie zablokować tchawicę, prowadząc do śmierci zwierzęcia.
- Wtórne infekcje bakteryjne: Uszkodzenia tchawicy mogą prowadzić do zakażeń wtórnych, które dodatkowo obciążają organizm.
Zapobieganie
Zapobieganie syngamozie obejmuje:
- Utrzymywanie czystości w miejscach hodowlanych: Regularne usuwanie kału i utrzymywanie odpowiednich warunków sanitarnych zmniejsza ryzyko zakażenia.
- Rotacyjne użytkowanie zagrodzeń: Unikanie długotrwałego użytkowania tego samego terenu hodowlanego pomaga zmniejszyć obciążenie środowiska pasożytami.
Diagnoza
Diagnoza syngamozy opiera się na:
- Badaniach koprologicznych: Analiza próbek kału w celu wykrycia obecności jaj pasożytów.
- Badaniach klinicznych: Ocenianie objawów klinicznych, takich jak świszczący oddech i kaszel, może sugerować obecność pasożyta w drogach oddechowych.
Leczenie
Leczenie syngamozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Preparaty takie jak lewamizol lub iwermektyna są stosowane w leczeniu infekcji.
- Zabiegi wspomagające oddychanie: W przypadku poważnych infekcji, które utrudniają oddychanie, konieczne mogą być interwencje wspomagające oddychanie.
Źródła (Syngamoza):
- Gethings, O. J., Sage, R., & Leather, S. R. (2015) – Spatio-temporal factors influencing the occurrence of Syngamus trachea within release pens in the South West of England (tłum. Czynniki czasowo-przestrzenne wpływające na występowanie Syngamus trachea w wolierach w południowo-zachodniej Anglii)
- Kanarek, G., Zaleśny, G., Sitko, J., & Rząd, I. (2016) – Taxonomic status of Syngamus nematodes parasitizing passeriform hosts from Central Europe: Morphological, morphometric and molecular identification (tłum. Status taksonomiczny nicieni Syngamus pasożytujących na gospodarzy wróblowych w Europie Środkowej)
14. Toksokaroza
Co To Jest Toksokaroza (ang. Toxocariasis) [łac. Toxocariasis]
Toksokaroza to zoonoza wywoływana przez nicienie Toxocara canis (z psa) lub Toxocara cati (z kota). Pasożyty te mogą zainfekować ludzi po spożyciu jaj znajdujących się w zanieczyszczonym jedzeniu, wodzie lub glebie, często w wyniku kontaktu z odchodami zakażonych zwierząt. Głównymi postaciami klinicznymi toksokarozy są zespół larwy trzewnej migrującej (VLM), larwa migrująca oczna (OLM) oraz rzadziej neurotoksokaroza. Choroba jest szczególnie niebezpieczna dla dzieci, które są bardziej narażone na zarażenie z powodu niedostatecznej higieny.
Przyczyny
Toksokaroza wywoływana jest przez:
- Toxocara canis i Toxocara cati: Jaja tych pasożytów mogą przetrwać w środowisku, a do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową, poprzez przypadkowe połknięcie jaj pasożytów.
Objawy
Objawy toksokarozy mogą się różnić w zależności od zaatakowanego organu i obejmują:
- Objawy trzewne (VLM): Gorączka, ból brzucha, kaszel, czasami splenomegalia (powiększenie śledziony).
- Objawy oczne (OLM): Zapalenie siatkówki, uszkodzenie wzroku, a w cięższych przypadkach ślepota.
- Objawy neurologiczne: Zapalenie mózgu, zaburzenia zachowania, a w rzadkich przypadkach paraliż.
Powikłania
Toksokaroza może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:
- Neurotoksokaroza: Może wywoływać zapalenie opon mózgowych, encefalit oraz inne zaburzenia neurologiczne.
- Ślepota: W wyniku uszkodzeń siatkówki wywołanych przez larwy toksokary.
Zapobieganie
- Deworming zwierząt: Regularne odrobaczanie psów i kotów w celu zminimalizowania ryzyka zakażenia.
- Higiena osobista: Mycie rąk po kontakcie z glebą i po zabawie ze zwierzętami.
- Ochrona żywności: Unikanie spożywania surowych lub niedogotowanych produktów oraz kontaktu z zanieczyszczoną glebą.
Diagnoza
- Testach serologicznych: Testy ELISA są powszechnie stosowane do wykrywania przeciwciał przeciwko Toxocara.
- Badaniach klinicznych: Obserwacja objawów takich jak eozynofilia (podwyższony poziom eozynofili we krwi) oraz radiologiczne wykrywanie larw.
Leczenie
- Albendazol i mebendazol: Są powszechnie stosowane w leczeniu infekcji larwami pasożyta.
- Steroidy: Mogą być stosowane w przypadkach ciężkich zapaleń oczu lub neurologicznych.
Źródła (Toksokaroza):
- Ma, G., Holland, C. V., Wang, T., Hofmann, A., Fan, C. K., Maizels, R. M., Hotez, P. J., & Gasser, R. B. (2018) – Human toxocariasis (tłum. Toksokaroza u ludzi)
- Meliou, M., Mavridis, I. N., Pyrgelis, E.-S., & Agapiou, E. (2020) – Toxocariasis of the Nervous System (tłum. Toksokaroza układu nerwowego)
- Fialho, P., & Correa, C. R. S. (2016) – A Systematic Review of Toxocariasis: A Neglected But High-Prevalence Disease in Brazil (tłum. Przegląd toksokarozy: zaniedbana, ale szeroko rozpowszechniona choroba w Brazylii)
- Rostami, A., Ma, G., Wang, T., Koehler, A., Hofmann, A., Chang, B. C. H., & Gasser, R. (2019) – Human toxocariasis – A look at a neglected disease through an epidemiological 'prism’ (tłum. Toksokaroza u ludzi – spojrzenie na zaniedbaną chorobę przez pryzmat epidemiologiczny)
- Kuenzli, E., Neumayr, A., Chaney, M., & Blum, J. (2016) – Toxocariasis-associated cardiac diseases–A systematic review of the literature (tłum. Choroby serca związane z toksokarozą)
15. Trichostrongyloidoza
Co To Jest Trichostrongyloidoza (ang. Trichostrongyliasis) [łac. Trichostrongyliasis]
Trichostrongyloidoza to zoonoza wywoływana przez nicienie z rodzaju Trichostrongylus, które są pasożytami głównie przeżuwaczy, ale mogą również zainfekować ludzi. Zarażenie następuje poprzez spożycie larw pasożyta obecnych w skażonej żywności, wodzie lub glebie. Pasożyty te atakują głównie przewód pokarmowy, co może prowadzić do zaburzeń gastrycznych i innych objawów klinicznych, szczególnie wśród osób zamieszkujących obszary wiejskie o ograniczonym dostępie do czystej wody i warunków sanitarnych.
Przyczyny
Trichostrongyloidoza jest wywoływana przez:
- Trichostrongylus spp.: Główne gatunki obejmują Trichostrongylus colubriformis i Trichostrongylus axei, które mogą być przenoszone przez skażoną glebę, wodę i żywność.
Objawy
Objawy trichostrongyloidozy mogą obejmować:
- Objawy gastryczne: Ból brzucha, biegunka, wzdęcia, nudności i wymioty są najczęstszymi objawami.
- Objawy skórne: Swędzenie i wysypka mogą wystąpić, jeśli larwy pasożyta migrują przez skórę.
- Objawy oddechowe: Pasożyty mogą również prowadzić do objawów oddechowych, takich jak kaszel i duszność.
Powikłania
Trichostrongyloidoza może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:
- Eozynofilia: Podwyższony poziom eozynofili we krwi, który może świadczyć o intensywnej infekcji.
- Anemia: W niektórych przypadkach może wystąpić anemia związana z niedoborem żelaza.
Zapobieganie
Zapobieganie trichostrongyloidozie obejmuje:
- Higiena żywności i wody: Utrzymywanie odpowiednich standardów higienicznych, w tym mycie warzyw i unikanie picia zanieczyszczonej wody.
- Ochrona sanitarna: Ograniczenie kontaktu z zanieczyszczoną glebą i poprawa warunków sanitarnych w regionach wiejskich.
Diagnoza
Diagnoza trichostrongyloidozy opiera się na:
- Badaniach kału: Wykrywanie jaj pasożytów w próbkach kału za pomocą metod mikroskopowych, takich jak metoda Willis’a.
- Testach molekularnych (PCR): Wykrywanie DNA pasożytów za pomocą technik molekularnych, które mają wysoką czułość i specyficzność.
Leczenie
Leczenie trichostrongyloidozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Albendazol i mebendazol są stosowane w leczeniu infekcji pasożytami przewodu pokarmowego.
- Leczenie objawowe: W przypadkach ciężkich może być konieczne leczenie wspomagające w celu złagodzenia objawów gastrycznych i anemii.
Źródła (Trichostrongyloidoza):
- Ghanbarzadeh, L., Saraei, M., Kia, E., Amini, F., & Sharifdini, M. (2018) – Clinical and haematological characteristics of human trichostrongyliasis (tłum. Charakterystyka kliniczna i hematologiczna trichostrongyloidozy u ludzi)
- Babamahmoodi, F., Ahangarkani, F., Bahrami Dounchali, F., & Nikbakht, A. (2021) – Trichostronyliasis Outbreak in North of Iran (tłum. Wybuch trichostrongyloidozy na północy Iranu)
- Pandi, M., Sharifdini, M., Ashrafi, K., Roushan, Z. A., Rahmati, B., & Hajipour, N. (2021) – Comparison of Molecular and Parasitological Methods for Diagnosis of Human Trichostrongylosis (tłum. Porównanie metod molekularnych i parazytologicznych w diagnostyce trichostrongyloidozy u ludzi)
- Phosuk, I., Intapan, P., Prasongdee, T. K., Changtrakul, Y., Sanpool, O., Janwan, P., & Maleewong, W. (2015) – HUMAN TRICHOSTRONGYLIASIS: A HOSPITAL CASE SERIES (tłum. Trichostrongyloidoza u ludzi: seria przypadków szpitalnych)
- Rahimi-Esboei, B., Pourhajibagher, M., & Bahador, A. (2020) – Prevalence of human trichostrongyliasis in Iran: a systematic review and meta-analysis (tłum. Częstość występowania trichostrongyloidozy u ludzi w Iranie: przegląd systematyczny i metaanaliza)
16. Trichurioza
Co To Jest Trichurioza (ang. Trichuriasis) [łac. Trichuriasis]
Trichurioza to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienia Trichuris trichiura, znanego również jako włosogłówka. Infekcja ta jest szczególnie powszechna w regionach o niskim poziomie higieny i sanitacji, zwłaszcza w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Zarażenie następuje poprzez spożycie jaj pasożyta obecnych w zanieczyszczonej glebie, wodzie lub pożywieniu. Toksyny wydzielane przez larwy pasożyta mogą prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych, szczególnie u dzieci, powodując problemy jelitowe, niedożywienie oraz opóźnienia w rozwoju fizycznym i poznawczym.
Przyczyny
Trichurioza wywoływana jest przez:
- Trichuris trichiura: Larwy pasożyta po dostaniu się do jelita grubego powodują stany zapalne i mogą prowadzić do ciężkich objawów klinicznych.
Objawy
- Biegunka: Często towarzysząca infekcji, czasem z krwią.
- Ból brzucha: Wywołany podrażnieniem jelita grubego przez pasożyty.
- Niedokrwistość: Powodowana przez przewlekłe stany zapalne i utratę krwi.
- Opóźnienia rozwoju u dzieci: Długotrwałe infekcje mogą prowadzić do niedożywienia i zahamowania wzrostu.
Powikłania
- Niedobór białka: Zakażenie powoduje zaburzenia wchłaniania białek i innych składników odżywczych.
- Wypadanie odbytnicy: W wyniku ciężkiego zakażenia pasożytem może dojść do wypadania błony śluzowej odbytnicy.
Zapobieganie
- Poprawa warunków sanitarnych: Utrzymanie czystości, mycie rąk i unikanie spożywania zanieczyszczonej żywności.
- Masowe leczenie: Stosowanie terapii przeciwpasożytniczych, zwłaszcza w obszarach o wysokim wskaźniku infekcji, pomaga kontrolować transmisję pasożyta.
Diagnoza
- Badaniach kału: Wykrywanie jaj pasożyta w próbkach kału przy pomocy metod mikroskopowych.
- Metody molekularne (PCR): Techniki oparte na PCR umożliwiają dokładniejszą identyfikację infekcji, szczególnie w przypadkach o niskiej liczbie pasożytów.
Leczenie
- Albendazol i mebendazol: Są to główne leki przeciwpasożytnicze stosowane w terapii trichuriozy, jednak ich skuteczność w krótkich schematach leczenia może być ograniczona.
- Terapie kombinowane: Stosowanie albendazolu w połączeniu z innymi lekami, takimi jak oksantel pamoate, może poprawić skuteczność leczenia.
Źródła (Trichurioza):
- Adegnika, A., Lötsch, F., Mba, R., & Ramharter, M. (2015) – Update on Treatment and Resistance of Human Trichuriasis (tłum. Aktualizacja na temat leczenia i oporności na trichuriozę u ludzi)
- Betson, M., Søe, M. J., & Nejsum, P. (2015) – Human Trichuriasis: Whipworm Genetics, Phylogeny, Transmission and Future Research Directions (tłum. Trichurioza u ludzi: genetyka, filogeneza i kierunki przyszłych badań)
- Divina Barda, B., Keiser, J., & Albonico, M. (2015) – Human Trichuriasis: Diagnostics Update (tłum. Trichurioza u ludzi: aktualizacja diagnostyki)
- Purba, I. E., Girsang, V. I., Amila, A., & Wandra, T. (2023) – The Prevalence of Trichuriasis in School-age Children in Asia (tłum. Częstość występowania trichuriozy u dzieci w wieku szkolnym w Azji)
- Rivero, J., Cutillas, C., & Callejón, R. (2021) – Trichuris trichiura (Linnaeus, 1771) From Human and Non-human Primates: Morphology, Biometry, Host Specificity, Molecular Characterization, and Phylogeny (tłum. Trichuris trichiura u ludzi i małp: morfologia, biometria, specyficzność gospodarzy, charakterystyka molekularna i filogeneza)
17. Uncinarioza
Co To Jest Uncinarioza (ang. Uncinariosis) [łac. Uncinariosis]
Uncinarioza to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie z rodzaju Uncinaria, które atakują jelita ssaków, w tym ludzi. Pasożyty te mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, szczególnie w warunkach złej higieny i niedostatecznej sanitarności, ponieważ larwy pasożyta dostają się do organizmu poprzez kontakt z zanieczyszczoną glebą lub żywnością. Pasożyt przyczepia się do ściany jelita cienkiego, żywiąc się krwią swojego żywiciela, co prowadzi do anemii oraz innych powikłań.
Przyczyny
Uncinarioza wywoływana jest przez:
- Uncinaria stenocephala: Pasożyt ten jest jednym z głównych czynników powodujących uncinariozę u psów, ale może także atakować inne ssaki, w tym ludzi.
Objawy
Objawy uncinariozy mogą obejmować:
- Anemia: Pasożyty te powodują utratę krwi, prowadząc do niedokrwistości, która objawia się zmęczeniem, osłabieniem i bladością skóry.
- Ból brzucha i biegunka: Podrażnienie jelita cienkiego może prowadzić do problemów trawiennych, takich jak bóle brzucha i biegunka.
- Krwawienia z przewodu pokarmowego: W niektórych przypadkach uncinarioza może powodować krwawienie z przewodu pokarmowego.
Powikłania
Uncinarioza może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:
- Ciężka anemia: W przypadku długotrwałej infekcji może dojść do poważnego spadku poziomu hemoglobiny, co wymaga interwencji medycznej, takiej jak transfuzja krwi.
- Infekcje wtórne: Uszkodzenie ścian jelit może prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych.
Zapobieganie
Zapobieganie uncinariozie obejmuje:
- Poprawa warunków sanitarnych: Unikanie kontaktu z zanieczyszczoną glebą oraz stosowanie odpowiednich środków higieny to kluczowe metody zapobiegania zakażeniom.
- Regularne odrobaczanie zwierząt: Profilaktyczne odrobaczanie zwierząt domowych, zwłaszcza psów, może zmniejszyć ryzyko transmisji pasożytów.
Diagnoza
Diagnoza uncinariozy opiera się na:
- Badaniach kału: Metody flotacyjne pozwalają na wykrycie jaj pasożyta w próbkach kału.
- Endoskopia: W zaawansowanych przypadkach krwawienia z przewodu pokarmowego pasożyty mogą być widoczne podczas badania endoskopowego.
Leczenie
Leczenie uncinariozy obejmuje:
- Leki przeciwpasożytnicze: Benzimidazole, takie jak mebendazol i albendazol, są skuteczne w eliminacji pasożytów z przewodu pokarmowego.
- Leczenie wspomagające: W przypadku ciężkiej anemii może być konieczne przetoczenie krwi oraz suplementacja żelaza.
Źródła (Uncinarioza):
- Montes Farah, J., Posada Viana, J. C., Cantillo García, K., & Gómez Villa, J. De J. (2020) – Hematemesis masiva secundaria a uncinariasis: presentación de un caso (tłum. Krwawienie z przewodu pokarmowego z powodu uncinariozy: opis przypadku)
- Shchelkanov, M., Tabakaeva, T., Fomenko, P., Kim, E., Tabakaev, A., & Galkina, I. (2021) – A retrospective study of Uncinaria stenocephala in domestic dogs: Age, sex distribution, and risk factors (tłum. Retrospektywne badanie Uncinaria stenocephala u psów domowych: dystrybucja wiekowa, płciowa i czynniki ryzyka)
INFORMACJA PRAWNA
Artykuły na naszej stronie zostały przygotowane w celach edukacyjnych i mają na celu podniesienie świadomości na temat omawianych schorzeń oraz różnorodności dostępnych metod leczenia, w tym medycyny konwencjonalnej, ajurwedy, medycyny chińskiej oraz innych terapii naturalnych i holistycznych. Informacje na naszej stronie nie mogą zastąpić profesjonalnej porady, diagnozy czy leczenia medycznego. Czytelnik powinien konsultować wszelkie decyzje dotyczące swojego zdrowia i leczenia z kwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. Autorzy oraz właściciele strony internetowej www.encyklopediauzdrawiania.pl nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek działania podjęte na podstawie informacji zawartych w tym artykule, ani za ewentualne skutki takich działań.
