Łysienie lub Utrata Włosów (Przyczyny, Objawy, Powikłania,

(Choroby Skóry: Choroby Włosów) –> Łysienie lub Utrata Włosów

SPIS TREŚCI:

I. Łysienie lub Utrata Włosów (ang. Alopecia or Hair Loss)

I. Łysienie lub Utrata Włosów (ang. Alopecia or Hair Loss)

Co To Jest Łysienie lub Utrata Włosów

Łysienie, znane również jako utrata włosów, to stan, w którym dochodzi do zmniejszenia objętości włosów lub całkowitej ich utraty. Może występować w różnych formach i być wynikiem wielu czynników, takich jak genetyka, choroby autoimmunologiczne, stres czy niektóre leki.

Przyczyny

Genetyczne: Androgenowa alopecja (AGA), znana również jako łysienie androgenowe, jest najczęstszą formą łysienia u mężczyzn i kobiet, wywołaną przez genetyczne predyspozycje.
Autoimmunologiczne: Alopecia areata to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, prowadząc do łysienia plackowatego.
Hormonalne: Zmiany hormonalne, takie jak menopauza, mogą prowadzić do utraty włosów.
Zapalne: Stany zapalne skóry głowy, takie jak łuszczyca czy łojotokowe zapalenie skóry, mogą przyczyniać się do wypadania włosów.
Stres i urazy: Trauma fizyczna lub emocjonalna może wywoływać tymczasową utratę włosów (telogen effluvium).

Objawy

Plackowata utrata włosów: Występowanie okrągłych, bezwłosych plam na skórze głowy.
Cienienie włosów: Stopniowe przerzedzanie włosów, szczególnie na czubku głowy.
Łamliwość włosów: Włosy stają się kruche i łatwo się łamią.

Powikłania

Estetyczne i psychologiczne: Łysienie może prowadzić do obniżonej samooceny, lęku i depresji.
Trwała utrata włosów: Niektóre formy łysienia, takie jak łysienie bliznowaciejące, mogą prowadzić do trwałej utraty włosów.

Zapobieganie

Zdrowa dieta: Spożywanie zbilansowanej diety bogatej w witaminy i minerały może wspierać zdrowie włosów.
Unikanie stresu: Zarządzanie stresem poprzez techniki relaksacyjne może pomóc w zapobieganiu utracie włosów.
Ochrona włosów: Unikanie nadmiernego używania urządzeń do stylizacji i chemikaliów może zapobiegać uszkodzeniom włosów.

Diagnoza

Badanie kliniczne: Dermatolog ocenia zmiany na podstawie badania fizycznego i historii choroby.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy w celu oceny stanu mieszków włosowych.
Biopsja skóry głowy: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.

Leczenie

Terapie miejscowe: Stosowanie minoksydylu i kremów zawierających kortykosteroidy.
Leki doustne: Finasteryd i inne leki hormonalne mogą być stosowane w leczeniu androgenowej alopecji.
Zabiegi dermatologiczne:
- Laseroterapia: Stosowana do stymulacji wzrostu włosów.
- Przeszczepy włosów: W przypadku trwałej utraty włosów.
- Mezoterapia: Iniekcje substancji odżywczych w skórę głowy.

Źródła (Łysienie lub Utrata Włosów):

Jamerson, T., Aguh, C. (2021) – An Approach to Patients with Alopecia (tłum. Podejście do pacjentów z łysieniem)
Rahangdale, P. C., Wankhade, A. M. (2023) – A Review on-Types and Treatment of Alopecia (tłum. Przegląd rodzajów i leczenia łysienia)
Aldhouse, N., Kitchen, H., Knight, S., Macey, J., Nunes, F., Dutronc, Y., Mesinkovska, N., Ko, J., King, B., Wyrwich, K. (2020) – “You lose your hair, what’s the big deal?” I was so embarrassed, I was so self-conscious, I was so depressed: a qualitative interview study to understand the psychosocial burden of alopecia areata (tłum. „Tracisz włosy, co to za problem?” Byłem tak zawstydzony, byłem tak niepewny siebie, byłem tak przygnębiony: badanie wywiadu jakościowego w celu zrozumienia psychospołecznego obciążenia łysieniem plackowatym)
Salim, S., Kamalasanan, K. (2020) – Controlled drug delivery for alopecia: A review (tłum. Kontrolowane dostarczanie leków na łysienie: przegląd)
Abramek, N., Naja-Wiśniewska, M., Nieradko-Iwanicka, B. (2023) – Medicinal and cosmetic products used in treatment of hair loss (tłum. Produkty lecznicze i kosmetyczne stosowane w leczeniu wypadania włosów)
Fu, D., Huang, J., Li, K., Chen, Y., He, Y., Sun, Y., Guo, Y., Du, L., Qu, Q., Miao, Y., Hu, Z. (2021) – Dihydrotestosterone-induced hair regrowth inhibition by activating androgen receptor in C57BL6 mice simulates androgenetic alopecia (tłum. Hamowanie odrastania włosów wywołane dihydrotestosteronem przez aktywację receptora androgenowego u myszy C57BL6 symuluje łysienie androgenowe)
York, K., Meah, N., Bhoyrul, B., Sinclair, R. (2020) – A review of the treatment of male pattern hair loss (tłum. Przegląd leczenia łysienia typu męskiego)
Khandagale, S. S., Ratnaparkhe, C. L., Sayyad, S. R., Shelar, V. D., Supekar, A. V., Sarukh, V. S. (2023) – A Review of Herbal Medications for the Treatment of Alopecia (tłum. Przegląd ziołowych leków na leczenie łysienia)
Cardoso, C. O., Tolentino, S., Gratieri, T., Cunha-Filho, M., Lopez, R., Gelfuso, G. M. (2021) – Topical Treatment for Scarring and Non-Scarring Alopecia: An Overview of the Current Evidence (tłum. Miejscowe leczenie łysienia bliznowaciejącego i niebliznowaciejącego: przegląd obecnych dowodów)
Lintzeri, D. A., Constantinou, A., Hillmann, K., Ghoreschi, K., Vogt, A., Blume‐Peytavi, U. (2022) – Alopecia areata – Current understanding and management (tłum. Łysienie plackowate – Aktualne zrozumienie i zarządzanie)

1. Łysienie Typu Męskiego (ang. Male Pattern Hair Loss)

Co To Jest Łysienie Typu Męskiego

Łysienie typu męskiego, znane również jako androgenowe łysienie męskie, jest najczęstszą formą utraty włosów u mężczyzn. Charakteryzuje się stopniowym przerzedzeniem włosów w określonym wzorze, zazwyczaj zaczynającym się od skroni i czubka głowy.

Przyczyny

Genetyczne: Łysienie typu męskiego jest silnie dziedziczne i związane z genami wpływającymi na wrażliwość mieszków włosowych na androgeny.
Hormonalne: Androgeny, w szczególności dihydrotestosteron (DHT), odgrywają kluczową rolę w procesie miniaturyzacji mieszków włosowych.
Zapalenie: Wykazano, że zapalenie okołomieszkowe może przyczyniać się do progresji łysienia.

Objawy

Przerzedzenie włosów: Włosy stają się cieńsze i krótsze, co jest wynikiem miniaturyzacji mieszków włosowych.
Recesja linii włosów: Linia włosów cofa się, szczególnie na skroniach i czubku głowy.
Łysienie na czubku głowy: Postępujące przerzedzenie włosów na wierzchołku głowy, które może prowadzić do całkowitej łysiny.

Powikłania

Estetyczne i psychologiczne: Utrata włosów może prowadzić do obniżonej samooceny, lęku i depresji.

Zapobieganie

Wczesne rozpoznanie i leczenie: Wczesne rozpoczęcie leczenia może spowolnić postęp łysienia i zachować jak najwięcej włosów.
Ochrona przed nadmiernym stresem: Zarządzanie stresem może pomóc w redukcji ryzyka łysienia.

Diagnoza

Badanie kliniczne: Dermatolog ocenia wzór i stopień utraty włosów.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy w celu oceny stanu mieszków włosowych.
Testy hormonalne: Ocena poziomów androgenów, jeśli to konieczne.

Leczenie

Terapie miejscowe: Stosowanie minoksydylu, który stymuluje wzrost włosów.
Leki doustne: Finasteryd, który blokuje przekształcanie testosteronu w DHT, może być skuteczny w leczeniu androgenowego łysienia.
Zabiegi dermatologiczne:
- Laseroterapia: Stosowana do stymulacji wzrostu włosów.
- Przeszczepy włosów: W przypadku trwałej utraty włosów.
- Mezoterapia: Iniekcje substancji odżywczych w skórę głowy.

Źródła (Łysienie Typu Męskiego):

Redmond, L., Limbu, S., Farjo, B., Messenger, A. G., & Higgins, C. (2023) – Male pattern hair loss: Can developmental origins explain the pattern? (tłum. Łysienie typu męskiego: czy pochodzenie rozwojowe może wyjaśnić wzór?)
Henne, S. K., Nöthen, M., & Heilmann-Heimbach, S. (2023) – Male-pattern hair loss: Comprehensive identification of the associated genes as a basis for understanding pathophysiology (tłum. Łysienie typu męskiego: kompleksowa identyfikacja związanych genów jako podstawa zrozumienia patofizjologii)
Tamashunas, N., & Bergfeld, W. (2021) – Male and female pattern hair loss: Treatable and worth treating (tłum. Łysienie typu męskiego i żeńskiego: możliwe do leczenia i warte leczenia)
Peyravian, N., Deo, S., Daunert, S., & Jimenez, J. (2020) – The Inflammatory Aspect of Male and Female Pattern Hair Loss (tłum. Aspekt zapalny łysienia typu męskiego i żeńskiego)
York, K., Meah, N., Bhoyrul, B., & Sinclair, R. (2020) – A review of the treatment of male pattern hair loss (tłum. Przegląd leczenia łysienia typu męskiego)

2. Łysienie Typu Kobiecego (ang. Female Pattern Hair Loss)

Co To Jest Łysienie Typu Kobiecego

Łysienie typu kobiecego, znane również jako łysienie androgenowe kobiece, jest powszechną formą utraty włosów u kobiet. Charakteryzuje się postępującym przerzedzeniem włosów na szczycie głowy, przy zachowaniu linii włosów na czole.

Przyczyny

Genetyczne: Czynniki dziedziczne odgrywają ważną rolę w rozwoju FPHL, choć specyficzne geny nie zostały jeszcze w pełni zidentyfikowane.
Hormonalne: Hormony, zwłaszcza androgeny, mają wpływ na miniaturyzację mieszków włosowych, choć ich rola nie jest tak wyraźna jak w przypadku łysienia typu męskiego.
Zapalenie: Stan zapalny wokół mieszków włosowych może przyczyniać się do progresji FPHL.

Objawy

Przerzedzenie włosów: Stopniowe przerzedzenie włosów na czubku głowy, z zachowaniem linii włosów na czole.
Miniaturyzacja mieszków włosowych: Zmniejszenie średnicy włosów, co prowadzi do ich łamliwości i krótszego wzrostu.

Powikłania

Estetyczne i psychologiczne: Utrata włosów może prowadzić do obniżonej samooceny, lęku i depresji.

Zapobieganie

Wczesne rozpoznanie i leczenie: Wczesne rozpoczęcie leczenia może spowolnić postęp łysienia i zachować jak najwięcej włosów.
Zdrowa dieta i styl życia: Spożywanie zbilansowanej diety bogatej w witaminy i minerały oraz unikanie stresu mogą wspierać zdrowie włosów.

Diagnoza

Badanie kliniczne: Dermatolog ocenia wzór i stopień utraty włosów.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy w celu oceny stanu mieszków włosowych.
Testy hormonalne: Ocena poziomów androgenów, jeśli to konieczne.

Leczenie

Terapie miejscowe: Stosowanie minoksydylu, który stymuluje wzrost włosów.
Leki doustne: Spironolakton i finasteryd mogą być stosowane w leczeniu FPHL, choć ich skuteczność wymaga dalszych badań.
Zabiegi dermatologiczne:
- Laseroterapia: Stosowana do stymulacji wzrostu włosów.
- Przeszczepy włosów: W przypadku trwałej utraty włosów.
- Mezoterapia: Iniekcje substancji odżywczych w skórę głowy.

Źródła (Łysienie Typu Kobiecego):

Bertoli, M. J., Sadoughifar, R., Schwartz, R., Lotti, T., & Janniger, C. K. (2020) – Female pattern hair loss: A comprehensive review (tłum. Łysienie typu kobiecego: kompleksowy przegląd)
Bhat, Y., Saqib, N., Latif, I., & Hassan, I. (2020) – Female Pattern Hair Loss—An Update (tłum. Łysienie typu kobiecego – aktualizacja)
Diba, S., Gozali, M. M., & Kurniawati, Y. (2020) – Diagnosis and Management of Female Pattern Hair Loss (tłum. Diagnoza i zarządzanie łysieniem typu kobiecego)
Melo, D., Almeida, R. F. C., Frattini, S., Santos, L., & Ramos, P. (2022) – Minimally invasive procedures for the management of female pattern hair loss (tłum. Minimalnie inwazyjne procedury w zarządzaniu łysieniem typu kobiecego)
Piccini, I., Sousa, M., Altendorf, S., Jiménez, F., Rossi, A., Funk, W., Bíró, T., Paus, R., Seibel, J., Jakobs, M., Yesilkaya, T., Edelkamp, J., & Bertolini, M. (2022) – Intermediate Hair Follicles from Patients with Female Pattern Hair Loss Are Associated with Nutrient Insufficiency and a Quiescent Metabolic Phenotype (tłum. Pośrednie mieszki włosowe u pacjentów z łysieniem typu kobiecego są związane z niedoborem składników odżywczych i spokojnym fenotypem metabolicznym)
Ho, C. Y., Chen, J. Y. F., Hsu, W., Yu, S., Chen, W. C., Chiu, S., Yang, H. R., Lin, S. Y., & Wu, C. Y. (2023) – Female Pattern Hair Loss: An Overview with Focus on the Genetics (tłum. Łysienie typu kobiecego: przegląd z naciskiem na genetykę)
Tamashunas, N., & Bergfeld, W. (2021) – Male and female pattern hair loss: Treatable and worth treating (tłum. Łysienie typu męskiego i żeńskiego: możliwe do leczenia i warte leczenia)
Peyravian, N., Deo, S., Daunert, S., & Jimenez, J. (2020) – The Inflammatory Aspect of Male and Female Pattern Hair Loss (tłum. Aspekt zapalny łysienia typu męskiego i żeńskiego)
Agrawal, S., Varma, K., & Mahadik, A. (2021) – Evaluation of trichoscopic features in female pattern hair loss (tłum. Ocena cech trichoskopowych w łysieniu typu kobiecego)
Deoghare, S., & Sadick, N. (2023) – Combination therapy in female pattern hair loss (tłum. Terapia kombinowana w łysieniu typu kobiecego)

3. Łysienie Plackowate (ang. Alopecia Areata)

Co To Jest Łysienie Plackowate

Łysienie plackowate jest autoimmunologiczną chorobą skóry, która powoduje nagłą utratę włosów. Charakteryzuje się występowaniem gładkich, niebliznowaciejących placków łysienia, które mogą pojawić się na skórze głowy, twarzy lub ciała.

Przyczyny

Autoimmunologiczne: Układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, co prowadzi do ich uszkodzenia.
Genetyczne: Istnieje silny związek genetyczny z innymi chorobami autoimmunologicznymi.
Stres: Czynnikami wyzwalającymi mogą być stres emocjonalny i fizyczny.
Zakażenia: Niektóre zakażenia mogą inicjować lub nasilać objawy.

Objawy

Plackowata utrata włosów: Występowanie okrągłych, bezwłosych plam na skórze głowy.
Nail changes: Zmiany na paznokciach, takie jak punktowe wgłębienia, mogą towarzyszyć łysieniu plackowatemu.

Powikłania

Estetyczne i psychologiczne: Utrata włosów może prowadzić do obniżonej samooceny, lęku i depresji.
Nawroty: Choroba ma tendencję do nawrotów i remisji.

Zapobieganie

Zdrowy styl życia: Redukcja stresu i zdrowa dieta mogą pomóc w zarządzaniu objawami.
Wczesne leczenie: Wczesne rozpoczęcie leczenia może zapobiec dalszej utracie włosów.

Diagnoza

Badanie kliniczne: Dermatolog ocenia zmiany na podstawie badania fizycznego.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy w celu oceny stanu mieszków włosowych.
Biopsja skóry: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.

Leczenie

Terapie miejscowe: Stosowanie kortykosteroidów i minoksydylu w celu stymulacji wzrostu włosów.
Leki doustne: Immunosupresanty, takie jak metotreksat, mogą być stosowane w cięższych przypadkach.
Zabiegi dermatologiczne:
- Iniekcje kortykosteroidów: Bezpośrednie wstrzyknięcie w zmiany łysieniowe.
- Immunoterapia kontaktowa: Stymulowanie reakcji alergicznej w celu odwrócenia autoimmunologicznej reakcji.

Źródła (Łysienie Plackowate):

Toussi, A., Barton, V., Le, S., Agbai, O., & Kiuru, M. (2020) – Psychosocial and psychiatric comorbidities and health-related quality of life in alopecia areata: a systematic review (tłum. Psychospołeczne i psychiatryczne choroby współistniejące oraz jakość życia związana ze zdrowiem w łysieniu plackowatym: przegląd systematyczny)
Torres, D. M. B., Pesántez, M. P. C., Calle, J. E. E., Gonzalez, J. P. Y., Cagua, D. J. H., Vinces, K. L. B., Gómez, R. C. G., Rojas, D. M. R., Pineda, P. F. M., & García, B. E. C. (2023) – THE PATTERN AND CLINICAL PROFILE OF ALOPECIA AREATA. PANORAMIC REVIEW: UPDATE AND ADVANCES ON ETIOPATHOGENESIS, ASSOCIATED FACTORS, DIAGNOSIS, COMPLICATIONS, MANAGEMENT AND PROGNOSIS IN TREATMENT (tłum. Wzór i profil kliniczny łysienia plackowatego. Przegląd panoramiczny: aktualizacja i postępy w etiopatogenezie, czynnikach związanych, diagnozie, powikłaniach, zarządzaniu i rokowaniach w leczeniu)
Joshi, T., Zhu, H., Tomaras, M. C., Terrell, M. S., Strouphauer, E., Stafford, H., Okundia, F., Iacobucci, A., Holla, S., Hinson, D., Hanania, H. L., Gonzalez, C., Gedeon, F., Garcia, D., Friske, S., Fernandez, B., Stolar, A., & Ren, V. (2023) – Association of alopecia areata with alcohol use disorder, attention-deficit/hyperactivity disorder, and insomnia: a case control analysis using the All of Us research program (tłum. Związek łysienia plackowatego z zaburzeniem używania alkoholu, zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi i bezsennością: analiza przypadku z wykorzystaniem programu badawczego All of Us)
Altunışık, N., Ucuz, I., & Turkmen, D. (2021) – Psychiatric basics of alopecia areata in pediatric patients: Evaluation of emotion dysregulation, somatization, depression, and anxiety levels (tłum. Podstawy psychiatryczne łysienia plackowatego u pacjentów pediatrycznych: ocena zaburzeń emocji, somatyzacji, depresji i poziomu lęku)
Lintzeri, D. A., Constantinou, A., Hillmann, K., Ghoreschi, K., Vogt, A., & Blume‐Peytavi, U. (2022) – Alopecia areata – Current understanding and management (tłum. Łysienie plackowate – aktualne zrozumienie i zarządzanie)
Assouly, P. (2020) – Alopecia areata (tłum. Łysienie plackowate)
Afford, R., Leung, A. K., & Lam, J. M. (2020) – Pediatric alopecia areata (tłum. Pediatryczne łysienie plackowate)
Pourang, A., & Mesinkovska, N. (2020) – New and Emerging Therapies for Alopecia Areata (tłum. Nowe i pojawiające się terapie łysienia plackowatego)
Marahatta, S., Agrawal, S., & Adhikari, B. (2020) – Psychological Impact of Alopecia Areata (tłum. Psychologiczny wpływ łysienia plackowatego)
Barton, V., Toussi, A., Awasthi, S., & Kiuru, M. (2021) – Treatment of pediatric alopecia areata: A systematic review (tłum. Leczenie pediatrycznego łysienia plackowatego: przegląd systematyczny)

3.1. Plackowate Łysienie Skóry Głowy (ang. Patchy Alopecia Areata of Scalp)

Co To Jest Plackowate Łysienie Skóry Głowy

Plackowate łysienie skóry głowy, znane również jako alopecia areata capitis, jest autoimmunologiczną chorobą skóry, która prowadzi do powstawania niebliznowaciejących placków łysienia na skórze głowy. Choroba może pojawić się nagle i jej przebieg jest często nieprzewidywalny.

Przyczyny

Autoimmunologiczne: Układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, co prowadzi do ich uszkodzenia.
Genetyczne: Istnieje silny związek genetyczny z innymi chorobami autoimmunologicznymi.
Stres: Czynnikami wyzwalającymi mogą być stres emocjonalny i fizyczny.
Zakażenia: Niektóre zakażenia mogą inicjować lub nasilać objawy.

Objawy

Plackowata utrata włosów: Występowanie okrągłych, bezwłosych plam na skórze głowy.
Zmiany na paznokciach: Zmiany takie jak punktowe wgłębienia mogą towarzyszyć łysieniu plackowatemu.

Powikłania

Estetyczne i psychologiczne: Utrata włosów może prowadzić do obniżonej samooceny, lęku i depresji.
Nawroty: Choroba ma tendencję do nawrotów i remisji.

Zapobieganie

Zdrowy styl życia: Redukcja stresu i zdrowa dieta mogą pomóc w zarządzaniu objawami.
Wczesne leczenie: Wczesne rozpoczęcie leczenia może zapobiec dalszej utracie włosów.

Diagnoza

Badanie kliniczne: Dermatolog ocenia zmiany na podstawie badania fizycznego.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy w celu oceny stanu mieszków włosowych.
Biopsja skóry: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.

Leczenie

Terapie miejscowe: Stosowanie kortykosteroidów i minoksydylu w celu stymulacji wzrostu włosów.
Leki doustne: Immunosupresanty, takie jak metotreksat, mogą być stosowane w cięższych przypadkach.
Zabiegi dermatologiczne:
- Iniekcje kortykosteroidów: Bezpośrednie wstrzyknięcie w zmiany łysieniowe.
- Immunoterapia kontaktowa: Stymulowanie reakcji alergicznej w celu odwrócenia autoimmunologicznej reakcji.
- Terapie biologiczne: Nowoczesne terapie, takie jak inhibitory kinaz Janusa (JAK), mogą być stosowane w leczeniu łysienia plackowatego.

Źródła (Plackowate Łysienie Skóry Głowy):

Pisano, L., Di Pietro, M., Santi, R., Grandi, V., Bosi, A., Santucci, M., Pimpinelli, N., & Difonzo, E. (2021) – Non‐scarring patchy alopecia: What else, apart from alopecia areata? (tłum. Niebliznowaciejące plackowate łysienie: Co jeszcze, oprócz łysienia plackowatego?)
Muhaidat, J., Al-qarqaz, F. A., Khader, Y., Alshiyab, D., Alkofahi, H., & Almalekh, M. (2020) – A Retrospective Comparative Study of Two Concentrations of Intralesional Triamcinolone Acetonide in the Treatment of Patchy Alopecia Areata on the Scalp (tłum. Retrospektywne porównanie dwóch stężeń triamcynolonu acetonidu w leczeniu plackowatego łysienia plackowatego skóry głowy)
Shi, J., Peng, P., Liu, W., Mi, P., Xing, C., Ning, G., & Feng, S. (2020) – Bioinformatics analysis of genes associated with the patchy-type alopecia areata: CD2 may be a new therapeutic target (tłum. Analiza bioinformatyczna genów związanych z plackowatym łysieniem plackowatym: CD2 może być nowym celem terapeutycznym)
Js, D. (2023) – Individualized homoeopathic approach in Alopecia Areata: An evidence-based case report (tłum. Indywidualne podejście homeopatyczne w łysieniu plackowatym: raport przypadków oparty na dowodach)
Rai, A., & Wardhan, H. (2020) – ALOPECIA AREATA AND CLINICAL PATTERN OF THE DISEASE (tłum. Łysienie plackowate i kliniczny wzór choroby)
Assouly, P. (2020) – Alopecia areata (tłum. Łysienie plackowate)
Fatima, R., Arif, T., & Shivakumar, V. (2020) – Clinical, dermoscopic and histopathological assessment in patients of alopecia areata: A hospital based cross-sectional study (tłum. Kliniczna, dermoskopowa i histopatologiczna ocena pacjentów z łysieniem plackowatym: badanie przekrojowe oparte na szpitalu)
Sahoo, A., Khanra, J., Choubey, G., & Banerjee, A. (2020) – Curative Evidence of Individualised Homoeopathic Treatment in a Case of Alopecia Areata (tłum. Dowody lecznicze indywidualizowanego leczenia homeopatycznego w przypadku łysienia plackowatego)
Paleti, K. C., & Sachdeva, P. (2022) – EVALUATION OF THYROID PROFILE IN THE INDIAN POPULATION WITH ALOPECIA AREATA (tłum. Ocena profilu tarczycy w populacji indyjskiej z łysieniem plackowatym)
Arshad, A., & Thomas, J. (2020) – To Study Dermoscopic Findings in Alopecia Areata (tłum. Badanie dermoskopowych cech łysienia plackowatego)

3.2. Formy Łysienia Plackowatego (ang. Forms of Alopecia Areata)

Łysienie plackowate jest autoimmunologiczną chorobą skóry, która prowadzi do niebliznowaciejącej utraty włosów. Choroba ta występuje w różnych formach, które mogą wpływać na różne obszary ciała i charakteryzować się różnym stopniem nasilenia.

Główne Formy Łysienia Plackowatego:

Łysienie Plackowate Ogniskowe (Focal Alopecia Areata): Charakteryzuje się pojedynczymi, okrągłymi, bezwłosymi plackami na skórze głowy.
Łysienie Plackowate Wieloogniskowe (Multifocal Alopecia Areata): Obejmuje wiele ognisk łysienia na skórze głowy.
Łysienie Plackowate Wstążkowe (Ophiasis): Dotyczy włosów na obwodzie skóry głowy, często w kształcie opaski.
Łysienie Plackowate Rozlane (Diffuse Alopecia Areata): Charakteryzuje się rozlanym przerzedzeniem włosów na całej skórze głowy.
Łysienie Całkowite (Alopecia Totalis): Całkowita utrata włosów na skórze głowy.
Łysienie Uniwersalne (Alopecia Universalis): Całkowita utrata włosów na całym ciele.
Łysienie Incognita (Alopecia Areata Incognita): Forma charakteryzująca się rozlanym przerzedzeniem włosów, trudna do odróżnienia od innych typów łysienia rozlanego.

Źródła (Formy Łysienia Plackowatego):

Rakowska, A., Rudnicka, L., Olszewska, M., Bergler-Czop, B., Czuwara, J., Brzezińska-Wcisło, L., Narbutt, J., Placek, W., & Zegarska, B. (2023) – Alopecia areata. Diagnostic and therapeutic recommendations of the Polish Society of Dermatology. Part 1 (tłum. Łysienie plackowate. Rekomendacje diagnostyczne i terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część 1)
Assouly, P. (2020) – Alopecia areata (tłum. Łysienie plackowate)
Toussi, A., Barton, V., Le, S., Agbai, O., & Kiuru, M. (2020) – Psychosocial and psychiatric comorbidities and health-related quality of life in alopecia areata: a systematic review (tłum. Psychospołeczne i psychiatryczne choroby współistniejące oraz jakość życia związana ze zdrowiem w łysieniu plackowatym: przegląd systematyczny)
Englander, H. E., Paiewonsky, B., & Castelo-Soccio, L. (2023) – Alopecia Areata: A Review of the Genetic Variants and Immunodeficiency Disorders Associated with Alopecia Areata (tłum. Łysienie plackowate: przegląd wariantów genetycznych i zaburzeń niedoboru odporności związanych z łysieniem plackowatym)
Torres, D. M. B., Pesántez, M. P. C., Calle, J. E. E., Gonzalez, J. P. Y., Cagua, D. J. H., Vinces, K. L. B., Gómez, R. C. G., Rojas, D. M. R., Pineda, P. F. M., & García, B. E. C. (2023) – THE PATTERN AND CLINICAL PROFILE OF ALOPECIA AREATA. PANORAMIC REVIEW: UPDATE AND ADVANCES ON ETIOPATHOGENESIS, ASSOCIATED FACTORS, DIAGNOSIS, COMPLICATIONS, MANAGEMENT AND PROGNOSIS IN TREATMENT (tłum. Wzór i profil kliniczny łysienia plackowatego. Przegląd panoramiczny: aktualizacja i postępy w etiopatogenezie, czynnikach związanych, diagnozie, powikłaniach, zarządzaniu i rokowaniach w leczeniu)
Jadon, D., Mehta, R., Ghiya, B., & Pal, C. (2021) – DISEASE ASSOCIATED WITH CLINICALLY DIAGNOSED UNTREATED PATIENT OF ALOPECIA AREATA: A CROSS-SECTIONAL STUDY AT TERTIARY CARE HOSPITAL BIKANER (RAJASTHAN) (tłum. Choroba związana z klinicznie zdiagnozowanym nieleczonym pacjentem z łysieniem plackowatym: badanie przekrojowe w szpitalu opieki trzeciego stopnia w Bikaner (Radżastan))
Altunışık, N., Ucuz, I., & Turkmen, D. (2021) – Psychiatric basics of alopecia areata in pediatric patients: Evaluation of emotion dysregulation, somatization, depression, and anxiety levels (tłum. Podstawy psychiatryczne łysienia plackowatego u pacjentów pediatrycznych: ocena zaburzeń emocji, somatyzacji, depresji i poziomu lęku)
Joshi, T., Zhu, H., Tomaras, M. C., Terrell, M. S., Strouphauer, E., Stafford, H., Okundia, F., Iacobucci, A., Holla, S., Hinson, D., Hanania, H. L., Gonzalez, C., Gedeon, F., Garcia, D., Friske, S., Fernandez, B., Stolar, A., & Ren, V. (2023) – Association of alopecia areata with alcohol use disorder, attention-deficit/hyperactivity disorder, and insomnia: a case control analysis using the All of Us research program (tłum. Związek łysienia plackowatego z zaburzeniem używania alkoholu, zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi i bezsennością: analiza przypadku z wykorzystaniem programu badawczego All of Us)
Fukuyama, M., Ito, T., & Ohyama, M. (2021) – Alopecia areata: Current understanding of the pathophysiology and update on therapeutic approaches, featuring the Japanese Dermatological Association guidelines (tłum. Łysienie plackowate: aktualne zrozumienie patofizjologii i aktualizacja podejść terapeutycznych, w tym wytyczne Japońskiego Stowarzyszenia Dermatologicznego)
Afford, R., Leung, A. K., & Lam, J. M. (2020) – Pediatric alopecia areata (tłum. Pediatryczne łysienie plackowate)

3.3. Łysienie Całkowite (ang. Alopecia Totalis)

Co To Jest Łysienie Całkowite (ang. Alopecia Totalis) [łac. Alopecia Totalis]

Łysienie całkowite jest ciężką formą łysienia plackowatego, charakteryzującą się całkowitą utratą włosów na skórze głowy. Jest to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, co prowadzi do ich uszkodzenia.

Przyczyny

Autoimmunologiczne: Układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe, co prowadzi do ich uszkodzenia.
Genetyczne: Istnieje silny związek genetyczny z innymi chorobami autoimmunologicznymi.
Stres: Czynnikami wyzwalającymi mogą być stres emocjonalny i fizyczny.
Zakażenia: Niektóre zakażenia mogą inicjować lub nasilać objawy.

Objawy

Całkowita utrata włosów na skórze głowy: Gładka, bezwłosa skóra głowy bez blizn.
Zmiany na paznokciach: Zmiany takie jak punktowe wgłębienia mogą towarzyszyć łysieniu całkowitemu.

Powikłania

Estetyczne i psychologiczne: Utrata włosów może prowadzić do obniżonej samooceny, lęku i depresji.
Nawroty: Choroba ma tendencję do nawrotów i remisji.

Zapobieganie

Zdrowy styl życia: Redukcja stresu i zdrowa dieta mogą pomóc w zarządzaniu objawami.
Wczesne leczenie: Wczesne rozpoczęcie leczenia może zapobiec dalszej utracie włosów.

Diagnoza

Badanie kliniczne: Dermatolog ocenia zmiany na podstawie badania fizycznego.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy w celu oceny stanu mieszków włosowych.
Biopsja skóry: Pobranie próbki tkanki do badania histopatologicznego.

Leczenie

Terapie miejscowe: Stosowanie kortykosteroidów i minoksydylu w celu stymulacji wzrostu włosów.
Leki doustne: Immunosupresanty, takie jak metotreksat, mogą być stosowane w cięższych przypadkach.
Zabiegi dermatologiczne:
- Iniekcje kortykosteroidów: Bezpośrednie wstrzyknięcie w zmiany łysieniowe.
- Immunoterapia kontaktowa: Stymulowanie reakcji alergicznej w celu odwrócenia autoimmunologicznej reakcji.
- Terapie biologiczne: Nowoczesne terapie, takie jak inhibitory kinaz Janusa (JAK), mogą być stosowane w leczeniu łysienia całkowitego.

Źródła (Łysienie Całkowite):

Lomborg, N., & Lottenburger, T. (2020) – Successful treatment of alopecia totalis with tofacitinib in a Danish patient (tłum. Skuteczne leczenie łysienia całkowitego tofacitinibem u duńskiego pacjenta)
Burroway, B., Griggs, J., & Tosti, A. (2020) – Alopecia totalis and universalis long‐term outcomes: a review (tłum. Łysienie całkowite i uniwersalne: długoterminowe wyniki: przegląd)
Al-Mosawi, A. J. (2020) – Childhood Alopecia Totalis: A Case and A Concise Review of The Available Evidence-Based Therapies (tłum. Łysienie całkowite u dzieci: przypadek i zwięzły przegląd dostępnych terapii opartych na dowodach)
Ringoringo, H. P. (2022) – Alopecia Totalis in a Five-Year-Old Boy: A Case Report (tłum. Łysienie całkowite u pięcioletniego chłopca: opis przypadku)
L’Ecuyer, A., Ronsley, R., Lam, J., & Dix, D. (2022) – Complete resolution of alopecia totalis following chemotherapy for B‐cell acute lymphoblastic leukemia (tłum. Całkowite ustąpienie łysienia całkowitego po chemioterapii w ostrym limfoblastycznym białaczce B-komórkowej)
Gupta, S., Bisht, P., & Kannan, C. (2021) – Alopecia totalis successfully treated with modified platelet-rich plasma therapy in a patient recalcitrant to traditional treatment modalities (tłum. Skuteczne leczenie łysienia całkowitego zmodyfikowaną terapią osoczem bogatopłytkowym u pacjenta opornego na tradycyjne metody leczenia)
Oska, S., Bedford, L. M., & Potts, G. A. (2021) – Alopecia totalis following hand-foot-and-mouth disease (tłum. Łysienie całkowite po chorobie dłoni, stóp i ust)
Lee, H. H., Gwillim, E., Patel, K., Hua, T., Rastogi, S., Ibler, E., & Silverberg, J. (2020) – Epidemiology of alopecia areata, ophiasis, totalis and universalis: A systematic review and meta-analysis (tłum. Epidemiologia łysienia plackowatego, ophiasis, totalis i universalis: przegląd systematyczny i meta-analiza)
Kumar, S., & Chandra, A. (2023) – Synchronous pancreas and gallbladder cancer with concomitant alopecia totalis (tłum. Równoczesny rak trzustki i pęcherzyka żółciowego z towarzyszącym łysieniem całkowitym)
Deng, C., Zhuo, X., Mai, J., Chen, Z., & Lao, J. (2021) – Alopecia totalis treated with electroacupuncture incorporating transverse needle insertion at GB20 and GV16: a case report (tłum. Łysienie całkowite leczone elektroakupunkturą z zastosowaniem poprzecznego wkłucia igły w GB20 i GV16: opis przypadku)

4. Telogenowe Wypadanie Włosów (ang. Telogen Effluvium)

Co To Jest Telogenowe Wypadanie Włosów

Telogenowe wypadanie włosów (TE) jest powszechną formą niebliznowaciejącego łysienia charakteryzującą się nadmiernym wypadaniem włosów w fazie telogenowej. Stan ten jest często wywoływany przez fizjologiczny stres, takie jak poród, nagła utrata wagi, choroba czy infekcje, w tym COVID-19.

Przyczyny

Fizjologiczny stres: Czynniki takie jak poród, operacja, nagła utrata wagi, czy poważne choroby.
Infekcje: Infekcje wirusowe, takie jak COVID-19, mogą wywołać TE.
Leki: Niektóre leki, w tym heparyna, witamina A, antydepresanty.
Niedobory żywieniowe: Niedobór witaminy D, B12, żelaza.
Zaburzenia hormonalne: Zmiany hormonalne, takie jak menopauza.

Objawy

Rozlane wypadanie włosów: Nadmierne wypadanie włosów rozproszone na całej skórze głowy.
Thinning: Zmniejszenie objętości włosów bez tworzenia się łysych plam.

Powikłania

Psychologiczne: Obniżona samoocena, lęk, depresja związana z utratą włosów.
Estetyczne: Zmniejszenie gęstości włosów może wpłynąć na wygląd zewnętrzny.

Zapobieganie

Zdrowy styl życia: Unikanie stresu, zdrowa dieta bogata w witaminy i minerały.
Wczesne leczenie: Identyfikacja i eliminacja czynników wywołujących TE.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.
Biopsja skóry: Rzadko stosowana, ale może być konieczna do wykluczenia innych przyczyn łysienia.

Leczenie

Eliminacja czynników wywołujących: Identyfikacja i eliminacja przyczyny TE.
Leki miejscowe: Kortykosteroidy, minoksydyl.
Suplementacja: Suplementy zawierające aminokwasy siarkowe (L-cystyna, L-metionina), pierwiastki śladowe (cynk, miedź, żelazo, selen) oraz witaminy (B5).
Terapie dermatologiczne:
- Mezoterapia: Iniekcje witamin i minerałów w skórę głowy.
- Laseroterapia: Stosowanie niskopoziomowej laseroterapii w celu stymulacji wzrostu włosów.

Źródła (Telogenowe Wypadanie Włosów):

Ginny Oong Chien Yin, Joyce Lee Siong-See, E. Wang (2021) – Telogen Effluvium – a review of the science and current obstacles (tłum. Telogenowe wypadanie włosów – przegląd nauki i obecnych przeszkód)
Fahham Asghar, Nazia Shamim, U. Farooque, Haris Sheikh, Ramsha Aqeel (2020) – Telogen Effluvium: A Review of the Literature (tłum. Telogenowe wypadanie włosów: przegląd literatury)
Ihab Abdallah, Samah Ibrahim, Abeer Abd El-Maksood, Miada Saleh (2023) – Review article in telogen effluvium (tłum. Artykuł przeglądowy o telogenowym wypadaniu włosów)
R. Giulio, Diotallevi Federico, Campanati Anna, G. Radi, T. Bianchelli, E. Molinelli, S. Mazzanti, A. Offidani (2020) – Telogen effluvium related to post severe Sars‐Cov‐2 infection: Clinical aspects and our management experience (tłum. Telogenowe wypadanie włosów związane z ciężką infekcją SARS-CoV-2: aspekty kliniczne i nasze doświadczenia w zarządzaniu)
Aseem Sharma (2021) – Head Disorders: Telogen Effluvium (tłum. Zaburzenia głowy: telogenowe wypadanie włosów)
Emily Van Kley (2020) – Effluvium (tłum. Effluvium)
M. Starace, M. Carpanese, A. Alessandrini, F. Bruni, B. Piraccini (2023) – Oral supplementation in female telogen effluvium: a clinical and instrumental objective evidence of efficacy and tolerability of new oral cosmetic treatment (tłum. Suplementacja doustna w telogenowym wypadaniu włosów u kobiet: kliniczne i instrumentalne dowody skuteczności i tolerancji nowego doustnego leczenia kosmetycznego)
Isabel Jimeno Ortega, C. Stefanato (2023) – Telogen effluvium: a 360 degree review (tłum. Telogenowe wypadanie włosów: przegląd 360 stopni)
R. Hussein, Salman Bin Dayel (2023) – Telogen Effluvium, Diagnosis and Management: A Narrative Review (tłum. Telogenowe wypadanie włosów, diagnoza i zarządzanie: przegląd narracyjny)
F. Khattab, A. Rady, S. Khashaba (2022) – Recent modalities in treatment of telogen effluvium: Comparative study (tłum. Nowoczesne metody leczenia telogenowego wypadania włosów: badanie porównawcze)
S. Ocampo-Garza, M. Vastarella, P. Nappa, M. Cantelli, G. Fabbrocini (2021) – Telogen effluvium in the new SARS‐CoV‐2 era (tłum. Telogenowe wypadanie włosów w nowej erze SARS-CoV-2)
Baiq Ananda Audia Arsiazi (2022) – Pathogenesis, Diagnosis, and Management of Telogen (tłum. Patogeneza, diagnoza i zarządzanie telogenowym wypadaniem włosów)
G. Iancu, Estera Molnar, L. Ungureanu, S. Șenilă, A. Hașegan, M. Rotaru (2023) – SARS-CoV-2 Infection—A Trigger Factor for Telogen Effluvium: Review of the Literature with a Case-Based Guidance for Clinical Evaluation (tłum. Infekcja SARS-CoV-2 – czynnik wyzwalający telogenowe wypadanie włosów: przegląd literatury z klinicznym przewodnikiem oceny przypadków)
Hailey Olds, Jesse Liu, K. Luk, H. Lim, D. Ozog, P. Rambhatla (2021) – Telogen effluvium associated with COVID‐19 infection (tłum. Telogenowe wypadanie włosów związane z infekcją COVID-19)

4.1. Ostre Telogenowe Wypadanie Włosów (ang. Acute Telogen Effluvium)

Co To Jest Ostre Telogenowe Wypadanie Włosów (ang. Acute Telogen Effluvium) [łac. Effluvium Telogenes Acutum]

Ostre telogenowe wypadanie włosów (ATE) to nagłe, nadmierne wypadanie włosów w fazie telogenowej, zwykle występujące kilka miesięcy po stresującym wydarzeniu. Jest to przejściowy stan, który często samoczynnie ustępuje po usunięciu czynnika wywołującego.

Przyczyny

Fizjologiczny stres: Czynniki takie jak operacja, poród, nagła utrata wagi, czy poważne choroby.
Infekcje: Infekcje wirusowe, takie jak COVID-19, mogą wywołać ATE.
Leki: Niektóre leki, w tym antybiotyki, leki przeciwmalaryczne, heparyna.
Niedobory żywieniowe: Niedobór witamin i minerałów, takich jak witamina D, B12, żelazo.
Zaburzenia hormonalne: Zmiany hormonalne, takie jak menopauza.

Objawy

Nagłe wypadanie włosów: Zwiększone wypadanie włosów rozproszone na całej skórze głowy, zazwyczaj bez łysych plam.
Thinning: Widoczne przerzedzenie włosów.

Powikłania

Psychologiczne: Obniżona samoocena, lęk, depresja związana z utratą włosów.
Estetyczne: Zmniejszenie gęstości włosów może wpłynąć na wygląd zewnętrzny.

Zapobieganie

Zdrowy styl życia: Unikanie stresu, zdrowa dieta bogata w witaminy i minerały.
Wczesne leczenie: Identyfikacja i eliminacja czynników wywołujących ATE.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.
Biopsja skóry: Rzadko stosowana, ale może być konieczna do wykluczenia innych przyczyn łysienia.

Leczenie

Eliminacja czynników wywołujących: Identyfikacja i eliminacja przyczyny ATE.
Leki miejscowe: Kortykosteroidy, minoksydyl.
Suplementacja: Suplementy zawierające aminokwasy siarkowe (L-cystyna, L-metionina), pierwiastki śladowe (cynk, miedź, żelazo, selen) oraz witaminy (B5).
Terapie dermatologiczne:
- Mezoterapia: Iniekcje witamin i minerałów w skórę głowy.
- Laseroterapia: Stosowanie niskopoziomowej laseroterapii w celu stymulacji wzrostu włosów.

Źródła (Ostre Telogenowe Wypadanie Włosów):

Asghar, F., Shamim, N., Farooque, U., Sheikh, H., & Aqeel, R. (2020) – Telogen Effluvium: A Review of the Literature (tłum. Telogenowe wypadanie włosów: przegląd literatury)
Guerrero-González, G. A., González-Martínez, G., & Valdez-Zertuche, J. A. (2023) – Localized Donor Area Acute Telogen Effluvium following Follicular Unit Extraction: Key Trichoscopic Findings (tłum. Lokalne ostre telogenowe wypadanie włosów w okolicy dawcy po ekstrakcji jednostki mieszkowej: kluczowe wyniki trichoskopowe)
Hussain, N., Agarwala, P., Iqbal, K., Omar, H. M. S., Jangid, G., Patel, V., Rathore, S., Kumari, C., Velasquez-Botero, F., López, G. A. B., Vishwakarma, Y., Nipu, A. P., & Ahmed, N. (2021) – A systematic review of acute telogen effluvium, a harrowing post‐COVID‐19 manifestation (tłum. Systematyczny przegląd ostrego telogenowego wypadania włosów, przerażającej manifestacji po COVID-19)
Lv, S., Wang, L., Zou, X., Wang, Z., Qu, B., Lin, W., & Yang, D. (2021) – A Case of Acute Telogen Effluvium After SARS-CoV-2 Infection (tłum. Przypadek ostrego telogenowego wypadania włosów po infekcji SARS-CoV-2)
Turlier, V., Darde, M., Loustau, J., & Mengeaud, V. (2021) – Assessment of the effects of a hair lotion in women with acute telogen effluvium: a randomized controlled study (tłum. Ocena efektów lotionu do włosów u kobiet z ostrym telogenowym wypadaniem włosów: randomizowane badanie kontrolowane)
Sharquie, K. E., & Jabbar, R. I. (2021) – COVID-19 infection is a major cause of acute telogen effluvium (tłum. Infekcja COVID-19 jest główną przyczyną ostrego telogenowego wypadania włosów)
Contin, L. A., & Rocha, V. B. (2021) – Acute telogen effluvium triad after resolution (tłum. Triada ostrego telogenowego wypadania włosów po ustąpieniu)
Roda, Â., & Oliveira-Soares, R. (2021) – Acute Telogen Effluvium in Patients Recently Infected with SARS-CoV-2 (tłum. Ostre telogenowe wypadanie włosów u pacjentów niedawno zakażonych SARS-CoV-2)

4.2. Telogenowe Wypadanie Włosów po Porodzie (ang. Postpartum Telogen Effluvium)

Co To Jest Telogenowe Wypadanie Włosów po Porodzie

Telogenowe wypadanie włosów po porodzie (TEPP) jest częstym zjawiskiem, które występuje u wielu kobiet po urodzeniu dziecka. Jest to przejściowy stan, który powoduje nadmierne wypadanie włosów, zwykle 2-3 miesiące po porodzie, związany z hormonalnymi i fizjologicznymi zmianami w organizmie kobiety.

Przyczyny

Zmiany hormonalne: Nagłe zmiany poziomu hormonów, zwłaszcza spadek estrogenów po porodzie, prowadzą do wypadania włosów.
Stres fizjologiczny: Poród jako fizjologiczny stresor dla organizmu.
Niedobory żywieniowe: Zmiany w diecie i niedobory niektórych witamin i minerałów po ciąży mogą przyczynić się do TEPP.

Objawy

Nadmierne wypadanie włosów: Zwiększone wypadanie włosów na całej skórze głowy, zwykle widoczne podczas mycia lub czesania.
Thinning: Widoczne przerzedzenie włosów, ale bez tworzenia się łysych plam.

Powikłania

Psychologiczne: Obniżona samoocena, lęk, depresja związana z utratą włosów.
Estetyczne: Zmniejszenie gęstości włosów może wpłynąć na wygląd zewnętrzny.

Zapobieganie

Zdrowy styl życia: Zrównoważona dieta bogata w witaminy i minerały oraz regularna aktywność fizyczna.
Unikanie stresu: Redukcja stresu i dbanie o zdrowie psychiczne po porodzie.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.
Biopsja skóry: Rzadko stosowana, ale może być konieczna do wykluczenia innych przyczyn łysienia.

Leczenie

Eliminacja czynników wywołujących: Identyfikacja i eliminacja przyczyny TEPP.
Leki miejscowe: Kortykosteroidy, minoksydyl.
Suplementacja: Suplementy zawierające aminokwasy siarkowe (L-cystyna, L-metionina), pierwiastki śladowe (cynk, miedź, żelazo, selen) oraz witaminy (B5).
Terapie dermatologiczne:
- Mezoterapia: Iniekcje witamin i minerałów w skórę głowy.
- Laseroterapia: Stosowanie niskopoziomowej laseroterapii w celu stymulacji wzrostu włosów.

Źródła (Telogenowe Wypadanie Włosów po Porodzie):

Aman Samrao, Paradi Mirmirani (2022) – Postpartum Telogen Effluvium Unmasking Traction Alopecia (tłum. Telogenowe wypadanie włosów po porodzie ujawniające łysienie trakcyjne)
Ginny Oong Chien Yin, Joyce Lee Siong-See, E. Wang (2021) – Telogen Effluvium – a review of the science and current obstacles (tłum. Telogenowe wypadanie włosów – przegląd nauki i obecnych przeszkód)
Fahham Asghar, Nazia Shamim, U. Farooque, Haris Sheikh, Ramsha Aqeel (2020) – Telogen Effluvium: A Review of the Literature (tłum. Telogenowe wypadanie włosów: przegląd literatury)
V. Turlier, M. Darde, J. Loustau, V. Mengeaud (2021) – Assessment of the effects of a hair lotion in women with acute telogen effluvium: a randomized controlled study (tłum. Ocena efektów lotionu do włosów u kobiet z ostrym telogenowym wypadaniem włosów: randomizowane badanie kontrolowane)

4.3. Polekowe Telogenowe Wypadanie Włosów (ang. Drug-induced Telogen Hair Loss)

Co To Jest Polekowe Telogenowe Wypadanie Włosów (ang. Drug-induced Telogen Hair Loss)

Polekowe telogenowe wypadanie włosów (TE) to jedna z najczęstszych postaci łysienia polekowego. Charakteryzuje się przedwczesnym wejściem dużej liczby włosów w fazę telogenu (spoczynku), co prowadzi do ich nadmiernego wypadania. Objawy mogą pojawić się kilka tygodni lub miesięcy po rozpoczęciu leczenia i zazwyczaj są odwracalne po odstawieniu leku. Wypadanie włosów dotyczy całej skóry głowy, rzadko prowadząc do całkowitego wyłysienia.

Przyczyny

Główne przyczyny polekowego telogenowego wypadania włosów obejmują:

Leki przeciwdepresyjne – zwłaszcza inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (np. sertralina).
Leki przeciwpadaczkowe – fenytoina, walproiniany.
Leki cytotoksyczne i chemioterapia – prowadzące do nagłego przejścia włosów w fazę telogenu.
Retinoidy (izotretynoina, acytretyna) – stosowane w leczeniu trądziku i łuszczycy.
Leki przeciwzakrzepowe – heparyna, warfaryna, nowe doustne antykoagulanty (DOACs).
Beta-blokery i leki przeciwnadciśnieniowe – propranolol, metoprolol.
Leki przeciwgrzybicze – terbinafina, ketokonazol.
Hormonalne środki antykoncepcyjne – mogą wpływać na cykl wzrostu włosa.
Leki immunosupresyjne – metotreksat, cyklosporyna.
Statyny – używane w leczeniu hipercholesterolemii.

Objawy

Najczęstsze objawy polekowego telogenowego wypadania włosów obejmują:

Nagła utrata włosów – rozproszone wypadanie na całej powierzchni skóry głowy.
Zwiększona liczba włosów w fazie telogenu – wykrywana w badaniach trichologicznych.
Brak bliznowacenia skóry głowy – co odróżnia TE od niektórych form łysienia bliznowaciejącego.
Odwrotny rozwój zmian po odstawieniu leku – włosy zazwyczaj odrastają w ciągu 6-12 miesięcy.

Powikłania

Niektóre przypadki polekowego telogenowego wypadania włosów mogą prowadzić do:

Przewlekłego łysienia telogenowego – gdy nie następuje pełna regeneracja cyklu włosowego.
Pogorszenia jakości życia – wynikającego ze zmian w wyglądzie.
Współwystępowania z innymi typami łysienia – np. łysieniem androgenowym, co utrudnia regenerację włosów.

Diagnostyka

Rozpoznanie polekowego telogenowego wypadania włosów obejmuje:

Wywiad lekarski – analiza czasu pojawienia się objawów i stosowanych leków.
Test pociągania włosów (pull test) – ocena liczby włosów w fazie telogenu.
Trichoskopia – analiza mikroskopowa skóry głowy i włosów.
Biopsja skóry głowy – wykonywana w przypadku podejrzenia innych typów łysienia.
Testy laboratoryjne – w celu wykluczenia innych przyczyn łysienia, np. niedoborów witaminowych.

Leczenie

Leczenie polekowego telogenowego wypadania włosów obejmuje:

Odstawienie lub zmiana leku – jeśli jest to możliwe, po konsultacji z lekarzem.
Suplementacja witaminowa – szczególnie biotyny, żelaza, cynku i witaminy D.
Minoksydyl – stosowany miejscowo, aby stymulować fazę anagenu.
Terapie wspomagające – np. mezoterapia osoczem bogatopłytkowym.
Leczenie farmakologiczne – w wybranych przypadkach inhibitory 5-alfa-reduktazy (np. finasteryd).

Źródła (Polekowe Telogenowe Wypadanie Włosów)

Zhang, D., LaSenna, C., Shields, B. E. (2023) – Culprits of Medication-Induced Telogen Effluvium, Part 1 (tłum. Leki wywołujące telogenowe wypadanie włosów, część 1).
Zhang, D., LaSenna, C., Shields, B. E. (2024) – Culprits of Medication-Induced Telogen Effluvium, Part 2 (tłum. Leki wywołujące telogenowe wypadanie włosów, część 2).
Lesiak, K., Bartlett, J., Frieling, G. W. (2015) – Drug-Induced Alopecia (tłum. Polekowe łysienie).
Watras, M., Patel, J., Arya, R. (2016) – Traditional Anticoagulants and Hair Loss: A Role for Direct Oral Anticoagulants? (tłum. Tradycyjne antykoagulanty a utrata włosów: czy nowe antykoagulanty doustne są alternatywą?).
Pekmezci, E., Dündar, C., Türkoğlu, M. (2018) – A proprietary herbal extract against hair loss in androgenetic alopecia and telogen effluvium (tłum. Wpływ ekstraktów roślinnych na łysienie androgenowe i telogenowe).
Torres-González, S., Morales-Sánchez, M. A., Gómez-Molinar, V. M. (2016) – Alopecia por medicamentos (tłum. Łysienie polekowe).
Kıvrak, Y., Yagci, I., Üstündağ, M., Özcan, H. (2015) – Diffuse Hair Loss Induced by Sertraline Use (tłum. Rozlane wypadanie włosów indukowane stosowaniem sertraliny).

5. Anagenowe Wypadanie Włosów (ang. Anagen Effluvium)

Co To Jest Anagenowe Wypadanie Włosów

Anagenowe wypadanie włosów (AE) jest formą łysienia niebliznowaciejącego charakteryzującą się nagłą utratą włosów w fazie anagenowej, czyli fazie wzrostu. Wypadanie włosów jest spowodowane czynnikami, które zakłócają mitotyczną lub metaboliczną aktywność mieszków włosowych.

Przyczyny

Leki przeciwnowotworowe: Najczęstsza przyczyna AE, szczególnie leki stosowane w chemioterapii.
Zatrucia metalami ciężkimi: Takie jak arsen, tal, rtęć.
Radioterapia: Zwłaszcza w leczeniu nowotworów głowy i szyi.
Leki immunosupresyjne: Na przykład azatiopryna.
Infekcje: Niektóre infekcje wirusowe mogą wywoływać AE.

Objawy

Nagła utrata włosów: Włosy wypadają w dużych ilościach, zwykle w ciągu kilku dni do tygodni po narażeniu na czynnik wywołujący.
Thinning: Widoczne przerzedzenie włosów na całej skórze głowy, ale bez tworzenia łysych plam.

Powikłania

Psychologiczne: Obniżona samoocena, lęk, depresja związana z utratą włosów.
Estetyczne: Zmniejszenie gęstości włosów może wpłynąć na wygląd zewnętrzny.

Zapobieganie

Unikanie czynników wywołujących: Monitorowanie i zarządzanie terapiami lekowymi oraz unikanie ekspozycji na toksyny.
Zdrowy styl życia: Odpowiednia dieta i suplementacja mogą wspierać zdrowie włosów.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej pacjenta i narażenia na czynniki wywołujące AE.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.
Biopsja skóry: Może być konieczna w celu potwierdzenia diagnozy.

Leczenie

Eliminacja czynników wywołujących: Zaprzestanie stosowania leku wywołującego wypadanie włosów lub unikanie toksyn.
Leki miejscowe: Kortykosteroidy, minoksydyl.
Suplementacja: Suplementy zawierające aminokwasy siarkowe (L-cystyna, L-metionina), pierwiastki śladowe (cynk, miedź, żelazo, selen) oraz witaminy (B5).
Terapie dermatologiczne:
- Mezoterapia: Iniekcje witamin i minerałów w skórę głowy.
- Laseroterapia: Stosowanie niskopoziomowej laseroterapii w celu stymulacji wzrostu włosów.
- Terapia osoczem bogatopłytkowym (PRP): Stymulacja wzrostu włosów za pomocą iniekcji PRP.

Źródła (Anagenowe Wypadanie Włosów):

Mounika, S., Kiran, R. U., Sindhu, V. S., & Rao, A. V. M. (2023) – Albendazole-induced anagen effluvium: a case report (tłum. Albendazolowe anagenowe wypadanie włosów: opis przypadku)
Starace, M., Orlando, G., Bruni, F., Alessandrini, A., & Piraccini, B. (2021) – Anagen effluvium and the role of trichoscopy (tłum. Anagenowe wypadanie włosów i rola trichoskopii)
Prabha, N., & Khare, S. (2022) – Azathioprine-induced anagen effluvium with myelosuppression (tłum. Azatiopryna wywołująca anagenowe wypadanie włosów z mielosupresją)
Shah, S. D., Ankad, B., & Rajagopal, T. (2022) – Anagen effluvium due to azathioprine in a patient with normal thiopurine S-methyltransferase levels: a case report using videodermoscopic analysis (tłum. Anagenowe wypadanie włosów spowodowane azatiopryną u pacjenta z normalnymi poziomami tiopurynowej S-metylotransferazy: opis przypadku z użyciem analizy wideodermoskopowej)
Shanshal, M. (2020) – COVID-19 related anagen effluvium (tłum. Anagenowe wypadanie włosów związane z COVID-19)
Guerrero-Putz, M. D., Flores-Domínguez, A. C., Castillo-de la Garza, R. J., Figueroa-Sanchez, J., Tosti, A., & Garza-Rodríguez, V. (2021) – Anagen Effluvium after Neurointerventional Radiation: Trichoscopy as a Diagnostic Ally (tłum. Anagenowe wypadanie włosów po radioterapii neurointerwencyjnej: trichoskopia jako sojusznik diagnostyczny)
Contin, L. A., Santos, L., Pereira, I. J. N., & Rocha, V. B. (2021) – Anagen Effluvium after Therapeutic Scalp Surgery: Unreported Phenomenon (tłum. Anagenowe wypadanie włosów po operacji terapeutycznej skóry głowy: nieopisane zjawisko)

5.1. Polekowe Anagenowe Wypadanie Włosów (ang. Drug-induced Anagen Effluvium)

Co To Jest Polekowe Anagenowe Wypadanie Włosów (ang. Drug-induced Anagen Effluvium)

Polekowe anagenowe wypadanie włosów (AE) to nagła i intensywna utrata włosów w fazie anagenu (wzrostu), wywołana przez substancje hamujące aktywność metaboliczną komórek macierzy włosa. W przeciwieństwie do telogenowego wypadania włosów (TE), które występuje stopniowo, AE rozwija się nagle, często w ciągu kilku dni lub tygodni od ekspozycji na lek. Najczęstszą przyczyną są chemioterapeutyki stosowane w terapii nowotworów, ale AE może być również spowodowane przez inne leki hamujące podział komórkowy.

Przyczyny

Główne przyczyny polekowego anagenowego wypadania włosów obejmują:

Chemioterapia onkologiczna – alkilujące środki cytostatyczne (np. cyklofosfamid, doksorubicyna, cisplatyna).
Leki immunosupresyjne – azatiopryna, cyklosporyna.
Leki przeciwpasożytnicze – albendazol, który wpływa na mikrotubule komórkowe.
Leki stosowane w terapii autoimmunologicznej – metotreksat.
Leki przeciwgruźlicze – izoniazyd, ryfampicyna.
Metale ciężkie i toksyny – zatrucie talem, arsenem lub ołowiem.
Leki przeciwdrgawkowe – związane z wpływem na proliferację komórek macierzy włosa.

Objawy

Najczęstsze objawy polekowego anagenowego wypadania włosów obejmują:

Nagła i intensywna utrata włosów – zwykle w ciągu kilku dni do tygodni od ekspozycji na lek.
Rozlane łysienie – obejmujące całą skórę głowy.
Brak fazy przejściowej telogenu – włosy wypadają bez wcześniejszego etapu odpoczynku.
Możliwe przerzedzenie brwi i rzęs – w cięższych przypadkach.
Brak bliznowacenia skóry głowy – włosy mogą odrosnąć po zakończeniu leczenia.

Powikłania

Niektóre przypadki polekowego anagenowego wypadania włosów mogą prowadzić do:

Opóźnionego lub niepełnego odrastania włosów – szczególnie po długotrwałej chemioterapii.
Zaburzeń psychospołecznych – stres, depresja i obniżona samoocena związana z utratą włosów.
Trwałych zmian w strukturze włosów – nowe włosy mogą rosnąć cieńsze lub o zmienionej strukturze.

Diagnostyka

Rozpoznanie polekowego anagenowego wypadania włosów obejmuje:

Wywiad lekarski – analiza stosowanych leków i momentu pojawienia się objawów.
Test pociągania włosów (pull test) – potwierdzenie obecności dystroficznych włosów anagenowych.
Trichoskopia – wizualizacja charakterystycznych zmian w strukturze włosa.
Biopsja skóry głowy – w przypadkach wymagających potwierdzenia histopatologicznego.

Leczenie

Leczenie polekowego anagenowego wypadania włosów obejmuje:

Odstawienie leku – jeśli możliwe, pod nadzorem lekarza.
Terapia wspomagająca – minoksydyl może przyspieszyć odrastanie włosów.
Suplementacja witaminowa – biotyna, żelazo, cynk i witaminy z grupy B.
Leczenie dermatologiczne – np. laseroterapia niskiej intensywności (LLLT).
Wsparcie psychologiczne – terapia dla pacjentów zmagających się z utratą włosów.

Źródła (Polekowe Anagenowe Wypadanie Włosów)

Prabha, N., Khare, S. (2022) – Azathioprine-Induced Anagen Effluvium with Myelosuppression (tłum. Azatiopryna indukująca anagenowe wypadanie włosów z mielosupresją).
Ghias, M., Amin, B., Kutner, A. (2019) – Albendazole-induced anagen effluvium (tłum. Albendazol indukujący anagenowe wypadanie włosów).
Uh, K., Hwang, W.-S., Bae, J., Jang, D., Yeom, S. (2017) – 5‐Bromo‐2′‐deoxyuridine induced effluvium via p53‐mediated CD326‐positive keratinocyte apoptosis in C57BL/6 mice (tłum. Wypadanie włosów indukowane 5‐bromo‐2′‐deoksyurydyną poprzez apoptozę keratynocytów zależną od p53).
Malakar, S., Mehta, P., Malakar, S. (2018) – Tulipoid Hair: Anagen Effluvium Marker! (tłum. Tulipoidalne włosy jako marker anagenowego wypadania włosów).
Bains, A., Verma, G., Vedant, D., Negi, A. (2016) – Anagen Effluvium Secondary to Gloriosa Superba Ingestion (tłum. Anagenowe wypadanie włosów wtórne do spożycia Gloriosa superba).
Supekar, B., Chopkar, A., Gawali, S., Mukhi, J., Nama, P. (2024) – Azathioprine-Induced Anagen Effluvium: A Case Series of Three Cases (tłum. Azatiopryna indukująca anagenowe wypadanie włosów: seria trzech przypadków).
Shah, S. D., Ankad, B., Rajagopal, T. (2022) – Anagen Effluvium Due to Azathioprine in a Patient With Normal Thiopurine S-Methyltransferase Levels (tłum. Anagenowe wypadanie włosów wywołane azatiopryną u pacjenta z prawidłowym poziomem tiopurynowej S-metylotransferazy).

6. Bliznowaciejące Łysienie (ang. Scarring Alopecia)

Co To Jest Bliznowaciejące Łysienie (ang. Scarring Alopecia) [łac. Alopecia Cicatricans]

Bliznowaciejące łysienie to rodzaj łysienia, w którym mieszki włosowe są trwale uszkodzone i zastępowane przez tkankę bliznowatą. Proces ten prowadzi do nieodwracalnej utraty włosów. Bliznowaciejące łysienie może być pierwotne, kiedy stan zapalny dotyczy bezpośrednio mieszków włosowych, lub wtórne, kiedy mieszki włosowe są uszkodzone przez inne choroby skóry lub urazy.

Przyczyny

Liczne schorzenia dermatologiczne: Takie jak lichen planopilaris, discoid lupus erythematosus, folliculitis decalvans, czy acne keloidalis nuchae.
Choroby autoimmunologiczne: Na przykład toczeń rumieniowaty.
Zakażenia: Takie jak grzybica skóry głowy.
Urazy: Blizny pourazowe i poparzenia.
Leki i zabiegi: Niektóre leki i zabiegi dermatologiczne mogą prowadzić do uszkodzenia mieszków włosowych.

Objawy

Utrata włosów: Trwała utrata włosów w obszarach objętych bliznowaceniem.
Zmiany skórne: Często towarzyszy im zaczerwienienie, łuszczenie, czy tworzenie się guzków na skórze głowy.
Świąd i ból: Mogą występować jako objawy towarzyszące stanowi zapalnemu.

Powikłania

Psychologiczne: Znaczący wpływ na samoocenę i stan psychiczny pacjenta.
Estetyczne: Widoczne blizny i utrata włosów mogą wpływać na wygląd zewnętrzny.

Zapobieganie

Wczesne leczenie: Wczesna diagnoza i leczenie mogą pomóc w zapobieganiu postępowi choroby.
Unikanie urazów: Unikanie czynników ryzyka, takich jak urazy mechaniczne i chemiczne.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Biopsja skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne tkanki skórnej.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.

Leczenie

Leki przeciwzapalne: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny.
Leki immunosupresyjne: Takie jak metotreksat, azatiopryna.
Antybiotyki: Stosowane w przypadku zakażeń.
Terapie dermatologiczne:
- Przeszczep włosów: Follicular Unit Extraction (FUE) w celu kamuflowania blizn i przywrócenia włosów.
- Terapia laserowa: Stosowanie lasera CO2 do poprawy jakości skóry i zmniejszenia blizn.
- Mezoterapia: Iniekcje substancji odżywczych i regenerujących w skórę głowy.
- Terapia osoczem bogatopłytkowym (PRP): Stymulacja wzrostu włosów za pomocą iniekcji PRP.

Źródła (Bliznowaciejące Łysienie):

Nuri, T., Abe, N., Sakamoto, A., Tsushima, A., Kasai, Y., Narui, Y., & Ueda, K. (2021) – Treatment of scarring alopecia from trauma and surgical procedures in young patients using follicular unit hair transplantation (tłum. Leczenie bliznowaciejącego łysienia pourazowego i pooperacyjnego u młodych pacjentów za pomocą przeszczepu włosów jednostkowych)
Imhof, R., Cantwell, H. M., Proffer, S. L., Tolkachjov, S. N., Torgerson, R., & Tollefson, M. (2021) – The spectrum of pediatric scarring alopecia: A retrospective review of 27 patients seen at Mayo Clinic (tłum. Spektrum pediatrycznego bliznowaciejącego łysienia: retrospektywna analiza 27 pacjentów leczonych w Mayo Clinic)
Anudeep, T., Jeyaraman, M., Muthu, S., Rajendran, R., Gangadaran, P., Mishra, P., Sharma, S., Jha, S. K., & Ahn, B. (2022) – Advancing Regenerative Cellular Therapies in Non-Scarring Alopecia (tłum. Postępy w regeneracyjnych terapiach komórkowych w łysieniu niebliznowaciejącym)
Piccini, I., & Bertolini, M. (2020) – Experimentally Induced Epithelial-Mesenchymal Transition of Human Hair Follicle Stem Cells as a Model of Scarring Alopecia Ex Vivo (tłum. Eksperymentalnie indukowana transformacja nabłonkowo-mezenchymalna ludzkich komórek macierzystych mieszków włosowych jako model bliznowaciejącego łysienia ex vivo)
Botega, A. A. R., Amorim, C. V., Teixeira, F., Borges Figueira de Mello, C. D., Stelini, R., Velho, P., & Cintra, M. (2022) – Scarring versus Non-Scarring Alopecia: An Interobserver Histopathological Reproducibility Study (tłum. Łysienie bliznowaciejące vs. niebliznowaciejące: badanie powtarzalności histopatologicznej między obserwatorami)
Sardar, S., Sarkar, S., Podder, I., & Banerjee, G. (2022) – Clinico-Epidemiology and Histopathologic Spectrum of Primary Scarring Alopecia: A Cross-Sectional Study (tłum. Kliniczno-epidemiologiczne i histopatologiczne spektrum pierwotnego bliznowaciejącego łysienia: badanie przekrojowe)
Halley-Stott, R. P., Adeola, H., & Khumalo, N. (2020) – Destruction of the stem cell Niche, Pathogenesis and Promising Treatment Targets for Primary Scarring Alopecias (tłum. Zniszczenie niszy komórek macierzystych, patogeneza i obiecujące cele terapeutyczne dla pierwotnego bliznowaciejącego łysienia)
Rudnicka, L., Kaczorowska, A., Waśkiel-Burnat, A., Rakowska, A., & Olszewska, M. (2022) – Treatment of diseases associated with cicatricial alopecia (tłum. Leczenie chorób związanych z bliznowaciejącym łysieniem)
Zhu, D., Liu, P., Fan, Z., Hu, Z., & Miao, Y. (2020) – Extensive Scarring Alopecia Treated Through a Single Dense-Packing Follicular Unit Extraction Megasession (tłum. Leczenie rozległego bliznowaciejącego łysienia za pomocą jednorazowej gęsto-pakowanej megasesji ekstrakcji jednostek mieszkowych)
Hashmi, A., Rashid, K., Ali, R., Dowlah, T. U., Ali, A. H., Diwan, M. A., Malik, U. A., Irfan, M., Zia, S., & Ahmad, A. (2022) – Clinicopathological Features of Alopecia With an Emphasis on Etiology and Histopathological Characteristics of Scarring Alopecia (tłum. Cechy kliniczno-patologiczne łysienia z naciskiem na etiologię i cechy histopatologiczne bliznowaciejącego łysienia)

6.1. Zapalenie Mieszków Włosowych Wyłysiające (ang. Folliculitis Decalvans)

Co To Jest Zapalenie Mieszków Włosowych Wyłysiające (ang. Folliculitis Decalvans) [łac. Folliculitis Decalvans]

Zapalenie mieszków włosowych wyłysiające (FD) to rzadka, przewlekła choroba zapalna, charakteryzująca się utratą włosów z powodu bliznowacenia. Choroba dotyka głównie skóry głowy i prowadzi do trwałej utraty włosów. FD jest związane z zakażeniami bakteryjnymi, najczęściej Staphylococcus aureus, oraz zaburzeniami immunologicznymi.

Przyczyny

Zakażenia bakteryjne: Głównie Staphylococcus aureus.
Zaburzenia immunologiczne: Niewłaściwa odpowiedź immunologiczna na bakterie.
Czynniki genetyczne: Możliwa predyspozycja genetyczna do choroby.
Stres fizyczny: Urazy mechaniczne skóry głowy.

Objawy

Pustule i grudki: Bolące zmiany zapalne na skórze głowy.
Blizny i utrata włosów: Trwałe blizny i utrata włosów w miejscach objętych stanem zapalnym.
Świąd i ból: Często towarzyszący stanowi zapalnemu.

Powikłania

Trwała utrata włosów: Nieodwracalna utrata włosów z powodu bliznowacenia.
Infekcje: Wtórne infekcje bakteryjne w obszarach objętych stanem zapalnym.
Psychologiczne: Znaczący wpływ na samoocenę i stan psychiczny pacjenta.

Zapobieganie

Wczesne leczenie: Wczesna diagnoza i leczenie mogą pomóc w zapobieganiu postępowi choroby.
Unikanie urazów: Unikanie czynników ryzyka, takich jak urazy mechaniczne.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Biopsja skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne tkanki skórnej.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.

Leczenie

Leki przeciwbakteryjne: Długotrwała antybiotykoterapia skierowana przeciwko Staphylococcus aureus.
Leki przeciwzapalne: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny.
Leki immunosupresyjne: Takie jak cyklosporyna.
Terapie dermatologiczne:
- Fotodynamiczna terapia (PDT): Stosowanie światła i substancji fotouczulających do redukcji stanu zapalnego.
- Laseroterapia: Użycie lasera do zmniejszenia stanu zapalnego i bliznowacenia.
- Mezoterapia: Iniekcje witamin i minerałów w skórę głowy.

Źródła (Zapalenie Mieszków Włosowych Wyłysiające):

Matard, B., Donay, J., Resche-Rigon, M., Tristan, A., Farhi, D., Rousseau, C., Mercier-Delarue, S., Cavelier-Balloy, B., Assouly, P., Petit, A., Bagot, M., Reygagne, P. (2020) – Folliculitis decalvans is characterized by a persistent, abnormal subepidermal microbiota (tłum. Zapalenie mieszków włosowych wyłysiające charakteryzuje się trwałym, nieprawidłowym mikrobiomem podnaskórkowym)
Uchiyama, M., Harada, K., Tobita, R., Irisawa, R., Tsuboi, R. (2020) – Histopathologic and dermoscopic features of 42 cases of folliculitis decalvans: a case series (tłum. Cechy histopatologiczne i dermoskopowe 42 przypadków zapalenia mieszków włosowych wyłysiającego: seria przypadków)
Smirnova, I., Medetskaya, O. M., Bessalova, A., Shin, N. (2022) – Folliculitis decalvans: clinical and morphological characteristics (literature review) (tłum. Zapalenie mieszków włosowych wyłysiające: cechy kliniczne i morfologiczne (przegląd literatury))
Samrao, A., Mirmirani, P. (2020) – Gram-negative infections in patients with folliculitis decalvans: a subset of patients requiring alternative treatment (tłum. Zakażenia gram-ujemne u pacjentów z zapaleniem mieszków włosowych wyłysiającym: podgrupa pacjentów wymagająca alternatywnego leczenia)
Șandru, F., Dumitrașcu, M., Constantin, M., Popa, A., Miulescu, R. (2020) – A Severe Case of Folliculitis Decalvans (tłum. Ciężki przypadek zapalenia mieszków włosowych wyłysiającego)
Moreno‐Arrones, O., García-Hoz, C., del Campo, R., Roy, G., Saceda‐Corralo, D., Jimenez‐Cauhe, J., Ponce-Alonso, M., Serrano-Villar, S., Jaen, P., Paoli, J., Vañó-Galván, S. (2023) – Folliculitis Decalvans Has a Heterogeneous Microbiological Signature and Impaired Immunological Response (tłum. Zapalenie mieszków włosowych wyłysiające ma heterogeniczny podpis mikrobiologiczny i upośledzoną odpowiedź immunologiczną)
Yang, A., Hannaford, R., Kossard, S. (2020) – Folliculitis decalvans‐like pustular plaques on the limbs sparing the scalp (tłum. Pęcherzykowe płytki przypominające zapalenie mieszków włosowych wyłysiające na kończynach z oszczędzeniem skóry głowy)
Asfour, L., Trautt, E., Harries, M. (2020) – Folliculitis Decalvans in the Era of Antibiotic Resistance: Microbiology and Antibiotic Sensitivities in a Tertiary Hair Clinic (tłum. Zapalenie mieszków włosowych wyłysiające w erze oporności na antybiotyki: mikrobiologia i wrażliwości na antybiotyki w trzeciorzędowej klinice włosów)
Peccerillo, F., Mandel, V. D., Greco, M., Ciardo, S., Pellacani, G. (2020) – A headstrong case of folliculitis decalvans: Treatment options and evaluation with dermoscopy, reflectance confocal microscopy and optical coherence tomography (tłum. Zdecydowany przypadek zapalenia mieszków włosowych wyłysiającego: opcje leczenia i ocena za pomocą dermoskopii, mikroskopii konfokalnej i tomografii koherencyjnej)
Fässler, M., Radonjic-Hoesli, S., Feldmeyer, L., Imstepf, V., Pelloni, L., Yawalkar, N., de Viragh, P. D. (2020) – Successful treatment of refractory folliculitis decalvans with apremilast (tłum. Skuteczne leczenie opornego zapalenia mieszków włosowych wyłysiającego apremilastem)

6.2. Przewlekłe Zapalenie Tkanki Łącznej (ang. Dissecting Cellulitis)

Co To Jest Przewlekłe Zapalenie Tkanki Łącznej (ang. Dissecting Cellulitis) [łac. Cellulitis Dissecans]

Przewlekłe zapalenie tkanki łącznej, znane również jako zapalenie mieszków włosowych rozdzielające (dissecting cellulitis), jest rzadkim, przewlekłym schorzeniem zapalnym skóry głowy, charakteryzującym się bolesnymi guzkami, ropniami oraz przetokami, prowadzącymi do bliznowacenia i utraty włosów.

Przyczyny

Zaburzenia immunologiczne: Niewłaściwa odpowiedź immunologiczna.
Zakażenia bakteryjne: Głównie Staphylococcus aureus.
Genetyczne predyspozycje: Możliwe dziedziczenie skłonności do choroby.
Stres fizyczny: Urazy mechaniczne skóry głowy.

Objawy

Guzki i ropnie: Bolesne zmiany zapalne na skórze głowy.
Przetoki i blizny: Powstawanie przetok oraz trwałe bliznowacenie.
Świąd i ból: Często towarzyszący stanowi zapalnemu.

Powikłania

Trwała utrata włosów: Nieodwracalna utrata włosów z powodu bliznowacenia.
Infekcje: Wtórne infekcje bakteryjne w obszarach objętych stanem zapalnym.
Psychologiczne: Znaczący wpływ na samoocenę i stan psychiczny pacjenta.

Zapobieganie

Wczesne leczenie: Wczesna diagnoza i leczenie mogą pomóc w zapobieganiu postępowi choroby.
Unikanie urazów: Unikanie czynników ryzyka, takich jak urazy mechaniczne.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Biopsja skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne tkanki skórnej.
Trichoskopia: Badanie mikroskopowe włosów i skóry głowy.

Leczenie

Leki przeciwbakteryjne: Antybiotykoterapia skierowana przeciwko Staphylococcus aureus.
Leki przeciwzapalne: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny.
Leki immunosupresyjne: Takie jak cyklosporyna, metotreksat.
Terapie dermatologiczne:
- Fotodynamiczna terapia (PDT): Stosowanie światła i substancji fotouczulających do redukcji stanu zapalnego.
- Laseroterapia: Użycie lasera do zmniejszenia stanu zapalnego i bliznowacenia.
- Mezoterapia: Iniekcje witamin i minerałów w skórę głowy.
- Terapia osoczem bogatopłytkowym (PRP): Stymulacja wzrostu włosów za pomocą iniekcji PRP.

Źródła (Przewlekłe Zapalenie Tkanki Łącznej):

Cuellar, T. A., Roh, D. S., & Sampson, C. (2020) – Dissecting Cellulitis of the Scalp: A Review and Case Studies of Surgical Reconstruction (tłum. Przewlekłe zapalenie tkanki łącznej skóry głowy: przegląd i studia przypadków chirurgicznej rekonstrukcji)
Spiers, J., Vinnicombe, Z., Singh, G., Pouncey, A., & McEvoy, H. (2021) – Severe dissecting scalp cellulitis successfully treated with serial excisions in combination with anti-TNF therapy (tłum. Ciężkie przewlekłe zapalenie tkanki łącznej skóry głowy skutecznie leczone serią wycięć w połączeniu z terapią anty-TNF)
Melo, D., Lemes, L. R., Alves, A., Frattini, S., Obadia, D., & Tortelly, V. (2021) – Low-dose oral isotretinoin in a young female with dissecting cellulitis (tłum. Niskodawkowy doustny izotretynoina u młodej kobiety z przewlekłym zapaleniem tkanki łącznej)
Baneu, N.-S., Bloancă, V., Szilagyi, D., Cristodor, P., Pesecan, A., Bratu, T., & Crăiniceanu, Z. (2021) – Surgical management of dissecting cellulitis of the scalp using free latissimus dorsi flap and meshed split–thickness skin graft (tłum. Chirurgiczne leczenie przewlekłego zapalenia tkanki łącznej skóry głowy z użyciem wolnej płaty latissimus dorsi i siatkowego przeszczepu skóry o pełnej grubości)
He, J., Yang, Y., Jin, L., Li, S., Xie, F., Fan, J., & Li, C. (2021) – 20% ALA-PDT pre-treated by fire needle in patients with dissecting cellulitis of the scalp: an interim analysis (tłum. 20% ALA-PDT wstępnie leczone igłą ogniową u pacjentów z przewlekłym zapaleniem tkanki łącznej skóry głowy: analiza wstępna)
Nussbaum, D., Desai, S., Nelson, K. N., Saardi, K., & Friedman, A. (2022) – An Up-to-Date Approach to the Management of Dissecting Cellulitis (tłum. Nowoczesne podejście do zarządzania przewlekłym zapaleniem tkanki łącznej)
Alzahrani, M., Coste, V., Konstantinou, M., Reguiai, Z., Villani, A., Hotz, C., Viguier, M., Pruvost-Balland, C., Dupuy, A., Wolkenstein, P., Brun, A., & Aubin, F. (2023) – Treatment of dissecting cellulitis of the scalp with tumor necrosis factor inhibitors: a retrospective multicenter study (tłum. Leczenie przewlekłego zapalenia tkanki łącznej skóry głowy inhibitorami czynnika martwicy nowotworu: retrospektywne badanie wieloośrodkowe)
Masuda, Y., Kuwahara, M., Ando, J., Miyata, R., Harada, M., Takeuchi, M., Kanagawa, S., Mashiba, K., & Yurugi, S. (2021) – A Case of Dissecting Cellulitis which Was Initially Suspected to Be a Trichilemmal Cyst (tłum. Przypadek przewlekłego zapalenia tkanki łącznej, który początkowo podejrzewano o cystę trichilemmalną)
Wu, H.-E., Liu, Y.-B., Cui, L., Xu, G., & Sun, X. (2021) – A prospective study of the effect of fire micro-needling plus 5% topical ALA-PDT for the treatment of Dissecting Cellulitis of the Scalp (tłum. Prospektywne badanie efektu mikronakłuwania igłą ogniową plus 5% miejscowego ALA-PDT w leczeniu przewlekłego zapalenia tkanki łącznej skóry głowy)

7. Utrata Rzęs lub Brwi (ang. Madarosis of Eyelid or Periocular Area)

Co To Jest Utrata Rzęs lub Brwi

Madarosis to termin medyczny odnoszący się do utraty rzęs lub brwi. Może być spowodowana różnymi czynnikami, w tym chorobami skóry, infekcjami, zaburzeniami hormonalnymi, urazami, czy działaniem niektórych leków.

Przyczyny

Choroby dermatologiczne: Takie jak łuszczyca, egzema, czy lichen planus.
Infekcje: Opryszczka, trąd, infekcje grzybicze.
Zaburzenia hormonalne: Niedoczynność tarczycy, cukrzyca.
Choroby autoimmunologiczne: Toczeń rumieniowaty, twardzina.
Leki: Niektóre leki przeciwnowotworowe, immunosupresyjne.
Stres fizyczny i urazy: Oparzenia, urazy mechaniczne.

Objawy

Utrata rzęs i brwi: Widoczne przerzedzenie lub całkowita utrata włosków w okolicach oczu.
Zmiany skórne: Zaczerwienienie, łuszczenie, obrzęk w obszarach objętych madarozą.

Powikłania

Estetyczne: Znaczący wpływ na wygląd twarzy.
Ochrona oczu: Utrata rzęs może prowadzić do zwiększonego ryzyka infekcji oczu.

Zapobieganie

Unikanie urazów: Ochrona okolic oczu przed urazami i oparzeniami.
Kontrola chorób współistniejących: Regularne leczenie chorób podstawowych mogących powodować madarozę.

Diagnoza

Wywiad kliniczny: Ocena historii medycznej i objawów pacjenta.
Biopsja skóry: Potwierdzenie diagnozy poprzez badanie histopatologiczne tkanki skórnej.
Badania laboratoryjne: Testy na obecność infekcji, zaburzeń hormonalnych i autoimmunologicznych.

Leczenie

Leki przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe: W przypadku infekcji.
Leki przeciwzapalne: Kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny.
Leki hormonalne: W przypadku zaburzeń hormonalnych.
Terapie dermatologiczne:
- Mezoterapia: Iniekcje substancji odżywczych i regenerujących w skórę.
- Laseroterapia: Użycie lasera do stymulacji wzrostu włosków.
- Przeszczep włosów: Follicular Unit Extraction (FUE) do przywrócenia rzęs i brwi.

Źródła (Utrata Rzęs lub Brwi):

Driscoll, D., & Dabek, R. (2022) – Eyelash Reconstruction Utilizing a Strip Graft for Burn-related Madarosis: A Case Report and Operative Technique (tłum. Rekonstrukcja rzęs z wykorzystaniem przeszczepu paskowego w przypadku madarozy związanej z oparzeniem: opis przypadku i technika operacyjna)
Comín-Pérez, A., Albert-Fort, M., Pascual, E., & Alegre-Ituarte, V. (2022) – Atypical herpes zoster ophthalmicus with madarosis of upper eyelid, recurrent iridocyclitis and atrophic multifocal chorioretinopathy (tłum. Nietypowy półpasiec oczny z madarozą górnej powieki, nawracającym zapaleniem tęczówki i ciałka rzęskowego oraz zanikową chorioretinopatią wieloogniskową)
Eser, N. A., Ceylanoglu, K. S., & Sen, E. M. (2022) – Unilateral Ciliary Madarosis in a Child After Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Infection (tłum. Jednostronna rzęskowa madaroza u dziecka po infekcji COVID-19)
Patra, P. K., Banday, A. Z., Aggarwal, R., Jindal, A. K., & Singh, S. (2021) – Madarosis in acute Kawasaki disease—an uncustomary accompaniment (tłum. Madaroza w ostrym zespole Kawasaki — nietypowy towarzysz)
Jin, H., & Blessing, N. (2020) – Cicatricial ectropion and madarosis associated with panitumumab treatment of metastatic colorectal cancer (tłum. Bliznowaciejący wywinięcie powieki i madaroza związane z leczeniem panitumumabem raka jelita grubego z przerzutami)

INFORMACJA PRAWNA

Artykuły na naszej stronie zostały przygotowane w celach edukacyjnych i mają na celu podniesienie świadomości na temat omawianych schorzeń oraz różnorodności dostępnych metod leczenia, w tym medycyny konwencjonalnej, ajurwedy, medycyny chińskiej oraz innych terapii naturalnych i holistycznych. Informacje na naszej stronie nie mogą zastąpić profesjonalnej porady, diagnozy czy leczenia medycznego. Czytelnik powinien konsultować wszelkie decyzje dotyczące swojego zdrowia i leczenia z kwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. Autorzy oraz właściciele strony internetowej www.encyklopediauzdrawiania.pl nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek działania podjęte na podstawie informacji zawartych w tym artykule, ani za ewentualne skutki takich działań.