SPIS TREŚCI:
Zapalenie Kaletki Maziowej – Część Pierwsza
(Wprowadzenie, rola i budowa, rodzaje i przyczyny zapalenia, objawy, diagnostyka, leczenie komplementarne)
- A. Zapalenie kaletki maziowej – wprowadzenie
- A.1. Rola i budowa kaletki maziowej
- A.2. Rodzaje i przyczyny zapalenia kaletki maziowej
- A.3. Obraz kliniczny i objawy
- A.4. Diagnostyka i badania
- A.5. Leczenie komplementarne – wieloaspektowe zasady postępowania
- A.6. Przykłady i scenariusze leczenia komplementarnego
- A.7. Profilaktyka i zalecenia długoterminowe
- A.8. Podsumowanie części pierwszej
Zapalenie Kaletki – Część Druga
(Specyficzne zapalenia kaletki – szczegółowe opisy, przyczyny, objawy, powikłania, zapobieganie, diagnostyka, leczenie)
- B. Zapalenie kaletki maziowej (ang. Bursitis)
- B.1. Zakaźne zapalenie kaletki maziowej (ang. Infectious bursitis)
- B.2. Zapalenie kaletki maziowej związane z używaniem, nadmiernym używaniem lub naciskiem (ang. Bursitis related to use, overuse or pressure)
- B.3. Torbiel maziowa przestrzeni podkolanowej (ang. Synovial cyst of popliteal space)
- B.4. Złogi wapnia w kaletce maziowej (ang. Calcium deposit in bursa)
Zapalenie Kaletki Maziowej – Część Pierwsza
(Wprowadzenie, rola i budowa, rodzaje i przyczyny zapalenia, objawy, diagnostyka, leczenie komplementarne)
A. Zapalenie kaletki maziowej – wprowadzenie
Kaletki maziowe (bursae) to niewielkie, wypełnione płynem struktury otaczające stawy i tkanki okołostawowe. Pełnią ważną rolę w zmniejszaniu tarcia między ścięgnami, mięśniami, kośćmi i skórą, co jest niezbędne do płynnego funkcjonowania narządu ruchu. W różnych okolicach ciała, zwłaszcza w miejscach narażonych na powtarzalne obciążenia (jak bark, łokieć, biodro, kolano czy pięta), kaletki mogą ulegać stanom zapalnym – nazywamy to zapaleniem kaletki maziowej (łac. bursitis).
Niniejszy artykuł prezentuje szczegółowe omówienie przyczyn, rodzajów i objawów bursitis, metod diagnostyki oraz możliwych ścieżek leczenia – zarówno konwencjonalnych (zabiegów farmakologicznych, fizjoterapii), jak i komplementarnych (m.in. dietetyczne wspomaganie, metody relaksacyjne, fitoterapia). Dzięki takiemu zintegrowanemu podejściu pacjent z zapaleniem kaletki maziowej może uzyskać szybszą poprawę i długotrwałe efekty.
A.1. Rola i budowa kaletki maziowej
A.1.1. Czym jest kaletka maziowa?
- Funkcja
- Kaletki maziowe to „poduszki” wypełnione płynem, które ułatwiają przesuwanie się tkanek (ścięgien, mięśni, więzadeł) nad wyniosłościami kostnymi czy we wzajemnym kontakcie.
- Zmniejszają tarcie i chronią tkanki przed urazami mechanicznymi.
- Lokalizacja
- Występują m.in. w okolicy barku (podbarkowa, podnaramienna), łokcia (podskórna łokciowa, międzyścięgnowa), biodra (kaletka krętarzowa), kolana (przedrzepkowa, podrzepkowa) czy pięty (kaletka podścięgnowa Achillesa).
- W zależności od intensywności ruchów i obciążenia, różne kaletki mogą być bardziej narażone na zapalenie.
A.1.2. Przebieg zapalenia kaletki
- Uszkodzenie lub podrażnienie błony maziowej kaletki (np. przez uraz, przeciążenie, infekcję) prowadzi do zwiększonej produkcji płynu, obrzęku, stanu zapalnego, bólu i ograniczenia ruchu.
- Może mieć charakter ostry (gwałtowny początek) lub przewlekły (narastające dolegliwości w wyniku wielomiesięcznego przeciążenia).
A.2. Rodzaje i przyczyny zapalenia kaletki maziowej
A.2.1. Podział według lokalizacji
- Zapalenie kaletki podbarkowej (bark)
- Często związane z zespołem ciasnoty podbarkowej (impingement), tendinopatią stożka rotatorów,
- Objawia się bólem w bocznej części barku, szczególnie przy odwodzeniu ramienia.
- Zapalenie kaletki łokciowej (kaletka wyrostka łokciowego)
- Tzw. łokieć studenta, gdy występuje zapalenie kaletki podskórnej łokciowej wskutek częstego opierania się na łokciu, urazu,
- Może się objawiać dużym, widocznym obrzękiem w okolicy wyrostka łokciowego.
- Zapalenie kaletki krętarzowej (biodro)
- Objawia się bólem bocznej strony biodra, nasilonym przy chodzeniu, leżeniu na boku.
- Często spotykane u biegaczy, w starszym wieku (zmiany zwyrodnieniowe, zaburzenia biomechaniki).
- Zapalenie kaletki przedrzepkowej i podrzepkowej (kolano)
- Tzw. kolano gospodyni domowej lub kolano klęczących – w wyniku długotrwałego klęczenia, urazów.
- Obrzęk, ból, dyskomfort w okolicy rzepki.
- Zapalenie kaletki przy ścięgnie Achillesa
- Tzw. kaletka podścięgnowa Achillesa – występuje ból i obrzęk w okolicy pięty, nasilony przy chodzeniu i staniu na palcach.
A.2.2. Przyczyny i czynniki ryzyka
- Przeciążenia i mikrourazy
- Długotrwałe powtarzanie ruchów (sporty, praca fizyczna, nieprawidłowa pozycja przy pracy),
- Nadmierne obciążenie stawu z powodu otyłości lub niewłaściwej techniki ruchu.
- Ostre urazy
- Uderzenie, upadek na staw (np. kolano, łokieć), bezpośrednie uszkodzenie kaletki.
- Infekcje
- Rzadziej, zakażenie bakteryjne (np. ropne zapalenie kaletki łokciowej),
- Możliwe przeniesienie przez krew lub bezpośrednie wniknięcie (rana).
- Choroby towarzyszące
- RZS, dna moczanowa, zapalenia stawów – mogą prowadzić do wtórnego zapalenia kaletek,
- Niekontrolowana cukrzyca i osłabiona odporność sprzyjają zakażeniom.
A.3. Obraz kliniczny i objawy
- Ból zlokalizowany w okolicy stawu
- Nasilany ruchem wywołującym tarcie w kaletce (np. odwodzenie ramienia w podbarkowym zapaleniu).
- Może być tępy, kłujący, promieniujący.
- Obrzęk i tkliwość
- Widoczna, nierzadko miękka opuchlizna w okolicy kaletki.
- Często zaczerwienienie i miejscowe ocieplenie, szczególnie w postaciach infekcyjnych lub ostrych zapalnych.
- Ograniczenie ruchomości
- Ból może ograniczyć zakres zgięcia, wyprostu, odwodzenia – zależnie od lokalizacji kaletki.
- W łokciu – trudności w zginaniu/wyproście, w kolanie – bolesne klękanie, w biodrze – bóle przy chodzeniu, w barku – niemożność pełnego uniesienia ramienia.
- Objawy towarzyszące
- W gorączce i złym samopoczuciu – sugestia zapalenia ropnego,
- W schorzeniach reumatycznych – współistnieją sztywność poranna, obrzęk stawów, inne symptomy reumatyzmu.
A.4. Diagnostyka i badania
- Wywiad i badanie fizykalne
- Ocena miejsca bólu, zakresu ruchu, palpacja (tkliwość, uczucie płynu w kaletce), testy prowokacyjne.
- Sprawdzenie czynników ryzyka (przeciążenia, choroby towarzyszące).
- Badania obrazowe
- USG – wykrywa płyn w kaletce, zgrubienia ścian, zapalenie okolicznych ścięgien, ropnie.
- RTG – ograniczone znaczenie (pozwala wykluczyć zwapnienia, zmiany kostne).
- MRI – w trudnych przypadkach, gdy podejrzewamy kompleksowe uszkodzenia ścięgien, stawów, obrąbków, szczególnie w okolicy barku czy biodra.
- Analiza płynu z kaletki (punkcja)
- Przy podejrzeniu zakażenia lub dny moczanowej (badanie bakteriologiczne, ocena kryształów).
- W ropnym zapaleniu – stwierdzenie bakterii, wysokich neutrofilów.
- Badania laboratoryjne
- W reumatoidalnym zapaleniu stawów: OB, CRP, czynnik reumatoidalny (RF), anty-CCP.
- W dnie: kwas moczowy w surowicy.
A.5. Leczenie komplementarne – wieloaspektowe zasady postępowania
A.5.1. Postępowanie zachowawcze (niefarmakologiczne)
- Odpoczynek i unikanie przeciążeń
- Redukcja aktywności wywołującej ból (np. przerwa od sportu, zmiana ergonomii przy pracy),
- Krótkotrwałe unieruchomienie stawu (opaska, orteza) w ostrych stanach.
- Fizjoterapia i ćwiczenia
- Po ustąpieniu ostrego bólu – ćwiczenia wzmacniające i rozciągające odpowiednie grupy mięśni (zależnie od okolicy zapalenia).
- Technikami manualnymi można poprawić mobilność okolicznych struktur, zmniejszyć tarcie w rejonie kaletki.
- Zabiegi fizykalne
- Krioterapia (chłodzenie), ultradźwięki, laseroterapia w zmniejszaniu stanu zapalnego,
- Fala uderzeniowa (ESWT) w przewlekłych zapaleniach (np. kaletka krętarzowa, zapalenie podbarkowe).
A.5.2. Farmakoterapia i iniekcje
- Leki przeciwzapalne (NLPZ)
- Ibuprofen, naproksen, diklofenak – łagodzą ból i obrzęk, stosowane krótko, aby zminimalizować działania niepożądane.
- W wersji doustnej, miejscowo (maści), ewentualnie plastry.
- Glikokortykosteroidy
- Iniekcje dostawowe lub okołostawowe – w ostrym zapaleniu, jeśli inne środki nie wystarczają.
- Pomagają szybko wyciszyć stan zapalny, ale należy używać ostrożnie (ryzyko uszkodzenia ścięgien, chrząstki przy nadużywaniu).
- Antybiotykoterapia
- W przypadku zapalenia ropnego (zakażenia), zależna od wyniku posiewu z płynu kaletkowego.
A.5.3. Zabiegi małoinwazyjne i operacyjne
- Punkcja kaletki
- Usunięcie nadmiaru płynu, ewentualnie wprowadzenie sterydu lub antybiotyku.
- Zmniejsza odczucie ciśnienia i bólu.
- Artroskopia
- W obrębie stawów barkowych/kolanowych – usuwanie przerośniętej kaletki, ciał wolnych, a także korekta ewentualnych uszkodzeń ścięgien, stawu.
- Usunięcie chirurgiczne kaletki (bursectomia)
- W wyjątkowych, opornych przypadkach (np. przewlekłe zapalenie kaletki łokciowej z nawracającymi ropniami).
A.5.4. Dieta, suplementacja i styl życia
- Dieta przeciwzapalna
- Ograniczenie nadmiaru cukrów prostych, tłuszczów trans, jednocześnie wprowadzenie kwasów omega-3 (ryby, oleje roślinne), warzyw i owoców bogatych w antyoksydanty.
- Pomaga utrzymać zdrową masę ciała i redukuje ogólnoustrojowy stan zapalny.
- Fitoterapia
- Zioła o działaniu przeciwzapalnym: kurkuma (kurkumina), imbir, boswellia serrata.
- Możliwość stosowania w formie suplementów lub maści.
- Holistyczne wsparcie i psychologia
- Przewlekły ból (zwłaszcza w zapaleniach kaletki podbarkowej, łokciowej) może wpływać na samopoczucie i aktywność pacjenta.
- Techniki relaksacyjne, psychoterapia poznawczo-behawioralna w radzeniu sobie z bólem.
A.6. Przykłady i scenariusze leczenia komplementarnego
A.6.1. Zapalenie kaletki podbarkowej (bark)
- Objawy: ból przy odwodzeniu ramienia (60–120°), tkliwość pod wyrostkiem barkowym.
- Leczenie:
- Fizjoterapia stożka rotatorów, unikanie przeciążeń nad głową, ćwiczenia rozciągania, mobilizacje stawu,
- Leki przeciwzapalne doustne lub w maściach,
- Iniekcja sterydu do kaletki przy silnym bólu,
- W dieta – kwasy omega-3, kurkuma, unikanie nadwagi,
- Wszechstronne podejście: jeśli niereaguje, rozważenie artroskopii (usunięcie konfliktu podbarkowego).
A.6.2. Zapalenie kaletki łokciowej
- Problem: obrzęk okolicy wyrostka łokciowego, zaczerwienienie, ból przy podparciu,
- Plan:
- Unikanie długotrwałego opierania łokcia,
- Punkcja kaletki (jeśli duży płyn), ewentualne podanie sterydu,
- Przy podejrzeniu zakażenia – antybiotyki po posiewie,
- Fizykoterapia (chłodzenie, laser),
- Dieta bogata w antyoksydanty, w przypadku częstych zaostrzeń – rozważenie bursectomii.
A.7. Profilaktyka i zalecenia długoterminowe
- Prawidłowa technika ruchu
- W sporcie (np. tenis – łokieć tenisisty, siatkówka – bark) i pracy (np. praca klęcząca – kolano) – właściwe przyrządy, opanowanie ergonomii.
- Regularne przerwy i mikroruchy
- W pracy biurowej – co godzinę wstawać, poruszać ramionami, aby uniknąć nadmiernego napięcia.
- Właściwe obuwie i maty amortyzujące
- Przy pracy na kolanach lub stopach (np. budownictwo), używanie nakolanników,
- Unikanie twardych powierzchni, które mogą generować mikrourazy.
- Utrzymanie wagi w normie
- Nadmierna masa ciała – dodatkowy nacisk na stawy i kaletki, nasila przeciążenia.
- Dostateczny wypoczynek i regeneracja
- Regeneracja tkanek wymaga snu, przerw w intensywnym treningu, zabiegów odnowy biologicznej (basen, masaż, sauna – z umiarem).
A.8. Podsumowanie części pierwszej
Zapalenie kaletki maziowej (bursitis) może wystąpić w różnych lokalizacjach ciała (bark, łokieć, biodro, kolano, pięta) i bywa wynikiem przeciążenia, urazu, stanu zapalnego towarzyszącego chorobom reumatycznym lub zakażeniu. Kluczowe objawy to ból, obrzęk, tkliwość i ograniczenie ruchu w okolicy kaletki.
Komplementarne leczenie obejmuje:
- Modyfikację aktywności – odpoczynek, unikanie czynników wywołujących ból, korekta techniki ruchu w sporcie i pracy,
- Fizjoterapię – ćwiczenia, masaże, fizykoterapia (ultradźwięki, laser, fala uderzeniowa),
- Farmakoterapię – NLPZ, iniekcje sterydowe w cięższych przypadkach,
- Działania dietetyczne i fitoterapeutyczne – dieta przeciwzapalna, suplementy (kurkuma, imbir, boswellia),
- Wsparcie psychologiczne i ergonomiczne – zapobieganie nawrotom poprzez unikanie przewlekłych przeciążeń, zmiany w organizacji pracy, w razie potrzeby leczenie chorób współistniejących (reumatyzm, dna),
- Okazjonalnie punkcja kaletki lub zabiegi chirurgiczne (bursectomia, artroskopia) w przypadkach opornych na leczenie zachowawcze bądź gdy występuje zakażenie.
Dzięki zintegrowanemu postępowaniu można znacząco zmniejszyć objawy bólowe, ograniczyć stan zapalny, przywrócić pełną funkcję stawu, a co najważniejsze – zapobiec powikłaniom i nawrotom choroby w przys
Zapalenie Kaletki – Część Druga
(Specyficzne zapalenia kaletki – szczegółowe opisy, przyczyny, objawy, powikłania, zapobieganie, diagnostyka, leczenie)
B. Zapalenie kaletki maziowej (ang. Bursitis)
Co To Jest Zapalenie Kaletki (ang. Bursitis) [łac. Bursitis]
Zapalenie kaletki to stan zapalny kaletki maziowej, czyli małego woreczka wypełnionego płynem, który znajduje się w pobliżu stawów i ścięgien. Kaletki maziowe redukują tarcie i umożliwiają płynne ruchy stawów. Zapalenie kaletki może wystąpić w różnych częściach ciała, najczęściej w łokciu, kolanie, biodrze, barku i kostce.
Przyczyny
- Urazy mechaniczne: Powtarzające się ruchy lub bezpośrednie urazy stawów.
- Infekcje: Bakterie mogą prowadzić do zakażenia kaletki.
- Choroby zapalne: Reumatoidalne zapalenie stawów i dna moczanowa mogą powodować zapalenie kaletek.
Objawy
- Ból: Ból w okolicy dotkniętej kaletki, nasilający się podczas ruchu.
- Obrzęk: Widoczna opuchlizna w okolicy kaletki.
- Sztywność: Ograniczenie ruchomości w stawie.
Powikłania
- Septyczne zapalenie kaletki: Infekcja może prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych.
- Przewlekły ból: Nieleczone zapalenie kaletki może prowadzić do przewlekłego bólu i dyskomfortu.
Zapobieganie
- Unikanie nadmiernego obciążenia: Stosowanie odpowiednich technik unikania urazów i przeciążeń.
- Regularne ćwiczenia wzmacniające: Pomocne w utrzymaniu zdrowia stawów i kaletek.
Diagnostyka
- Badania obrazowe: MRI i ultrasonografia mogą pomóc w diagnozowaniu zapalenia kaletek.
- Badania kliniczne: Ocena objawów i fizyczne badanie stawu.
Leczenie
- Leczenie zachowawcze: Obejmuje odpoczynek, stosowanie lodu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSAID) i fizjoterapię.
- Aspyracja: Usunięcie nadmiaru płynu z kaletki za pomocą igły.
- Zabiegi chirurgiczne: W skrajnych przypadkach konieczne może być chirurgiczne usunięcie kaletki.
Źródła (Zapalenie Kaletki):
- R. H. Parker, (2021) – Bursitis (tłum. Zapalenie Kaletki)
- R. Stepchenkov, (2022) – Features of management of patients with ankle bursitis (tłum. Cechy zarządzania pacjentami z zapaleniem kaletki stawu skokowego)
- C. Tzerefos, G. Koukoulis, M. Vlychou, A. Brotis, K. Fountas, K. Paterakis, (2021) – Bursitis of the coccyx in an adult with rheumatoid arthritis mimicking a sacrococcygeal meningocele (tłum. Zapalenie kaletki kości ogonowej u dorosłego z reumatoidalnym zapaleniem stawów naśladującym torbiel meningocele)
- B. V. van Dijk, F. Wouters, E. van Mulligen, M. Reijnierse, A. H. M. van der Helm-van Mil, (2021) – During development of rheumatoid arthritis, intermetatarsal bursitis may occur before clinical joint swelling: a large imaging study in patients with clinically suspect arthralgia (tłum. Podczas rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenie kaletek międzystawowych może wystąpić przed klinicznym obrzękiem stawów: duże badanie obrazowe u pacjentów z podejrzeniem zapalenia stawów)
- M. Manoj, S. Phatak, K. Madurwar, G. Marfani, (2020) – Bursitis of shoulder region and elbow – Subdeltoid-subacromial and olecranon bursitis ultrasonography and elastography imaging (tłum. Zapalenie kaletki regionu barku i łokcia – ultrasonografia i obrazowanie elastograficzne zapalenia kaletki podłopatkowej i olekranonowej)
- S. Fröhlich, S. Zimmermann, R. Sutter, W. Frey, Jörg Spörri, (2020) – Medial Malleolar Bursitis in an Elite Competitive Alpine Skier: A Case Report (tłum. Zapalenie kaletki przykostkowej u elitarnego narciarza alpejskiego: opis przypadku)
- B. Besinger, Sydney Ryckman, (2021) – Septic Malleolar Bursitis in a Patient with an Ankle Electronic Monitoring Device: A Case Report (tłum. Septyczne zapalenie kaletki przykostkowej u pacjenta z elektronicznym urządzeniem monitorującym na kostce: opis przypadku)
- Sif Binder Larsen, Stinne Byrholdt Søgaard, M. B. Nielsen, S. Torp-Pedersen, (2023) – Diagnostic Considerations of Intermetatarsal Bursitis: A Systematic Review (tłum. Diagnostyczne rozważania dotyczące zapalenia kaletek międzystawowych: przegląd systematyczny)
- Simarjot Singh Sodhi, R. Chopra, J. Prakash, A. Jaiman, (2023) – Evaluation of the functional outcome following endoscopic decompression of retrocalcaneal bursitis (tłum. Ocena wyniku funkcjonalnego po endoskopowej dekompresji zapalenia kaletki podkolanowej)
- I. O. Erenkov, I. Denisov, S. Zarubina, (2021) – Suprapatellar bursitis in a newborn (tłum. Zapalenie kaletki nadrzepkowej u noworodka)
B.1. Zakaźne zapalenie kaletki maziowej (ang. Infectious bursitis)
Co to jest zakaźne zapalenie kaletki maziowej?
Zakaźne zapalenie kaletki maziowej to stan, w którym błona maziowa wyściełająca kaletkę (workowatą strukturę ułatwiającą ruch ścięgien i mięśni w stawach) ulega infekcji bakteryjnej. Najczęściej odpowiedzialny za zakażenie jest gronkowiec złocisty, który może przedostawać się do kaletki przez uszkodzoną skórę lub z krwią z odległego ogniska infekcji. W efekcie kaletka wypełnia się płynem o charakterze ropnym, a pacjent odczuwa silny ból, zauważa obrzęk, zaczerwienienie i miejscowe ocieplenie. Typowymi lokalizacjami są kaletki w okolicy stawu łokciowego czy kolanowego, choć zakażenie może wystąpić w każdej kaletce. Stan ten wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia, ponieważ nieleczona infekcja może prowadzić do powikłań, np. ropnia czy przeniesienia zakażenia na kości.
Przyczyny
- Bakterie: Najczęstszą przyczyną jest infekcja bakteryjna, często spowodowana przez Staphylococcus aureus.
- Bezpośredni uraz: Rany, skaleczenia lub otarcia w pobliżu stawu.
- Zabiegi medyczne: Wstrzyknięcia i inne procedury mogą wprowadzać bakterie do kaletki.
Objawy
- Ból: Intensywny ból w okolicy dotkniętej kaletki.
- Obrzęk i zaczerwienienie: Widoczna opuchlizna i zaczerwienienie w okolicy stawu.
- Gorączka: Podwyższona temperatura ciała może wskazywać na infekcję.
Powikłania
- Sepsa: Rozprzestrzenienie się infekcji do krwioobiegu może prowadzić do sepsy.
- Ropnie: Powstanie ropni w okolicy kaletki.
Zapobieganie
- Higiena: Utrzymanie czystości i higieny w miejscu urazu.
- Unikanie urazów: Stosowanie odpowiednich technik unikania urazów w okolicach stawów.
Diagnostyka
- Badania obrazowe: MRI i ultrasonografia mogą pomóc w diagnozowaniu infekcji kaletki.
- Aspyracja płynu: Pobranie płynu z kaletki do badania mikrobiologicznego.
Leczenie
- Antybiotyki: Leczenie infekcji bakteryjnej za pomocą odpowiednich antybiotyków.
- Aspyracja i drenaż: Usunięcie nadmiaru płynu z kaletki.
- Zabiegi chirurgiczne: W skrajnych przypadkach może być konieczne chirurgiczne usunięcie kaletki.
Podstawą terapii jest antybiotykoterapia ukierunkowana na zwalczanie drobnoustrojów wywołujących infekcję, poprzedzona pobraniem materiału do badania mikrobiologicznego (np. nakłucie kaletki i analiza płynu). W niektórych przypadkach konieczne jest mechaniczne opróżnienie kaletki z płynu ropnego oraz przepłukiwanie jej środkiem antyseptycznym. Wsparciem są leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, które łagodzą dolegliwości i zmniejszają obrzęk. Ważne bywa unieruchomienie lub ograniczenie ruchu stawu, a po ustąpieniu stanu ostrego – rehabilitacja przywracająca pełną sprawność. W przypadku podejrzenia współistnienia innych źródeł infekcji, konieczna jest ich równoczesna diagnostyka i leczenie.
Źródła (Infekcyjne Zapalenie Kaletki):
- R. H. Parker, (2021) – Bursitis (tłum. Zapalenie kaletki)
- R. Stepchenkov, (2022) – Features of management of patients with ankle bursitis (tłum. Cechy zarządzania pacjentami z zapaleniem kaletki stawu skokowego)
- D. Kannangara, D. Pandya, (2020) – Methicillin Susceptible Staphylococcus aureus Is The Predominant Organism In Septic Bursitis With The Majority Involving The Olecranon Bursa: A Study Of 61 Cases (tłum. Meticylino-wrażliwy Staphylococcus aureus jest dominującym organizmem w septycznym zapaleniu kaletki z większością przypadków dotyczącymi kaletki nadłokciowej: badanie 61 przypadków)
- I. O. Erenkov, I. Denisov, S. Zarubina, (2021) – Suprapatellar bursitis in a newborn (tłum. Zapalenie kaletki nadrzepkowej u noworodka)
- C. Tzerefos, G. Koukoulis, M. Vlychou, A. Brotis, K. Fountas, K. Paterakis, (2021) – Bursitis of the coccyx in an adult with rheumatoid arthritis mimicking a sacrococcygeal meningocele (tłum. Zapalenie kaletki kości ogonowej u dorosłego z reumatoidalnym zapaleniem stawów naśladującym torbiel meningocele)
- B. V. van Dijk, F. Wouters, E. van Mulligen, M. Reijnierse, A. H. M. van der Helm-van Mil, (2021) – During development of rheumatoid arthritis, intermetatarsal bursitis may occur before clinical joint swelling: a large imaging study in patients with clinically suspect arthralgia (tłum. Podczas rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenie kaletek międzystawowych może wystąpić przed klinicznym obrzękiem stawów: duże badanie obrazowe u pacjentów z podejrzeniem zapalenia stawów)
- Yoshiro Kanayama, Toshihiro Tono, Tomoki Tanaka, K. Yamaoka, (2022) – A Case of Rheumatoid Arthritis With Bilateral Shoulder Bursitis Accompanied by Gas Image (tłum. Przypadek reumatoidalnego zapalenia stawów z obustronnym zapaleniem kaletki barkowej z towarzyszącym obrazem gazu)
- M. Kashid, S. Rai, Barun K. Chakrabarty, (2020) – Rare Presentation of Subacromial Bursitis Mimics Neoplasm in a Case of Rheumatoid Arthritis (tłum. Rzadka prezentacja podbarkowego zapalenia kaletki naśladującego nowotwór w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów)
- V. M. Cafruni, A. Parise, J. Verbner, D. Villena, L. Conti, P. Sotelano, N. Carrasco, Maria Gala Santini Araujo, (2022) – Infrequent Adventitious Bursitis Associated with A Palpable Metatarsal Mass: Series of Cases (tłum. Rzadkie zapalenie kaletki związanego z wyczuwalną masą śródstopia: seria przypadków)
- Mohamed S Abdelghany, A. Abdelrazak, Mohamed Raafat, Eslam Fattouh, (2023) – An Unusually Massive Hemorrhagic Superficial Infrapatellar Bursa Excised in a One-stage Procedure: Case Report (tłum. Niezwykle masywne krwotoczne powierzchowne zapalenie kaletki podkolanowej wycięte w jednym etapie: opis przypadku)
B.2. Zapalenie kaletki maziowej związane z używaniem, nadmiernym używaniem lub naciskiem (ang. Bursitis related to use, overuse or pressure)
Co to jest zapalenie kaletki maziowej związane z używaniem, nadmiernym używaniem lub naciskiem?
Zapalenie kaletki maziowej związane z używaniem, nadmiernym używaniem lub naciskiem występuje, gdy dochodzi do powtarzających się mikrourazów i przeciążenia kaletki w określonej okolicy ciała. Często dotyczy osób wykonujących zawody lub czynności obciążające stawy, np. pracę w pozycji klęczącej (kaletka przedrzepkowa) lub długotrwałe podpieranie się łokciami. Mechaniczne drażnienie ścian kaletki prowadzi do stanu zapalnego, nadprodukcji płynu i bólu. Z czasem pojawia się obrzęk oraz tkliwość, a poruszanie stawem wywołuje dyskomfort. Brak odpowiedniego odpoczynku i modyfikacji czynności może prowadzić do przejścia zapalenia w stan przewlekły, utrudniając powrót do pełnej sprawności.
Przyczyny
- Nadmierne używanie: Powtarzające się ruchy stawów, takie jak bieganie, skakanie czy podnoszenie ciężarów.
- Stały nacisk: Długotrwałe obciążenie jednego miejsca, np. siedzenie na twardej powierzchni.
- Niewłaściwa technika: Nieprawidłowe wykonywanie ćwiczeń lub czynności fizycznych.
Objawy
- Ból: Ostry lub przewlekły ból w okolicy dotkniętej kaletki, nasilający się podczas ruchu.
- Obrzęk: Widoczna opuchlizna i zaczerwienienie w okolicy kaletki.
- Sztywność: Ograniczenie ruchomości stawu, szczególnie rano.
Powikłania
- Przewlekłe zapalenie: Może prowadzić do trwałych uszkodzeń kaletki i otaczających tkanek.
- Ropnie: Powstanie ropni w przypadku zakażenia.
Zapobieganie
- Prawidłowa technika: Używanie właściwej techniki podczas wykonywania ćwiczeń i innych czynności.
- Odpoczynek: Regularne przerwy w aktywności fizycznej, aby dać czas na regenerację.
- Wzmocnienie mięśni: Ćwiczenia wzmacniające mięśnie wokół stawów, aby zmniejszyć obciążenie kaletek.
Diagnostyka
- Badania obrazowe: MRI i ultrasonografia mogą pomóc w diagnozowaniu zapalenia kaletek.
- Aspyracja płynu: Pobranie płynu z kaletki do badania mikrobiologicznego.
Leczenie
- Odpoczynek i unikanie obciążenia: Unikanie czynności powodujących ból.
- Stosowanie lodu i NSAID: Zmniejszenie bólu i obrzęku.
- Fizjoterapia: Ćwiczenia wzmacniające i rozciągające.
- Zabiegi chirurgiczne: W skrajnych przypadkach może być konieczne chirurgiczne usunięcie kaletki.
Podstawą leczenia jest unikanie dalszego przeciążania i zapewnienie warunków do wygojenia kaletki, np. poprzez przerwę w aktywnościach wywołujących ból oraz stosowanie ochraniaczy lub podkładek odciążających. Pomocne bywa stosowanie zimnych okładów w ostrych stanach i ciepłolecznictwa w fazie przewlekłej, co wspomaga zmniejszenie stanu zapalnego. Do terapii włącza się leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne, a w niektórych przypadkach iniekcje sterydowe. Ważnym etapem jest rehabilitacja, podczas której pacjent uczy się prawidłowych nawyków ruchowych i wzmacnia mięśnie stabilizujące staw. W razie braku poprawy lub dużego nagromadzenia płynu w kaletce, konieczne może być jej punkcja lub – rzadko – interwencja chirurgiczna.
Źródła (Zapalenie Kaletki od Nadmiernego Używania lub Nacisku):
- R. H. Parker, (2021) – Bursitis (tłum. Zapalenie kaletki)
- R. Stepchenkov, (2022) – Features of management of patients with ankle bursitis (tłum. Cechy zarządzania pacjentami z zapaleniem kaletki stawu skokowego)
- Jiyoun Kim, J. Jang, S. Chung, (2021) – Negative-Pressure Wound Therapy for Septic Ankle Arthritis Following Intractable Lateral Malleolar Bursitis: A Case Report (tłum. Terapia podciśnieniowa w przypadku septycznego zapalenia stawu skokowego po trudnym do leczenia bocznym zapaleniu kaletki przykostkowej: opis przypadku)
- I. O. Erenkov, I. Denisov, S. Zarubina, (2021) – Suprapatellar bursitis in a newborn (tłum. Zapalenie kaletki nadrzepkowej u noworodka)
- Hichem Zidani, I. Genah, M. Laé, V. Bousson, J. Laredo, (2020) – Adventitious bursitis in the plantar fat pad of forefoot presenting as a tumoral mass (tłum. Zapalenie kaletki tłuszczowej podeszwowej przedniej części stopy przedstawiające się jako masa nowotworowa)
- B. V. van Dijk, F. Wouters, E. van Mulligen, M. Reijnierse, A. H. M. van der Helm-van Mil, (2021) – During development of rheumatoid arthritis, intermetatarsal bursitis may occur before clinical joint swelling: a large imaging study in patients with clinically suspect arthralgia (tłum. Podczas rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenie kaletek międzystawowych może wystąpić przed klinicznym obrzękiem stawów: duże badanie obrazowe u pacjentów z podejrzeniem zapalenia stawów)
- J. Choi, S. Choi, Kwang Seog Kim, J. Hwang, Sam-Yong Lee, (2023) – Surgical Management of Scapulothoracic Bursitis in a Patient with Systemic Lupus Erythematosus: A Case Report (tłum. Leczenie chirurgiczne zapalenia kaletki łopatkowo-żebrowej u pacjenta z układowym toczniem rumieniowatym: opis przypadku)
- K. Chatura, C. Aarthy, (2021) – A Rare Case of Scapulothoracic Bursitis of the Chest Wall with Numerous Rice Grain like Loose Bodies- A Pathological Correlation (tłum. Rzadki przypadek zapalenia kaletki łopatkowo-żebrowej z licznymi luźnymi ciałami przypominającymi ziarna ryżu – korelacja patologiczna)
B.3. Torbiel maziowa przestrzeni podkolanowej (ang. Synovial cyst of popliteal space)
Co to jest torbiel maziowa przestrzeni podkolanowej?
Torbiel maziowa przestrzeni podkolanowej, zwana też torbielą Bakera, to wypełniony płynem twór, który powstaje w tylnej części stawu kolanowego. Najczęściej wynika z uszkodzeń wewnątrzstawowych, takich jak uraz łąkotki, zmiany zwyrodnieniowe czy zapalenie stawu, prowadzące do nadprodukcji płynu stawowego. Nadmiar płynu przedostaje się do worka utworzonego przez uwypukloną torebkę stawową i tworzy charakterystyczny obrzęk w dole podkolanowym. Schorzenie może powodować uczucie rozpierania, ból przy zginaniu kolana i czasami promieniowanie dyskomfortu do łydki. Niekiedy torbiel pęka, a wyciekający płyn powoduje objawy podobne do zakrzepicy żył głębokich, co wymaga wykluczenia poważniejszych przyczyn obrzęku.
Przyczyny
- Zapalenie stawów: Choroby takie jak reumatoidalne zapalenie stawów i zapalenie kości i stawów.
- Urazy kolana: Uszkodzenia menisku, więzadeł lub innych struktur kolana.
- Przewlekłe stany zapalne: Choroby przewlekłe prowadzące do nadprodukcji płynu maziowego.
Objawy
- Ból: Ból w tylnej części kolana, który może się nasilać podczas zginania lub prostowania nogi.
- Obrzęk: Widoczna opuchlizna w dole podkolanowym.
- Sztywność: Ograniczona ruchomość stawu kolanowego.
Powikłania
- Pęknięcie torbieli: Może prowadzić do wycieku płynu maziowego do mięśni łydki, powodując obrzęk i ból.
- Ucisk na nerwy i naczynia: Może powodować objawy neurologiczne lub zaburzenia krążenia.
Zapobieganie
- Leczenie chorób podstawowych: Skuteczne zarządzanie zapaleniem stawów i innymi chorobami kolanowymi.
- Unikanie urazów: Stosowanie odpowiedniej techniki podczas ćwiczeń i aktywności fizycznej.
Diagnostyka
- Badania obrazowe: MRI i ultrasonografia mogą pomóc w diagnozowaniu torbieli.
- Aspyracja płynu: Pobranie płynu z torbieli do badania mikrobiologicznego.
Leczenie
- Leczenie zachowawcze: Obejmuje odpoczynek, stosowanie lodu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSAID) i fizjoterapię.
- Aspyracja i drenaż: Usunięcie nadmiaru płynu z torbieli.
- Zabiegi chirurgiczne: W skrajnych przypadkach może być konieczne chirurgiczne usunięcie torbieli.
Leczenie polega głównie na usunięciu przyczyny nadmiernej produkcji płynu w stawie, np. poprzez terapię choroby zwyrodnieniowej lub naprawę uszkodzonej łąkotki. W lżejszych przypadkach wystarczające może być leczenie zachowawcze: ograniczenie aktywności przeciążających kolano, stosowanie środków przeciwzapalnych oraz fizjoterapia wzmacniająca mięśnie i poprawiająca stabilność stawu. Jeżeli torbiel powoduje silny ból lub duży dyskomfort, można ją nakłuć i odessać płyn, czasem z jednoczesnym podaniem sterydu do wnętrza torbieli. Zabieg ten nie zawsze zapobiega nawrotom, zwłaszcza jeśli przyczyna w stawie nie została wyeliminowana. W przypadkach nawracających bądź dużych torbieli wskazany bywa zabieg artroskopowy, który umożliwia jednoczesną naprawę zmian wewnątrzstawowych oraz zmniejszenie ryzyka powstawania kolejnych torbieli.
Źródła (Torbiel Maziowa pod Kolanem):
- Sangita Shende, Aparna Kawale, Priyanka Meshram, Sagar Alwadkar, Aniket Pathade, Pratiksha Munjewar, (2022) – Baker’s Cyst in Left Popliteal Fossa: A Case Report (tłum. Torbiel Bakera w lewym dole podkolanowym: opis przypadku)
- Brian Forsythe, Vikranth Mirle, Vince K. Morgan, Vahram Gamsarian, Hasani W. Swindell, C. Brusalis, (2023) – Arthroscopic Decompression of a Popliteal Cyst (tłum. Artroskopowa dekompresja torbieli podkolanowej)
- Danielle T. Vlazny, D. Houghton, Ryan A. Meverden, P. Daniels, M. Bartlett, G. Hesley, T. Macedo, A. Lekah, W. Wysokinski, (2020) – Acute Deep Vein Thrombosis and Association with Popliteal Fossa (Baker’s) Cysts in Patients with Lower Extremity Duplex Ultrasound Examination (tłum. Ostra zakrzepica żył głębokich i związek z torbielami Bakera w dole podkolanowym u pacjentów z badaniem ultrasonograficznym dupleks kończyn dolnych)
- Poojitha Sankepally, H. Khatoon, Annapurna Srirambhatla, A. Arora, (2022) – Extraarticular Synovial Osteochondromatosis in Baker’s Cysts Bilaterally: a Rare Presentation (tłum. Zewnątrzstawowa kostochondromatoza błony maziowej w torbielach Bakera obustronnie: rzadka prezentacja)
- E. Towner, H. Baiz, Pierre Morris, R. Siddique, S. Zaheer, (2020) – A Rare Case Report of Infected Baker’s (Popliteal) Cyst (tłum. Rzadki opis przypadku zakażonej torbieli Bakera (podkolanowej))
- C. Moita, J. Gomes, F. Araújo, (2021) – Atypical Presentation of Giant Baker’s Cyst in a Patient with Enteropathic Arthritis (tłum. Nietypowa prezentacja olbrzymiej torbieli Bakera u pacjenta z zapaleniem stawów związanym z enteropatią)
- Brandon V Hassid, Brian A Davis, (2023) – An Atypical Calf Cyst treated with Doxycycline Sclerotherapy: A Case Report (tłum. Nietypowa torbiel łydki leczona skleroterapią z doksycykliną: opis przypadku)
- Aline Serfaty, F. Afonso, A. Severo, C. Canella, E. Marchiori, (2020) – Giant Baker Cyst in a Patient With Rheumatoid Arthritis (tłum. Olbrzymia torbiel Bakera u pacjenta z reumatoidalnym zapaleniem stawów)
- Savita Hiremath, Siddayya Aradhyamath, Aditya J V, Priyadarshini DJ, Rohit, (2023) – A Single Case Report on Baker’s Cyst – A Successful Ayurvedic Surgical Approach (tłum. Opis przypadku torbieli Bakera – udane podejście chirurgiczne Ajurwedy)
- Duncan S Van Nest, Fotios P. Tjoumakaris, Bradley J. Smith, Tricia Beatty, K. Freedman, (2020) – Popliteal Cysts: A Systematic Review of Nonoperative and Operative Treatment (tłum. Torbiele podkolanowe: systematyczny przegląd leczenia nieoperacyjnego i operacyjnego)
B.4. Złogi wapnia w kaletce maziowej (ang. Calcium deposit in bursa)
Co to są złogi wapnia w kaletce maziowej?
Złogi wapnia w kaletce maziowej to nagromadzenie kryształów fosforanowo-wapniowych w obrębie kaletki, czyli worka maziowego ułatwiającego ruch tkanek w stawie. Stan ten może wystąpić w różnych okolicach ciała, najczęściej w barku (kaletka podbarkowa), łokciu czy biodrze. Osadzanie się wapnia bywa skutkiem przewlekłych stanów zapalnych, urazów lub zaburzeń metabolicznych, prowadzących do nieprawidłowej mineralizacji w tkankach miękkich. W rezultacie może dochodzić do bólów, ograniczenia ruchomości i reakcji zapalnych w kaletce. Objawy często nasilają się przy ruchu i ucisku, a niekiedy złogi wapnia ulegają samoistnemu wchłonięciu lub przejściowemu wzrostowi, powodując zaostrzenia dolegliwości.
Przyczyny
- Zwyrodnieniowe zmiany stawów: Takie jak choroba zwyrodnieniowa stawów.
- Przewlekłe zapalenie: Przewlekłe stany zapalne mogą prowadzić do odkładania się wapnia.
- Urazy: Uszkodzenia stawów mogą sprzyjać powstawaniu złogów wapniowych.
Objawy
- Ból: Ból w okolicy dotkniętej kaletki, szczególnie podczas ruchu.
- Obrzęk: Widoczna opuchlizna i zaczerwienienie.
- Sztywność: Ograniczona ruchomość stawu.
Powikłania
- Przewlekły ból: Może prowadzić do trwałego dyskomfortu.
- Ucisk na nerwy: Może powodować objawy neurologiczne.
Zapobieganie
- Prawidłowa technika ruchu: Unikanie nadmiernego obciążenia stawów.
- Leczenie chorób podstawowych: Skuteczne zarządzanie stanami zapalnymi i chorobami stawów.
Diagnostyka
- Badania obrazowe: MRI, ultrasonografia i rentgen mogą pomóc w diagnozowaniu złogów wapnia.
- Analiza płynu: Pobranie płynu z kaletki do badania mikrobiologicznego.
Leczenie
- Leczenie zachowawcze: Obejmuje odpoczynek, stosowanie lodu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSAID) i fizjoterapię.
- Aspyracja i drenaż: Usunięcie nadmiaru płynu z kaletki.
- Zabiegi chirurgiczne: W skrajnych przypadkach może być konieczne chirurgiczne usunięcie złogów wapnia.
Terapia zależy od nasilenia objawów i stopnia zaburzenia funkcji stawu. W łagodnych przypadkach zaleca się stosowanie leków przeciwzapalnych, fizjoterapię oraz unikanie czynności pogarszających stan. Pomocne bywają iniekcje sterydowe, które redukują stan zapalny i bóle towarzyszące złogom. U niektórych pacjentów skuteczne jest zastosowanie fali uderzeniowej, rozbijającej złogi wapniowe, co ułatwia ich resorpcję. Gdy metody zachowawcze nie przynoszą efektu, rozważa się artroskopowe lub chirurgiczne usunięcie zmian. Po zabiegach istotna jest rehabilitacja, ukierunkowana na przywrócenie pełnej ruchomości i stabilności stawu.
Źródła (Złogi Wapnia w Kaletce):
- J. Mateos, G. Singer, A. Kaech, U. Ziegler, K. Eid, (2021) – Characterization of Deposits in Calcific Tendinitis of the Shoulder: Deposits Are Composed of Large Aggregates of Highly Crystalline, Rod-Like Crystals (tłum. Charakterystyka złogów w wapniejącej tendinopatii barku: złogi składają się z dużych agregatów wysoko krystalicznych, pręcikowatych kryształów)
- S. Ottaviani, (2020) – Reply to the comment of Slouma et al.: Bilateral subacromial-subdeltoid bursitis in elderly patients: a diagnostic challenge (tłum. Odpowiedź na komentarz Sloumy i in.: Obustronne zapalenie kaletki podłopatkowej u starszych pacjentów: wyzwanie diagnostyczne)
- Yukako Ohyama, Masahiko Yazawa, Yoichiro Haji, Akihiro Ryuge, Naoho Takizawa, Atsushi Nomura, Hideaki Shimizu, Yoshiro Fujita, (2021) – Calcium pyrophosphate deposition disease involving “the largest” Bursa in the human body (tłum. Choroba złogów pirofosforanu wapnia obejmująca „największą” kaletkę w ciele człowieka)
- Tetsuji Kato, Y. Yoshioka, I. Yamagishi, Fuminori Kawamura, (2020) – Iliopectineal Bursitis Associated With Calcium Pyrophosphate Crystal Deposition Disease: A Case Report (tłum. Zapalenie kaletki biodrowo-grzebieniowej związane z chorobą złogów pirofosforanu wapnia: opis przypadku)
- Gordana Cesarec, Sunčica Martinec, N. Čičak, (2020) – CALCIFIC TENDINOPATHY: CALCIUM DEPOSIT MORPHOLOGY DIRECTLY AFFECTS PAIN AND FUNCTION OF THE SHOULDER (tłum. Wapniejąca tendinopatia: morfologia złogów wapnia bezpośrednio wpływa na ból i funkcję barku)
- Vincent Martinel, Patricio Fermandois-Maltes, (2021) – Arthroscopic Ultrasound-Guided Needling: An Effective Technique for the Treatment of Calcific Rotator Cuff Tendinopathy (tłum. Artroskopowe nakłuwanie pod kontrolą ultrasonograficzną: skuteczna technika leczenia wapniejącej tendinopatii stożka rotatorów)
- S. Galletti, M. Miceli, S. M. Stella, F. Vita, D. Bigliardi, Danilo Donati, D. Creta, A. Frizziero, (2022) – Calcific Shoulder Tendinopathy (CT): Influence of the Biochemical Process of Hydrolysis of HA (Hydroxyapatite) on the Choice of Ultrasound-Guided Percutaneous Treatment (with the Three-Needle Technique) (tłum. Wapniejąca tendinopatia barku (CT): wpływ procesu hydrolizy HA (hydroksyapatytu) na wybór przezskórnego leczenia pod kontrolą ultrasonograficzną (z techniką trzech igieł))
- A. Choraria, A. Saifuddin, (2021) – Test yourself answer: multiple firm soft tissue masses (tłum. Sprawdź siebie odpowiedź: liczne twarde masy tkanek miękkich)
- S. Minor, Judy A Rowe, M. Hoogerboord, (2022) – Dystrophic calcification within biologic graft occurring with use of calcium sulfate antibiotic beads masquerading as an enteric fistula (tłum. Dystroficzne zwapnienie w przeszczepie biologicznym występujące przy użyciu antybiotykowych kulek siarczanu wapnia udających przetokę jelitową)
- A. Apáthy, M. Bély, (2023) – AB1262 AMORPHOUS MINERALIZATION, CHONDROID AND/OR OSTEOID FORMATION IN CRYSTAL INDUCED METABOLIC DISORDERS – A COMPARATIVE STUDY OF APATITE RHEUMATISM, CHONDROCALCINOSIS AND PRIMARY SYNOVIAL CHONDROMATOSIS APATITE RHEUMATISM, CHONDROCALCINOSIS, PRIMARY SYNOVIAL CHONDROMATOSIS (tłum. Zwapnienie amorficzne, tworzenie chondroidu i/lub osteoidu w zaburzeniach metabolicznych wywołanych kryształami – porównawcze badanie reumatyzmu apatytowego, chondrocalcinosis i pierwotnej chondromatozy maziowej)
- Milena Cvijanović, Maja Ajduković, J. Arntzen, A. Ivanović, Tijana Vučić, (2023) – Ladies in armor: A micro‐computed tomographic study of skin calcification in European toads (genus Bufo) (tłum. Panie w zbrojach: badanie mikrotomograficzne zwapnienia skóry u europejskich ropuch (rodzaj Bufo))
- G. Popescu-Pelin, C. Ristoscu, L. Duta, I. Pasuk, G. Stan, M. Stan, M. Popa, M. Chifiriuc, C. Hapenciuc, F. Oktar, Anca Nicarel, I. Mihailescu, (2020) – Fish Bone Derived Bi-Phasic Calcium Phosphate Coatings Fabricated by Pulsed Laser Deposition for Biomedical Applications (tłum. Powłoki dwufazowego fosforanu wapnia pochodzące z kości ryb wytwarzane metodą pulsacyjnego osadzania laserowego do zastosowań biomedycznych)
- Serhat Ekrem, Hacı Ömer Köse, Zeynep Maraş Özdemir, K. Ertem, (2022) – CALCIUM DEPOSITS OF THE METACARPOPHALANGEAL JOINT ON THE FOURTH AND FIFTH FINGER (tłum. Złogi wapnia w stawie śródręczno-paliczkowym na czwartym i piątym palcu)
- J. Dau, G. Ho, H. Choi, J. Schwab, M. Kohler, (2021) – POS1150 ANATOMICAL LOCATIONS AND CORRELATES OF CALCIUM PYROPHOSPHATE CRYSTAL DEPOSITS OF THE SPINE – PATHOLOGIC EXAMINATION OF 77 SURGICAL CASES (tłum. POS1150 ANATOMICZNE LOKALIZACJE I KORELACJE ZŁOGÓW KRYSZTAŁÓW PIROFOSFORANU WAPNIA W KRĘGOSŁUPIE – BADANIE PATOLOGICZNE 77 PRZYPADKÓW CHIRURGICZNYCH)
- D. Khalifa, Khadija Baccouche, N. E. Amri, Hela Zeglaoui, Elyès Bouajina, (2020) – AB0929 CALCIUM PYROPHOSPHATE DIHYDRATE CRYSTAL-DEPOSITS: REMEMBER THE SPINE! (tłum. AB0929 ZŁOGI KRYSZTAŁÓW DIHYDRATU PIROFOSFORANU WAPNIA: PAMIĘTAJ O KRĘGOSŁUPIE!)
- U. Rupp, P. Walther, A. Ziegler, (2020) – Intracellular calcium phosphate deposits contribute to transcellular calcium transport within the hepatopancreas of Porcellio scaber (tłum. Wewnątrzkomórkowe złogi fosforanu wapnia przyczyniają się do transportu wapnia wewnątrzkomórkowego w hepatotrzustce Porcellio scaber)
- S. Foreman, A. Gersing, C. V. von Schacky, G. Joseph, J. Neumann, N. Lane, C. McCulloch, M. Nevitt, T. Link, (2020) – Chondrocalcinosis is Associated with Increased Knee Joint Degeneration Over 4 Years: Data from the Osteoarthritis Initiative (tłum. Chondrocalcinosis jest związane z zwiększonym zwyrodnieniem stawu kolanowego w ciągu 4 lat: dane z inicjatywy dotyczącej choroby zwyrodnieniowej stawów)
INFORMACJA PRAWNA
Artykuły na naszej stronie zostały przygotowane w celach edukacyjnych i mają na celu podniesienie świadomości na temat omawianych schorzeń oraz różnorodności dostępnych metod leczenia, w tym medycyny konwencjonalnej, ajurwedy, medycyny chińskiej oraz innych terapii naturalnych i holistycznych. Informacje na naszej stronie nie mogą zastąpić profesjonalnej porady, diagnozy czy leczenia medycznego. Czytelnik powinien konsultować wszelkie decyzje dotyczące swojego zdrowia i leczenia z kwalifikowanym pracownikiem służby zdrowia. Autorzy oraz właściciele strony internetowej www.encyklopediauzdrawiania.pl nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek działania podjęte na podstawie informacji zawartych w tym artykule, ani za ewentualne skutki takich działań.
